thumb|Naparstnica purpurowa
Naparstnica (Digitalis L.) – rodzaj roślin z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych klasyfikowany zwykle do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae). Rodzaj obejmuje 19 gatunków (lub 22 po włączeniu tu krzewiastych przedstawicieli rodzaju Isoplexis z wysp Makaronezji) występujących głównie na obszarze śródziemnomorskim, w Afryce Północnej, Europie, Azji Zachodniej i Azji Środkowej. Najbardziej zróżnicowane są na Półwyspie Iberyjskim i w Azji Mniejszej. W Polsce gatunkiem rodzimym jest tylko naparstnica zwyczajna D. grandiflora, ale szereg innych jest uprawianych i dziczejących, przy czym zadomowionym antropofitem jest spośród nich tylko naparstnica purpurowa D. purpurea, przejściowo dziczeją: naparstnica rdzawa D. ferruginea, gładka D. laevigata i wełnista D. lanata.
Rośliny z tego rodzaju uprawiane są jako ozdobne i lecznicze (stanowią źródło digitoksyny i digoksyny stosowanych do leczenia chorób serca).
Morfologia i biologia Pokrój Rośliny dwuletnie i byliny osiągające 2 m wysokości. Gatunki z sekcji Isoplexis (Wyspy Kanaryjskie) drewnieją i mają pokrój krzaczasty. Liście Niepodzielone, skrętolegle ustawione na łodydze. Odziomkowe zebrane w rozetę, zwężone w ogonek, dolne łodygowe krótkoogonkowe, górne siedzące. Kwiaty Duże, wyrastają w kątach przysadek, zebrane w szczytowe, kłosokształtne grona. Kielich pięcioząbkowy albo pięciodzielny, zwykle z działkami zrośniętymi tylko u nasady. Korona kwiatu rurkowata, bez ostrogi, z otwartą gardzielą, od góry spłaszczona, barwy białej, różowej, brązowej, żółtej lub czerwonopomarańczowej. Cztery pręciki o nagich nitkach, dwusilne (dwa pręciki ustawione są wyżej, a dwa niżej), osadzone u nasady rurki korony. Zalążnia górna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami. Szyjka słupka pojedyncza, z rozwidlonym znamieniem na szczycie. Owoce Torebki otwierające się dwiema klapami, zawierające liczne nasiona.
Systematyka Rodzaj zaliczany do plemienia Digitalideae w obrębie babkowatych (Plantaginaceae).
W obrębie rodzaju wyróżnianych jest 6 sekcji: Digitalis, Frutescentes, Globiflorae, Isoplexis, Macranthae, Parviflorae.
Wykaz gatunków Digitalis atlantica Pomel Digitalis cariensis Boiss. ex Jaub. & Spach – naparstnica karijska Digitalis ciliata Trautv. – naparstnica orzęsiona Digitalis × coutinhoi Samp. Digitalis davisiana Heywood – naparstnica Davisa Digitalis ferruginea L. – naparstnica rdzawa Digitalis grandiflora Mill. – naparstnica zwyczajna Digitalis laevigata Waldst. & Kit. – naparstnica gładka, n. gładkokielichowa Digitalis lamarckii Ivanina Digitalis lanata Ehrh. – naparstnica wełnista Digitalis leucophaea Sm. – naparstnica popielata Digitalis lutea L. – naparstnica żółta Digitalis × macedonica Heywood Digitalis mariana Boiss. Digitalis minor L. – naparstnica drobna Digitalis nervosa Steud. & Hochst. ex Benth. – naparstnica żyłkowana Digitalis obscura L. Digitalis parviflora Jacq. Digitalis × pelia Zerbst & Bocquet Digitalis purpurea L. – naparstnica purpurowa Digitalis × sibirica Lindl. Digitalis subalpina Braun-Blanq. Digitalis thapsi L. – naparstnica dziewannowata Digitalis trojana Ivanina – naparstnica trojańska Digitalis viridiflora Lindl. – naparstnica zielonkawa
Przypisy
Kategoria:Babkowate (rośliny) Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza