Michał Kazimierz Radziwiłł zwany Rybeńko herbu Trąby (ur. 13 czerwca 1702 w Ołyce, zm. 22 maja 1762 w Wilnie) – książę, wojewoda wileński i hetman wielki litewski od 1744, kasztelan wileński od 1742, wojewoda trocki od 1737, hetman polny litewski i kasztelan trocki od 1735, marszałek nadworny litewski od 1734, marszałek Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego w 1728Złota księga szlachty polskiej, r. XVIII, Poznań 1896, s. 134., koniuszy wielki litewski od 1728, IX ordynat nieświeski, VIII ordynat ołycki, VI pan na Białej, starosta przemyski w latach 1720–1736Urzędnicy województwa ruskiego XIV-XVIII wieku. (Ziemie halicka, lwowska, przemyska, sanocka). Spisy". Oprac. Kazimierz Przyboś. 1987, s. 383., starosta bracławski, kamieniecki, człuchowski, ostrski, krzeczowski, niżyński, owrucki, nowotarski, osiecki, krzemieniecki, kowieński, starosta parczowski od 1738Krzysztof Chłapowski, Starostowie niegrodowi w Koronie 1565-1795 Materiały źródłowe, Warszawa, Bellerive-sur-Allier 2017, s. 259., kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys Był synem kanclerza wielkiego litewskiego Karola Stanisława Radziwiłła i Anny Katarzyny z Sanguszków, brat Hieronima Floriana, ojciec Karola Radziwiłła Panie Kochanku, najbogatszy z Radziwiłłów, bez talentów i zasług zarówno w wojsku, jak polityce, służalczy wobec dworu, skarbił sobie popularność wśród szlachty urządzaniem wspaniałych biesiad i łowów. Stronnik Wettynów.
Z powodu działań wojennych jego rodzice przenieśli się do Człuchowa na Pomorzu, gdzie Michał Kazimierz spędził dzieciństwo i skąd w 1709 rodzina przeprowadziła się do swoich dóbr w Białej Podlaskiej. W 1715 stracił starszego brata Mikołaja Krzysztofa i w ten sposób Michał Kazimierz stał się najstarszym dziedzicem ogromnej fortuny.
W 1720 przybył do Warszawy podczas obrad sejmu, by w senacie oddać pieczęć kanclerską litewską po ojcu i odebrać z rąk króla przywilej na starostwo grodowe przemyskie i list przepowiedni na wakującą po ojcu chorągiew husarską w wojsku koronnym. Jesienią tego samego roku został wybrany z województwa nowogródzkiego posłem na sejmTeka Gabriela Junoszy Podoskiego, t. II, Poznań 1855, s. 108.. Wyjechał na Śląsk, do Oławy, gdzie poznał średnią z córek Jakuba Ludwika Sobieskiego, Marię Karolinę, zwaną Charlottą, jednak do ślubu nie doszło. W latach 1721–1723 odbył podróż do Berlina, Dessau, Lipska, Drezna, Pragi, Wiednia, Monachium, Mannheim, Kolonii, Rotterdamu, Hagi, Brugii, Paryża, Wersalu, Lunéville, Brukseli, i WrocławiaJerzy Dygdała, Adam Kucharski: Podróż królewny Sobieskiej, a także kilka magnackich Grand Tour z XVII/XVIII wieku w relacjach Samuela Kazimierza Szwykowskiego, Czasy Nowożytne, tom 27, Warszawa 2014. W 1724 jako poseł nowogródzki wszedł w skład delegacji, która przekonała króla do zaakceptowania aktu limity, tj. do odłożenia obrad sejmu do następnej sesji, która miała nastąpić za dwa lata w Grodnie. Mimo niewielkich możliwości intelektualnych uczestniczył w rozmowach nad kompromisem w związku z zatargiem na tle religijnym w Toruniu między protestantami a katolikami. W dniu 22 kwietnia 1725 w Białej Krynicy poślubił księżniczkę Franciszkę Urszulę Wiśniowiecką, a następnie jako ordynat dóbr nieświeskich i ołyckich zamieszkał z żoną na zamku w Nieświeżu (młodszy brat Hieronim Florian otrzymał dobra alodialne w tym Białą Podlaską, co być może było przyczyną jego niechęci do „Rybeńki”). Poseł na sejm 1730 z ziemi mielnickiejTeka Gabryela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 17.. Poseł województwa czernihowskiego na sejm 1732Teka Gabryela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 153.. Poseł województwa wołyńskiego na sejm nadzwyczajny 1733 rokuTeka Gabryela Junoszy Podoskiego, t. IV, Poznań 1856, s. 310..
