Anna Jadwiga Podhajska z domu Wiśniewska (ur. 17 kwietnia 1938 w Gdyni, zm. 5 lutego 2006 w Gdańsku) – lekarz, profesor nauk biologicznych, specjalistka w dziedzinie mikrobiologii, biologii molekularnej, biotechnologii i inżynierii genetycznej. Nauczyciel akademicki, ekspert w dziedzinie biotechnologii i animatorka życia naukowego Pomorza. Współzałożycielka Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w Gdańsku (MWB UG-AMG) oraz założycielka Centrum Transferu Technologii w ramach Pomorskiego Parku Naukowo-Technologicznego w Gdyni.
Droga życiowa i kariera naukowa W 1955 ukończyła I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku, w 1964 studia lekarskie na Akademii Medycznej w Gdańsku, po czym (w 1968) doktoryzowała się tamże w Zakładzie Mikrobiologii Lekarskiej, kierowanym przez prof. Stefana Kryńskiego. W 1970 podjęła pracę na Wydziale Biologii Uniwersytetu Gdańskiego u prof. Karola Taylora, który powrócił właśnie z długiego stażu u prof. Wacława Szybalskiego w USA. Wyjechała na stypendium do Instytutu Biologii Molekularnej w Genewie (1974–1975), a jesienią 1981 do amerykańskiego Laboratorium Badań nad Rakiem (McArdle Laboratory for Cancer Research) w Madison w stanie Wisconsin, do zakładu profesora Wacława Szybalskiego. Pierwszy pobyt trwał trzy lata, kolejne – coroczne przez kolejnych 10 lat – łączyły zajęcia w UG (jeden semestr) z pracą naukową w laboratorium prof. Szybalskiego (drugi semestr). Zajmowała się tam kilkoma zupełnie nowymi koncepcjami: wykorzystanie dominujących negatywnych mutacji do hamowania zakażeń wirusowych. Wynikiem tych badań był patent (wspólnie z prof. Szybalskim) dotyczący zwalczania infekcji wirusowych, np. u roślin; konstrukcja uniwersalnych enzymów restrykcyjnych; konstrukcja wektorów sterowanych odwracalnym promoterem (an invertible promoter) Efektem współpracy z prof. Szybalskim były liczne publikacje oraz staże naukowe polskich doktorantów w Madison, które zaowocowały kolejnymi doktoratami polskich naukowców, patentami i pracami naukowymi. Jej laboratorium w Gdańsku zajęło się zagadnieniem systemów restrykcyjno-modyfikacyjnych i było początkowo finansowane przez amerykańską firmę New England Biolabs. W 1992 wraz z prof. Karolem Taylorem przygotowała koncepcję, a w następnym roku zorganizowała Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Akademii Medycznej w Gdańsku. W latach 1993–1996 była prodziekanem tego wydziału. Organizowała co roku Letnie Szkoły Biotechnologii (Było to nowym pomysłem w Polsce. Szkoły te były przez kilka lat finansowane przez takie firmy jak Beckman czy Promega, Madison), doprowadziła do rozbudowy i wyposażenia wydziału w nowoczesny sprzęt laboratoryjny. 16 grudnia 1996 uzyskała tytuł naukowy profesora. Od 1996 pełniła funkcję kierownika Katedry Biotechnologii Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii UG i GUMed. Była promotorem 81 prac magisterskich, 20 doktorskich i 2 habilitacyjnych (ukończonych).
