Akademicki Ranking Uniwersytetów Świata (, zwyczajowo lista szanghajska lub ranking szanghajski) – zestawienie klasyfikujące uczelnie na podstawie osiągnięć naukowych i badawczych ich pracowników i absolwentów. W latach 2003–2008 ranking był prowadzony i opracowywany przez przy Uniwersytecie Jiao Tong w Szanghaju, a od 2009 robi to ShanghaiRanking Consultancy (organizacja formalnie niepodporządkowana żadnym uniwersytetom ani agencjom rządowym).
Opis Ranking tworzony jest w oparciu o 4 kryteria: jakość edukacji (), jakość kadry (), publikacje przypisane uczelni () i przeciętny wynik pracownika (). Jakość kadry ma wagę 10% i ustala się ją na podstawie liczby absolwentów, którzy otrzymali Nagrody Nobla i Medale Fieldsa. Na jakość kadry składają się 2 wskaźniki (oba z wagą 20%), mianowicie liczby pracowników, którzy otrzymali Nagrody Nobla i Medale Fieldsa i takich, którzy uznani zostali za najczęściej cytowanych () przez firmę Clarivate. W przypadku publikacji uwzględnia się osobno artykuły tylko z czasopism Nature i Science (waga 20%) i wszystkie indeksowane w i (także z wagą 20%). Ostatnie kryterium ma wagę 10% i jego wynik ustala się na podstawie powyższych 5 wskaźników z uwzględnieniem liczby kadry akademickiej uczelni.
Obecnie obejmuje ponad 1800 uczelni, ale publikuje się jedynie listę 1000 najwyżej sklasyfikowanych (w latach 2003–2016 było ich 500, a w 2017 – 800). Dokładne miejsce w rankingu podawane jest tylko w przypadku pierwszej setki, pozostałe uczelnie wymieniane są w grupach liczących 50 (miejsca 101-200) lub 100 (pozostałe) placówek.
We wszystkich dotychczasowych edycjach rankingu (stan na czerwiec 2024) pierwsze miejsce zajmował Uniwersytet Harvarda. W ostatnim rankingu (z 2023 roku) drugi był Uniwersytet Stanforda, a trzeci Massachusetts Institute of Technology. W pierwszej dziesiątce było aż 8 uczelni amerykańskich (w pierwszej setce było ich 38, a w całym rankingu 187). Najlepszą uczelnią europejską był, zajmujący czwarte miejsce w rankingu ogólnoświatowym, University of Cambridge, w pierwszej dziesiątce – na siódmym miejscu – uplasował się też University of Oxford. Najlepszą uczelnią francuską okazał się piętnasty Université Paris-Saclay, a szwajcarską dwudziesta ETH Zürich. Z uczelni azjatyckich najwyżej – na 22. miejscu – sklasyfikowano Tsinghua University.
W rankingu uwzględniane są także polskie szkoły wyższe: w 2023 Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński znajdowały się odpowiednio w piątej setce rankingu, Akademia Górniczo-Hutnicza i Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu w dziewiątej, a Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Politechnika Gdańska, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Uniwersytet Mikołaja Kopernika i Politechnika Warszawska w dziesiątej. W pierwszym (z 2003, obejmującym jedynie 500 uczelni) było ich 3: Uniwersytet Warszawski (miejsca 301-350), Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Wrocławski. W rankingu z 2016 (ostatnim przed powiększeniem) uplasowały się jedynie UW i UJ, w 2017 (w zestawieniu obejmującym 800 placówek) Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Akademia Górniczo-Hutnicza, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Śląski Uniwersytet Medyczny i Uniwersytet Wrocławski, a w 2018 (pierwszym z 1000 uczelni) Polska miała 12 reprezentantów.
Oprócz ogólnej klasyfikacji uczelni, tworzone jest także zestawienie szkół wyższych w ramach poszczególnych dyscyplin – (). Po raz pierwszy opublikowano go w roku 2017. Ranking z 2023 obejmuje 55 dyscyplin pogrupowanych w 5 dziedzin: nauk przyrodniczych, medycznych, społecznych, o życiu oraz technicznych i inżynieryjnych. W zestawieniach znalazło się ponad 1900 uczelni ze 104 krajów. Rankingi w poszczególnych dyscyplinach obejmują różne ilości uczelni (od 100 do 500).
W 2023 sklasyfikowano 7 dyscyplin prowadzonych na Uniwersytecie Warszawskim. Najwyższe pozycje zajęły fizyka i matematyka – w przedziale miejsc 101-150 (wśród 500 uczelni). Z kolei Uniwersytet Jagielloński został sklasyfikowany w 12 dziedzinach, z których najlepiej wypadła matematyka (miejsca 151-200). Na miejscach 76-100 (500 uczelni) znalazły się nauki rolnicze Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, taki sam wynik (ale wśród 300 uczelni) osiągnęły też nauki weterynaryjne Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.
Krytyka Wielu ekspertów zajmujących się zawodowo naukometrią uważa ranking szanghajski za niemiarodajny, między innymi ze względu na przyjęte przez jego autorów kryteria faworyzujące dziedziny, w których przyznawane są Nagrody Nobla. Działa to na niekorzyść dziedzin humanistycznych i technicznych, w których tych nagród się nie przyznaje. Ponadto ranking szanghajski przywiązuje zbyt dużą wagę do publikacji w „Nature” lub „Science”. To kryterium promuje głównie dziedziny przyrodnicze. W licznych dziedzinach nie ma jednak zwyczaju publikowania w tych periodykach.
Zobacz też QS World University Rankings U.S. News Best Global Universities webometryczny ranking uniwersytetów świata
Przypisy
Linki zewnętrzne Witryna internetowa Akademickiego Rankingu Uniwersytetów Świata
Kategoria:Rankingi szkół wyższych Kategoria:Szkolnictwo wyższe