Franciszek Jóźwiak, ps. Witold, Wit, Tadek, Mieczysław Ćwilichowski (ur. 20 października 1895 w Hucie, zm. 23 października 1966 w Warszawie) – polski polityk komunistyczny, szef sztabu Gwardii Ludowej (wrzesień 1942 – 31 grudnia 1943) i Armii Ludowej (1944), generał dywizji ludowego Wojska Polskiego, pierwszy komendant główny Milicji Obywatelskiej (1944–1949) i wiceminister bezpieczeństwa publicznego (od marca 1945 do marca 1949), od marca 1946 członek Państwowej Komisji Bezpieczeństwa. Członek Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (1948–1956), członek Rady Państwa (1949–1952), prezes Najwyższej Izby Kontroli (1949–1952), minister kontroli państwowej (1952–1955), wiceprezes Rady Ministrów (1955–1956). Poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencjiProfil na stronie Biblioteki Sejmowej.

Życiorys Urodził się w rodzinie Ignacego i Antoniny. Jego brat Józef, był żołnierzem 2 Korpusu Polskiego, walczył pod Monte Cassino. Uzyskał wykształcenie podstawowe. W 1912 wstąpił do Polskiej Partii SocjalistycznejDane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL. Był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. Podczas I wojny światowej został wcielony do armii rosyjskiej, z której zbiegł, a następnie wstąpił do Legionów Polskich. W czasie tzw. kryzysu przysięgowego służąc w 1 pp odmówił złożenia przysięgi na wierność państwom centralnym, za co 17 lipca 1917 został internowany w obozie w SzczypiornieDane osoby z katalogu funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. Po odzyskaniu niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego, w którego szeregach wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1921 został zdemobilizowany jako podoficer rezerwy WP stopniu kaprala. W 1921 wstąpił do Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. Rok później został po raz pierwszy zatrzymany i aresztowany na 18 miesięcy w Lublinie. W grudniu 1924 aresztowany po raz drugi. Więzienie opuścił w grudniu 1926 i kierował pracą komitetów okręgowych KPP: lubelskim, radomsko-kieleckim i poznańsko-pomorskim. W latach 1928–1929 przebywał nielegalnie na szkoleniu w ZSRR, w tzw. Szkole Leninowskiej, która była kuźnią kadr bolszewickich rewolucjonistów. W 1931 został szefem Wydziału Wojskowego Komitetu Centralnego KPP, zajmującego się wywiadem na rzecz ZSRR i propagandą komunistyczną w Wojsku Polskim. W kwietniu tego roku aresztowany po raz trzeci i skazany na sześć lat pozbawienia wolności. W styczniu 1937 osadzony został w obozie w Berezie Kartuskiej. W tym samym roku skazany został na karę dziesięciu lat pozbawienia wolności. Do 1939 odbywał karę w zakładzie karnym w Tarnowie. Po ataku Niemiec na Polskę został zwolniony z więzienia. W latach 1939–1941 przebywał na terenach okupacji sowieckiej, przyjmując obywatelstwo. W maju 1941 został członkiem Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików).

Po agresji niemieckiej na ZSRR walczył w partyzantce radzieckiej. Na początku 1942 powrócił do okupowanego kraju. Wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej i w maju tego roku został członkiem Komitetu Centralnego PPR, w sierpniu szefem Sztabu Głównego Gwardii Ludowej, a w listopadzie członkiem Sekretariatu KC PPR. Franciszek „Witold” Jóźwiak do warszawskiego getta przyniósł rewolwer, z którego 18 stycznia 1943 padł pierwszy strzał przeciw oddziałom niemieckim w trakcie akcji likwidacyjnej. 1 stycznia 1944 mianowany został szefem Sztabu Głównego – zastępcą naczelnego dowódcy Armii Ludowej.

W latach 1944–1949 pełnił obowiązki pierwszego komendanta głównego Milicji Obywatelskiej i od marca 1945 równocześnie wiceministra bezpieczeństwa publicznego (do marca 1949). W kwietniu 1946 awansowany do stopnia generała dywizji. Następnie był prezesem Najwyższej Izby Kontroli, a po jej likwidacji (1952) w latach 1952–1955 ministrem kontroli państwowej. Równocześnie, w latach 1949–1952, był członkiem Rady Państwa. W latach 1955–1956 był wicepremierem. W latach 1948–1956 był członkiem Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i przewodniczącym Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej. Był posłem do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy i Sejm PRL I kadencji. Od 1945 do 1948 był prezesem Zarządu Głównego Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Wolność i Demokrację. W latach 1948–1949 prezes Zarządu Głównego Związku Bojowników z Faszyzmem i Najeźdźcą Hitlerowskim o Niepodległość i Demokrację, a do 1956 Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina„Życie Warszawy”, nr 306 (1808), 6 listopada 1949, s. 1..