W trakcie elekcji w dniu 22 sierpnia 1733 stawił się w Warszawie na czele oddziałów dworskich i jako stronnik Wettinów zaprotestował wraz z Michałem Wiśniowieckim przeciwko wyborowi Stanisława Leszczyńskiego i oddał swój głos na Augusta III SasaElektorowie królów Władysława IV., Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III. / zestawili w porządek abecadłowy Jerzy Dunin-Borkowski i Miecz. Dunin-Wąsowicz, Lwów 1910, s. 185.. Jako deputat podpisał jego pacta conventaVolumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 309.. Na królewską wdzięczność długo czekać nie musiał, bo 9 listopada 1735 na radzie senatu król mianował „Rybeńkę” hetmanem polnym litewskim, a 18 listopada kasztelanem trockim. W 1735 podpisał uchwałę Rady Generalnej konfederacji warszawskiejUchwała Rady Generalnej Konfederacji, 1735, s. 20..
10 lipca 1737 podpisał we Wschowie konkordat ze Stolicą ApostolskąVetera monumenta Poloniae et Lithuaniae gentiumque finitimarum historiam illustrantia maximam partem nondum edita ex tabulariis Vaticanis, deprompta collecta ac serie chronologica disposita. T. 4, Ab Innocentio PP. XII usque ad Pium PP. VI 1697-1775. P. 1-2, wydał Augustyn Theiner, Rzym 1864, s. 126..
W 1727 został kawalerem Orderu Orła Białego. W 1724 otrzymał bawarski Order Świętego Huberta, w 1758 odznaczony rosyjskim Orderem Św. Andrzeja Apostoła Pierwszego PowołaniaKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 154..
W 1740 jego dawna miłość Maria Karolina Sobieska zapisała mu cały swój majątekJarosław Poraziński, Sobieski Jakub Ludwik h. Janina (1667—1737) [w:] Polski Słownik Biograficzny, Warszawa — Kraków : Polska Akademia Nauk, Polska Akademia Umiejętności 2000, t. XXXIX/4, zeszyt 163, s. 495.. W dniu 23 maja 1753 w Nowogródku zmarła jego pierwsza żona. 18 stycznia 1754 podpisał we Lwowie manifest przeciwko podziałowi Ordynacji OstrogskiejZłota Księga Szlachty Polskiej, rocznik V, Poznań 1883, s. 309.. W 1754 „Rybeńko” poślubił Annę Ludwikę z Mycielskich, wdowę po kuzynie księciu Leonie Michale Radziwille, właściciela Szydłowca i dóbr szydłowieckich. Po śmierci brata w 1760 został właścicielem dóbr w Białej Podlaskiej wraz z tamtejszym pałacem, który polecił częściowo przebudować. Zmarł w Wilnie 22 maja 1762 po krótkiej chorobie, prawdopodobnie na zapalenie płuc.
Ufundował nagrobki Jana III Sobieskiego, Marii Kazimiery oraz Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Eleonory Austriaczki w katedrze wawelskiejJan Adamczewski, Mała Encyklopedia Krakowa, Kraków 1996..
Zobacz też Radziwiłłowie
Przypisy
Literatura Krzysztof Zuba: O tym jak Rybeńkę leczono. Kuracje i zabiegi medyczne Michała Kazimierza Radziwiłła [w] Medycyna Nowożytna, 2001, Nr 8/1, s. 89-110. [dostęp 2017-07-20]
Linki zewnętrzne
Kategoria:Deputaci do paktów konwentów Augusta III Sasa Kategoria:Elektorzy Augusta III Sasa Kategoria:Hetmani polni litewscy Kategoria:Hetmani wielcy litewscy Kategoria:Kasztelanowie troccy Kategoria:Kasztelanowie wileńscy Kategoria:Konfederaci warszawscy (1733) Kategoria:Koniuszowie wielcy litewscy Kategoria:Ludzie urodzeni w Ołyce (I Rzeczpospolita) Kategoria:Marszałkowie nadworni litewscy Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) Kategoria:Ordynaci nieświescy Kategoria:Ordynaci ołyccy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Huberta Kategoria:Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1720 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1724 (zalimitowany) Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1730 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1732 Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1733 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo czernihowskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo nowogródzkie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie) Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia mielnicka) Michał Kazimierz Radziwiłł Rybeńko Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Augusta III Sasa Kategoria:Starostowie człuchowscy Kategoria:Starostowie kowieńscy Kategoria:Starostowie krzemienieccy Kategoria:Starostowie niżyńscy Kategoria:Starostowie nowotarscy Kategoria:Starostowie osieccy (województwo krakowskie) Kategoria:Starostowie ostrscy Kategoria:Starostowie owruccy Kategoria:Starostowie parczewscy Kategoria:Starostowie przemyscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Sygnatariusze konkordatu wschowskiego 1737 Kategoria:Sygnatariusze manifestu przeciwko podziałowi Ordynacji Ostrogskiej 1754 Kategoria:Urodzeni w 1702 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie troccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie wileńscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1762