Praca naukowa Właściwości i zastosowanie enzymów restrykcyjnych i modyfikacyjnych klasy IIS Badania nad systemami restrykcyjno-modyfikacyjnymi bakterii, sinic w aspekcie taksonomicznym i ewolucyjnym Diagnostyka molekularną chorób wirusowych, bakteryjnych i nowotworowych Genetyczne i molekularne podstawy udziału protoonkogenów w powstawaniu nowotworów Fotodynamiczna diagnostyka i terapia nowotworów Badania nad hemolizynami z rodzaju Klebsiella Technologia produkcji substancji biologicznie aktywnych dla przemysłu farmaceutycznego i kosmetycznego
Działalność organizacyjna Finansowała swoje laboratorium z własnej produkcji enzymatycznej i biotechnologicznej. Była jednym z inicjatorów powstania Międzyuczelnianego Wydziału Biotechnologii Uniwersytetu Gdańskiego i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Była inicjatorką powołania Centrum Transferu Technologii (patrz link zewnętrzny https://web.archive.org/web/20060526025855/http://www.ctt.gda.pl/index.php), którego zadaniem jest pośrednictwo w przedsięwzięciach komercyjnych, zapewniających pieniądze m.in. na zakup aparatury badawczej. Była inicjatorką założenia Pomorskiego Parku Naukowo Technologicznego w Gdyni (patrz link zewnętrzny: http://www.ppnt.pl/), który umożliwia rozwój nowoczesnych technologii, w szczególności biotechnologii, ochrony środowiska, informatyki i wzornictwa przemysłowego. Była Wiceprezydentem międzynarodowego stowarzyszenia dla badań, nauki i innowacji w regionie Bałtyku - ScanBalt Network (patrz link zewnętrzny http://www.scanbalt.org/ (2002–2005)
Udział w gremiach naukowych Rady naukowe Członek Rady Naukowej Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni (1992–2002) Członek Rady Naukowej Instytutu Surowic i Szczepionek (1996–2002) Członek Rady Naukowej Centrum Mikrobiologii i Wirusologii PAN w Łodzi (1999–2002) Członek Komitetu Biotechnologii przy Prezydium PAN (1996–1998 i 2002–2006) Wiceprzewodnicząca Rady Naukowej Biblioteki Gdańskiej PAN (2003–2006)
Towarzystwa naukowe Polskie Towarzystwo Mikrobiologiczne Polskie Towarzystwo Genetyczne European Association of Pharma Biotechnology American Association for the Advancement of Science Grupy ekspertów i jury Przewodnicząca grupy ekspertów z dziedziny biotechnologii działającej przy Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej w Poznaniu (od 2001) Przewodnicząca Jury Konkursu L’Oreal dla Kobiet i Nauki; od pierwszej edycji w 2001 do 2005 r. Komitety redakcyjne czasopism fachowych Międzynarodowe czasopismo GENE Polskie Czasopismo Biotechnologiczne Acta Microbiologica Polonica Polish Journal of Cosmetology
Nagrody i odznaczenia Kilkanaście nagród rektora UG za pracę badawczą i naukowo-wychowawczą w latach 1970–2000 Udział w zespołowej nagrodzie I stopnia Naczelnej Organizacji Technicznej i tytuł Mistrza Techniki (1973) Nagrody ministra za pracę organizacyjną i badawczą w latach 1976, 1980, 1987 Złoty Krzyż Zasługi (1987) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1995), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2000), Nagroda I Kongresu Biotechnologii za osiągnięcia w dziedzinie komercjalizacji biotechnologii (1999), II lokata we francusko-europejskim konkursie-plebiscycie Fundacji Heleny Rubinstein Award (Firma l'Oréal w Paryżu) o tytuł Najlepsza Kobieta Naukowiec (2000) Medal Marii Skłodowskiej-Curie (2001) Tytuł Kobieta przedsiębiorcza - nadany przez Przegląd Techniczny (2002), Złota Żyrafa - nagroda za styl kreowania myśli technicznej (2002) Styl Życia, Złoty Medal na Międzynarodowej Wystawie Wynalazków INNOWACJE 2003 w kategorii Medycyna i Biotechnologia, Nagroda Ministra Nauki za międzynarodowe osiągnięcia wynalazcze 2004, Tramwaj im. prof. Anny Podhajskiej w Gdańsku
Życie prywatne Jej mężem był Marek Podhajski, z którym miała dwie córki.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Forum Akademickie Prof. Ewa Łojkowska, Prof. Wiesław Makarewicz - Odeszła Profesor Anna Podhajska
Pomorski Park Naukowo-Technologiczny
Kategoria:Absolwenci I LO im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku Kategoria:Polscy biotechnolodzy Kategoria:Polscy mikrobiolodzy Kategoria:Absolwenci Akademii Medycznej w Gdańsku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego Kategoria:Ludzie urodzeni w Gdyni Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2006