Złoć żółta (Gagea lutea) – gatunek byliny z rodziny liliowatych. Występuje niemal w całej Europie (bez jej południowych i zachodnich krańców), w zachodniej Azji (po zachodnią Syberię i Himalaje) oraz na Dalekim Wschodzie (na Półwyspie Koreańskim, w Japonii i na Sachalinie). W Polsce jest rozpowszechniona na niżu oraz na Pogórzu i w niższych partiach gór, ale lokalnie bywa rzadka, np. na północnym wschodzie, w świętokrzyskim i zachodniej części lubuskiego.

Morfologia thumb|Kwiaty Łodyga Bezlistna, wysokości 10–30 cm, zwieńczona kwiatostanem. Organy podziemne Pojedyncza, otoczona łupiną cebula. Cebulki boczne nie tworzą się. Liście Zazwyczaj jest tylko jeden liść odziomkowy o szerokości 3–9 mm i żółtawozielonym kolorze. Jest on równowąski, zwęża się ku obu końcom, u szczytu z zakończeniem kapturkowatym, zaostrzonym. Jego długość jest równa wysokości całej rośliny lub niewiele większa. Bezpośrednio pod kwiatostanem wyrastają dwa niewielkie liście, z których dolny jest większy. Liście te, lancetowatego kształtu, są delikatnie owłosione i posiadają cienką białą obwódkę. Kwiaty Zebrane w kwiatostan typu baldach zawierający 3–7 kwiatków. Są one jasnożółtego koloru, wyrastają na szypułkach dwukrotnie dłuższych od długości kwiatu. Z zewnątrz są zielone (u niektórych roślin mają po zewnętrznej stronie żółte smugi). Pręciki są o połowę krótsze od długości listków okwiatu. Pylniki mają jajowaty kształt. Owoce Trójkomorowe torebki.

Biologia i ekologia Złoć żółta jest geofitem cebulkowym. Kwitnie od marca do maja. Kwiaty są przedsłupne, zapylane przez chrząszcze i błonkoskrzydłe. Przy braku owadów możliwe jest samozapylenie. Kwiaty zamykają się na noc oraz podczas deszczu. Ponieważ z zewnątrz są zielone, wyglądają wówczas jak pąki i stają się trudne do wypatrzenia. Nasiona rozprzestrzeniane są przez mrówki. Po przekwitnięciu i dojrzeniu owoców pęd nadziemny szybko zanika, tak że na początku lata nie można go już znaleźć.

Złoć żółta jest rośliną azotolubną. Preferuje gleby gliniasto-piaszczyste bogate w składniki odżywcze. Spotkać ją można przede wszystkim w lasach liściastych (zwłaszcza w łęgach i grądach), w parkach, na zadrzewionych stokach potoków i w jarach. Zajmuje siedliska w typologii siedlisk leśnych określane jako las świeży, wilgotny i łęgowy. Jest gatunkiem charakterystycznym dla zespołu roślinnego All. Alno-Ulmion. Rośnie często w towarzystwie zawilca żółtego.

Zmienność i mieszańce W obrębie gatunku bywa wyodrębniana odmiana Gagea lutea var. glauca L.Klein, która różni się od typu sinymi liśćmi, większymi listkami okwiatu, przywiązaniem do siedlisk antropogenicznych. Rozmiar genomu nie różni się od formy typowej.

Złoć żółta tworzy odrębne pod względem morfologicznym i kariologicznym mieszańce ze złocią łąkową G. pratensis: Gagea × megapolitana Henker – heksaploid z trzema genomami heksaploidalnej G. pratensis i trzema heksaploidalnej G. lutea Gagea × pomeranica R.Ruthe – pentaploid z dwoma kompletami genomu tetraploidalnej G. pratensis i trzema heksaploidalnej G. lutea Gagea × marchica Henker. Kiesew., U.Raabe, Rätzel – sterylny pentaploid, prawdopodobnie między heksaploidalną G. pratensis i tetraploidalną G. lutea.

Obecność w kulturze Złoć żółta była pierwszą rośliną w zielniku Paszczaka w książce Tove Jansson „W Dolinie Muminków”.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Liliowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza