thumb|250px|Dedykacja Józefa Grzegorzka z książki jego autorstwa o I powstaniu śląskim, wydanej w 1935 Józef Grzegorzek (ur. 5 marca 1885 w Marklowicach Dolnych, zm. 16 kwietnia 1961 w Katowicach) – polski działacz narodowy, przywódca peowiacki, uczestnik akcji plebiscytowej i III powstania śląskiego.
Życiorys Pochodził z rodziny robotniczej z Marklowic k. Wodzisławia Śląskiego. Był działaczem polskiej emigracji w Saksonii, Nadrenii i Westfalii, w której dostał pracę w kopalni pod ziemią. W latach 1903–1905 działał w stowarzyszeniu „Eleusis” w Gliwicach. Pracował jako księgowy w Banku Ludowym w Bytomiu. Od 1912 pełnił funkcję sekretarza generalnego Związku Śląskich Kół Śpiewaczych. W latach 1914–1918 służył w armii niemieckiej. W styczniu 1919 był organizatorem Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i został jej naczelnikiem oraz pierwszym przewodniczącym jej Komitetu WykonawczegoHistoria miasta – Katowice miastem. www.mhk.katowice.pl. [dostęp 20 stycznia 2017]..
11 sierpnia 1919 wybrano go na komendanta głównego Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. 16 sierpnia 1919 ok. godz. 20.00, przed wybuchem I powstania śląskiego, został na dworcu kolejowym w Pawłowicach aresztowany przez Niemców, którzy uwięzili go w Twierdzy Kłodzkiej.
Ostatecznie wraz z 83 powstańcami śląskimi został skierowany do obozu jenieckiego w Świętoszowie (wówczas Neuhammer), gdzie więziono również jeńców rosyjskich z I wojny światowej. 25 września 1919 przeprowadził udaną ucieczkę razem z innymi osadzonymi powstańcami: Józefem Bułą, Franciszkiem Lazarem, Januszem Hagerem oraz Józefem Szafarczykiem. Uciekinierzy się rozdzielili. Grzegorzek, kierując się początkowo na Głogów, dotarł w końcu do linii demarkacyjnej pod Lesznem. Finalnie schronił się w wielkopolskich Pawłowicach, gdzie znajdował się posterunek Wojska Polskiego.
W 1920 był współzałożycielem Chrześcijańskiego Zjednoczenia Ludowego i został sekretarzem Wydziału Polityki Wewnętrznej Polskiego Komisariatu Plebiscytowego w Bytomiu. Brał udział w III powstaniu śląskim, w trakcie którego był członkiem Komitetu Wykonawczego Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych. W latach 1921–1922 pełnił funkcję sekretarza Naczelnej Rady Ludowej na Górnym Śląsku.
W okresie międzywojennym pracował w przedsiębiorstwach eksportu stali i był aktywnym członkiem Związku Powstańców Śląskich.
W czasie II wojny światowej Niemcy więzili go w obozie koncentracyjnym w Dachau. Po wojnie był zatrudniony na stanowiskach kierowniczych w przemyśle węglowym, z przerwą w latach 1946–1948, kiedy piastował urząd starosty w Tarnowskich Górach. Przeszedł na emeryturę w styczniu 1957. mały|Grób Józefa Grzegorzka na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Ordery i odznaczenia Za swą służbę otrzymał odznaczenia: Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari (24 kwietnia 1946) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”. Krzyż Niepodległości z Mieczami (9 listopada 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Krzyż Zasługi (28 grudnia 1936) „za zasługi na polu pracy narodowej i społecznej”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Gwiazda Górnośląska
Działalność literacka W 1935 ukazała się jego książka pt.: Pierwsze powstanie śląskie 1919 roku w zarysie.
Upamiętnienie Jego imię nosi jedna z ulic w Katowicach-Dąbrówce Małej oraz w Rudzie Śląskiej-Bykowinie.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska Kategoria:Członkowie Związku Powstańców Śląskich Kategoria:Eleusis Kategoria:Jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Ludzie urodzeni w Marklowicach Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na cmentarzu przy ul. Francuskiej w Katowicach Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy działacze narodowi na Śląsku Kategoria:Starostowie Polski Ludowej (1944–1950) Kategoria:Uczestnicy III powstania śląskiego Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Więźniowie KL Dachau Kategoria:Zmarli w 1961