Tomasz Nałęcz (ur. 29 października 1949 w Gołyminie) – polski historyk, publicysta i polityk, doktor habilitowany nauk humanistycznych, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego. Poseł na Sejm II i IV kadencji (1993–1997, 2001–2005), wicemarszałek Sejmu IV kadencji, w latach 2010–2015 doradca prezydenta RP.
Życiorys Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Zygmunta Krasińskiego w Ciechanowie. W 1972 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Na tej samej uczelni doktoryzował się w 1977, zaś doktorem habilitowanym nauk humanistycznych został w 1988. Członek redakcji „Dziejów Najnowszych” w latach 1988–1991. W 1992 objął stanowisko profesora nadzwyczajnego w Zakładzie Historii XX wieku na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, a następnie stanowisko profesora w Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku na Wydziale Nauk Politycznych. W pracy naukowej zajął się historią polityczną Polski XIX i XX wieku z uwzględnieniem historii ruchu robotniczego, a także najnowszą historią powszechną i Polski. Wśród wypromowanych przez niego doktorów znalazł się Bogusław Kopka. W latach 2000–2001 był recenzentem historycznym na planie serialu biograficznego Marszałek Piłsudski.
Należał do Związku Młodzieży Socjalistycznej, był m.in. przewodniczącym zarządu wydziałowego i członkiem zarządu uczelnianego tej organizacji. W latach 1970–1990 należał do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pełnił m.in. funkcję I sekretarza POP na Wydziale Historycznym UW, a także sekretarza komitetu uczelnianego PZPR. W latach 1980–1981 był członkiem NSZZ „Solidarność”. W lipcu 1989 zaangażował się w działalność Ruchu 8 Lipca, w którym był członkiem zespołu koordynacyjno-redakcyjnego, mającego za zadanie opracowanie programu i statutu nowej partii reprezentującej nurt demokratycznego socjalizmu. W październiku tego samego roku wszedł w skład centralnej komisji zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni zjazd partiiUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, „Trybuna Ludu”, nr 242, 17 października 1989, s. 3.. W 1990 został jednym z wiceprzewodniczących Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej. Wystąpił z SdRP po ujawnieniu afery dotyczącej tzw. moskiewskiej pożyczki.
Podczas wyborów prezydenckich w 1990 był szefem sztabu kandydata SdRP na prezydenta Włodzimierza Cimoszewicza, który w I turze zajął 4. miejsce. Od 1990 do 1994 wykonywał mandat radnego MokotowaSejm Rzeczypospolitej Polskiej: IV kadencja: przewodnik, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2002, s. 145.. W latach 1993–1997 zasiadał w Sejmie II kadencji z listy Unii Pracy (w wyborach uzyskał w okręgu warszawskim 1314 głosówObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 23 września 1993 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 19 września 1993 r. ().). Nie został ponownie wybrany w 1997. W wyborach samorządowych w 1998 bezskutecznie kandydował do Rady Warszawy z listy koalicji Przymierze Społeczne.
W wyborach parlamentarnych w 2001 po raz drugi uzyskał mandat poselski z okręgu radomskiego z listy koalicji SLD-UP. W Sejmie IV kadencji wybrano go na stanowisko wicemarszałka. Do końca marca 2004 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Unii Pracy. W latach 2003–2004 przewodniczył sejmowej komisji śledczej badającej „aferę Rywina”. 1 kwietnia 2004 przystąpił do zakładanej przez Marka Borowskiego Socjaldemokracji Polskiej. W czerwcu 2005 został szefem sztabu wyborczego kandydata na prezydenta Marka Borowskiego, jednak w sierpniu otwarcie opowiedział się za kandydaturą Włodzimierza Cimoszewicza i został jego rzecznikiem, za co wykluczono go z SDPL i skreślono z listy wyborczej kandydatów na posłów w wyborach parlamentarnych.