Został pochowany 26 października 1966 z pełnymi honorami państwowymi i wojskowymi w Alei Zasłużonych na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A28-tuje-18) w Warszawie. W pogrzebie wzięli udział członkowie Biura Politycznego KC PZPR i sekretariatu KC: premier Józef Cyrankiewicz, minister obrony narodowej Marian Spychalski, Zenon Kliszko, Ignacy Loga-Sowiński, Ryszard Strzelecki, Eugeniusz Szyr, Witold Jarosiński i Władysław WichaStolica pożegnała Franciszka Jóźwiaka-Witolda [w]: „Trybuna Robotnicza”, nr 255 (7074), 27 października 1966, s. 1–2..

Życie prywatne W latach 1942–1956 był mężem Heleny Wolińskiej, prokuratora wojskowego w stalinowskich procesach politycznych, która zostawiła go i powróciła do Włodzimierza Brusa, swego pierwszego i trzeciego męża.

Ordery i odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1954)Stefan Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705–1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 20. Order Krzyża Grunwaldu I klasy Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (11 kwietnia 1949) „za wybitne zasługi w pracy państwowej i społecznej” Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1946) „w II rocznicę P.K.W.N. w wyróżnieniu zasług na polu pracy nad odrodzeniem państwowości polskiej, nad utrwaleniem jej podstaw demokratycznych i w odbudowie kraju”. Krzyż Partyzancki (12 czerwca 1946) „w uznaniu dla wielkich zasług, położonych w czasie najazdu niemieckiego lat 1939–1945 przy organizowaniu oddziałów partyzanckich i prowadzeniu walki z najeźdźcą”. Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) „w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”. Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (Węgry, 1948)Układ polsko-węgierski wkładem w pokój i bezpieczeństwo [w:] „Gazeta Robotnicza”, 21 czerwca 1948, s. 1. Gwiazda I klasy Czechosłowackiego Wojskowego Orderu Lwa Białego „Za zwycięstwo” (1949)Odznaczenia generałów i oficerów WP orderami Republiki Czechosłowackiej [w:] "Dziennik Zachodni", nr 57, 27 lutego 1949, s. 2.

Upamiętnienie W czasach PRL był patronem milicyjnej Wyższej Szkoły Oficerskiej w Szczytnie (1972–1989) i 18 Brygady Artylerii w Bolesławcu (1972–1991) oraz Szkoły Podstawowej nr 146 w Warszawie, Szkoły Podstawowej nr 7 w Koninie, szkoły podstawowej nr 36 (obecnie Gimnazjum nr 17) w Lublinie, Szkoły Podstawowej nr 5 w Ełku, Zespołu Szkół Budowlanych w Koszalinie, Zespołu Szkół Samochodowych w Radomiu, Szkoły Podstawowej w KozłowieSzkoła w Kozłowie do dekomunizacji? Sprawdzamy archiwalia.

W latach 1984–1989 w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w Lublinie stało popiersie generała dłuta Sławomira Mieleszki. Obecnie znajduje się ono w Galerii Sztuki Socrealizmu w zespole pałacowo-parkowym w Kozłówce. Do 18 października 1990 był on również patronem ulicy na terenie obecnej dzielnicy Praga-Południe w WarszawieUchwała Nr 41/VIII/90 Rady Dzielnicy-Gminy Praga Południe w Warszawie z dnia 18 października 1990 r. w sprawie nadania nazw 2 nowym ulicom w osiedlu Gocław Lotnisko – Orlik VII oraz zmiany nazwy ulicy Franciszka Jóźwiaka..

W 1977 w Szkole Podstawowej Nr 6 przy ówczesnej ulicy Marksa w Krośnie ustanowiono tablicę upamiętniającą F. Jóźwiaka.

Przypisy

Bibliografia

Gen. dyw. Franciszek Jóźwiak „Witold” (1895–1966), „Wojskowy Przegląd Historyczny” Nr 4 (40), Warszawa 1966, s. 363–364. Informacje w BIP IPN Informacje w BIP IPN

Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PPR Kategoria:Członkowie Państwowej Komisji Bezpieczeństwa Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Rady Państwa Polski Ludowej (1947–1952) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Komendanci główni Milicji Obywatelskiej Kategoria:Legioniści internowani po kryzysie przysięgowym w Szczypiornie Kategoria:Ministrowie PRL Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Oficerowie Armii Ludowej Kategoria:Oficerowie Gwardii Ludowej Kategoria:Osadzeni w Miejscu Odosobnienia w Berezie Kartuskiej Kategoria:Patroni jednostek ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podoficerowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi (Węgry) Kategoria:Politycy Polskiej Partii Socjalistycznej (1909–1918) Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy działacze KPZR Kategoria:Polscy żołnierze partyzantki radzieckiej Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Prezesi Najwyższej Izby Kontroli Kategoria:Przewodniczący Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR Kategoria:Skazani wyrokami sądów II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1895 Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Więźniowie polityczni w II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1966 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918