Samuel Korsak herbu Korsak I (ur. 1745, zm. 4 listopada 1794 w Warszawie na Pradze) – sędzia ziemski nowogródzki, poseł na Sejm Rozbiorowy, pułkownik husarski wojsk litewskich, członek Komisji Skarbowej Rzeczypospolitej Obojga NarodówHerbarz polski, t. XI, Warszawa 1907, s. 168., członek Rady Najwyższej Rządowej Litewskiej, członek konfederacji targowickiejS. Korwin, Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 126-127. W 1789 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 197..
Życiorys Samuel Korsak wywodził się z połocko-nowogrodzkiej linii rodu Korsaków, pieczętującej się historycznym herbem Korsak I (Kotwica odmienna)K. Niesiecki, Herbarz Polski, tom V, Lipsk 1840, s. 241.. Pełnił funkcję sędziego ziemskiego nowogródzkiego.
W 1773 roku został wybrany posłem na Sejm Rozbiorowy. Razem z Tadeuszem Reytanem i Stanisławem Bohuszewiczem był inicjatorem próby niedopuszczenia do rozpoczęcia obrad sejmu w dniu 19 kwietnia 1773, na którym uchwalono I rozbiór Polski. Rosyjskiemu posłowi nadzwyczajnemu i ministrowi pełnomocnemu Stackelbergowi, namawiającemu go na przystąpienie do zawiązywanej naprędce konfederacji Ponińskiego oświadczył:
Jako poseł nowogródzki był przedstawicielem opozycjiRyszard Chojecki, Patriotyczna opozycja na sejmie 1773 r., w: Kwartalnik Historyczny, LXXIX, nr 3, 1972, s. 557, 560.. Jego postać została uwieczniona na słynnym obrazie Jana Matejki ”Rejtan”. W późniejszych latach był pułkownikiem husarii, członkiem Rady Najwyższej Rządowej Litewskiej i uczestnikiem insurekcji kościuszkowskiej. Wg niektórych opracowań zginął w obronie Pragi 4 listopada 1794 roku, a według innych żył jeszcze w 1812 roku, gdyż wspominał o jego obecności Adam książę Czartoryski podczas swej mowy sejmowej. Jego żoną była Brygida z Kozielewskich Korsakowa, miał synów Stanisława i Fryderyka Wilhelma oraz córki Józefę i Karolinę.
Dowód heraldyczny Materialnym, mało wiarygodnym dowodem na używanie herbu Korsak I przez jego linię rodu jest zachowany nagrobek jego potomka w prostej linii, Leona Korsaka (ur. 20 sierpnia 1874 w Kumiejkach, zm. 27 listopada 1938), na którym widnieje ten herbAkta chrztu parafii Mosznieńskiej, 1874 r.. mały|Herb Korsak I na nagrobku Leona Korsaka (1874-1938).
Błędne przypisanie Samuelowi Korsakowi herbu Lis, powielane w części opracowań (m.in. w Herbarzu polskim Adama Bonieckiego), wynika z historycznych pomyłek genealogicznych, które połączyły różne rody o tym samym nazwisku.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Rady Najwyższej Rządowej Litewskiej Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Konfederaci targowiccy Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polska szlachta Kategoria:Posłowie na Sejm Rozbiorowy (1773–1775) Kategoria:Pułkownicy husarii Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Polegli w powstaniu kościuszkowskim Kategoria:Urodzeni w 1745 Kategoria:Zmarli w 1794 Kategoria:Żołnierze powstania kościuszkowskiego