Przez kilka lat publikował felietony w tygodniku „Wprost”, zatytułowane Widziane z lewej strony. Po zakończeniu działalności w Sejmie powrócił do pracy na Uniwersytecie Warszawskim. Był też nauczycielem akademickim w Prywatnej Wyższej Szkole Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie.
W wyborach do Parlamentu Europejskiego w 2009 bez powodzenia ubiegał się o mandat z ramienia koalicji Porozumienie dla Przyszłości, uzyskując 4691 głosów (1,21%). 5 lipca tego samego roku ponownie został członkiem Socjaldemokracji Polskiej.
W grudniu 2009 zadeklarował ubieganie się w 2010 o urząd prezydenta RP z ramienia PD i SDPL, jednak w kwietniu 2010 wycofał się z udziału w wyborach, udzielając następnie poparcia kandydaturze Bronisława Komorowskiego. 27 września tego samego roku został doradcą prezydenta Bronisława Komorowskiego do spraw historii i dziedzictwa narodowego. Pełnił tę funkcję do 5 sierpnia 2015. W 2018 zasiadł w radzie Fundacji Instytut Bronisława Komorowskiego, następnie został członkiem rady programowej tej fundacji.
Członek Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego w Warszawie. W 2024 z ramienia Koalicji Obywatelskiej został wybrany na radnego Wawra, w maju tego samego roku został wiceprzewodniczącym rady dzielnicy.
Odznaczenia W 2015 prezydent Bronisław Komorowski odznaczył go Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadaniu orderów i odznaczeń ().. W 1980 otrzymał Srebrny Krzyż Zasługi.
Życie prywatne Od 1972 był mężem historyk Darii NałęczTomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk, Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000, Wydawnictwo Arkadiusz Wingert, Kraków 2010, s. 403. (zm. 2022). Ma syna Andrzeja.
Wybrane publikacje Jako autor: II Rzeczpospolita – nadzieje i rzeczywistość (1978) 60-lecie odzyskania niepodległości: program dla uniwersytetów powszechnych (1978) Wiedza o Polsce współczesnej: zestaw tematyczny (1979) Sprawa polska w I wojnie światowej: materiał pomocniczy dla nauczycieli historii (1982) Dzieje narodu i państwa polskiego: program studium (1983) Najnowsza historia polski: program studium (1983) Polska Organizacja Wojskowa 1914–1918 (1984) Józef Piłsudski w legendzie historycznej (1984) Irredenta polska (1987) Rządy Sejmu 1921–1926 (1991) Spór o kształt demokracji i parlamentaryzmu w Polsce w latach 1921–1926 (1994) Historia XX wieku (2000) Afera Rywina. Odsłanianie prawdy (2023)
Jako współautor: z Darią Nałęcz: ...zemsty grom, ludu gniew (1984) Józef Piłsudski – legendy i fakty (1986) Pogrzeb marszałka Józefa Piłsudskiego: zmarł 12 maja 1935 (1988) z Henrykiem Samsonowiczem, Januszem Tazbirem i Tadeuszem Łepkowskim: Polska. Losy państwa i narodu do 1939 roku (wyd. 6. 2003) z Tomaszem Kizwalterem: Polska 1831–1939 (2007)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Działacze Związku Młodzieży Socjalistycznej Kategoria:Ludzie związani z Mokotowem Kategoria:Ludzie związani z Ruchem 8 Lipca Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Prywatnej Wyższej Szkoły Nauk Społecznych, Komputerowych i Medycznych w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pierwsi sekretarze POP PZPR Kategoria:Politycy SdRP, SLD i Nowej Lewicy Kategoria:Politycy Socjaldemokracji Polskiej Kategoria:Politycy Unii Pracy Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej II kadencji (1993–1997) Kategoria:Posłowie z okręgu Radom Kategoria:Radni Warszawy Kategoria:Sekretarze Komitetu Uczelnianego PZPR na Uniwersytecie Warszawskim Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej IV kadencji (2001–2005) Kategoria:Urodzeni w 1949