Naharijja (hebr. נהריה; arab. نهاريا) – nadmorskie miasto położone w Dystrykcie Północnym, w Izraelu. Znany kurort wypoczynkowy nad Morzem Śródziemnym. Jest to najdalej na północ wysunięte nadmorskie miasto Izraela.

Położenie Naharijja (przy współrzędnych ) leży na równinie przybrzeżnej Izraela nad Morzem Śródziemnym. W odległości 20 km na południe znajduje się miasto portowe Hajfa, a 4 km na północy przebiega granica z Libanem. W otoczeniu Naharijji znajduje się miejscowość Mazra’a, kibuce Kefar Rosz ha-Nikra, Geszer ha-Ziw, Sa’ar, Kabri i Ewron, moszawy Liman, Ben Ammi, Netiw ha-Szajjara, Regba i Szawe Cijjon.

Podział administracyjny Naharijja jest położona w Poddystrykcie Akki, w Dystrykcie Północnym.

Środowisko naturalne Miasto jest położone na wąskiej równinie nadmorskiej, która jest od wschodu ograniczona wzgórzami Zachodniej Galilei, a od północy wysokim klifem gór granicznych Libanu. Granicę północną wyznacza strumień Keziw, a południową strumień Bet ha-Emek. Miasto jest położone na dwóch pasmach niewielkich wzgórz, które przebiegają równolegle do nadmorskich plaż. Zachodnie wzgórza wznoszą się blisko brzegu morza i osiągają maksymalną wysokość 15 m n.p.m. Wschodni pas wzgórz przebiega w odległości około 1,5 km od brzegu morza i obejmuje trzy główne wzgórza, które osiągają wysokość do 35 m n.p.m. Obszar położony między dwoma pasmami wzgórz jest wykorzystywany przez główne systemy komunikacyjne miasta. Miasto dzieli na pół rzeka Nachal Gaton, na północ od którego płynie jeszcze strumień Sza’al. Wszystkie te strumienie spływają z położonych na wschodzie wzgórz i mają ujście do Morza Śródziemnego. W odległości 1 km na zachód od północnej części miasta znajdują się niewielkie wysepki Achziw.

Powierzchnia miasta wynosi 10,233 km². Rozciągłość zabudowań miejskich w kierunku południkowym wynosi ok. 6 km, a w kierunku równoleżnikowym ok. 2 km. Tereny wokół miasta są wykorzystywane pod intensywną działalność rolniczą. Dla potrzeb rolnictwa wybudowano dwa zbiorniki wody, które znajdują się na północny wschód i południowy wschód od NaharijjiDane z wikimapia.org..

Klimat Naharijja ma klimat śródziemnomorski, który charakteryzuje się gorącymi i suchymi latami oraz chłodnymi i deszczowymi zimami. Wiosna rozpoczyna się w marcu, a w drugiej połowie maja rozpoczyna się lato. Średnia temperatura latem wynosi 35 °C, a zimą 16 °C. Największe opady deszczu występują pomiędzy październikiem a kwietniem. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 524 mm.

Demografia Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2011 roku w mieście żyło 52,6 tys. mieszkańców, z czego 90,5% Żydzi i 9,5% inne narodowości. Wskaźnik wzrostu populacji w 2010 roku wyniósł 1,7%. Średnie miesięczne wynagrodzenie w 2009 roku wynosiło 7177 ILS (średnia krajowa 7070 ILS).

+ Populacja pod względem wieku (2010) Wiek (w latach) Procent populacji w % 0 – 4 8,1 5 – 9 7,6 10 – 14 6,6 15 – 19 6,2 20 – 29 12,6 30 – 44 21,4 45 – 59 17,8 60 – 64 5,8 65 – 13,9

Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Historia thumb|Starożytne kamienie szlifierskie w Achziw Na północ od współczesnego miasta Naharijja znajdował się fenicki port morski AchziwZobacz: Księga Sędziów 1,31: „Aser nie wypędził mieszkańców Akko ani Sydonu, ani Achlab, ani Akzib, ani Chelba, ani Afik, ani Rechob”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Badania archeologiczne odkryły w tym rejonie pozostałości osad ludzkich z epoki brązu (XX wiek p.n.e.), okresu perskiego (X wiek p.n.e.) i hellenistycznego (III wiek p.n.e.). Główne miejsce prowadzonych wykopalisk posiada osiem odkrytych warstw. Między innymi odkryto tutaj ruiny kananejskiej świątyni z XVI wieku p.n.e. poświęconej bogini Astarte. Według Biblii miasto Akzib po podboju Kanaanu przez Izraelitów zostało przyznane pokoleniu AseraZobacz: Księga Jozuego 19,29: „Potem granica zwracała się do Rama i aż do warownego miasta Tyr i wracała do Chosa, kończąc się nad morzem. Obejmowała Machaleb, Akzib”. Tłumaczenie według Biblii Tysiąclecia.. Podczas podboju asyryjskiego w 732 roku p.n.e. miasto zostało zdobyte i spalone przez Asyryjczyków. Odkryty kamienny mur obronny o wysokości 2 metrów z V wieku p.n.e. jest dowodem, że miasto odbudowano. Wokół znaleziono pozostałości budynków oraz liczne przedmioty użytkowe i ceramikę. W okresie panowania helleńskiego, Achziw było miastem granicznym Ptolemeuszy. W wyniku kolejnych wojen przeszło pod kontrolę Seleucydów. O tym nadmorskim mieście wspomina żydowski historyk Józef Flawiusz, jest także wymieniane w żydowskich pismach rabinicznych, na przykład Midrasz Rabba Vajikra 37:4. Talmud babiloński wspomina o nim przedstawiając lokalizację Achziw w odniesieniu do historycznych granic Izraela. Prawdopodobnie podczas wojen żydowskich miasto zostało doszczętnie zniszczone. W 1970 roku odkryto kościół poświęcony św. Łazarzowi. Pochodzi on z okresu bizantyjskiego i prawdopodobnie został zniszczony przez pożar podczas najazdu perskiego w 614 roku. W okresie panowania krzyżowców powstał tutaj zamek obronny Casal Lambertie or Imbert. Pod panowaniem mameluków w miejscu tym pojawiła się arabska wieś Az-Zib.

Historia współczesnej osady Naharijja jest związana z dojściem w 1933 roku nazistów do władzy w Niemczech. Głoszona ideologia rasizmu, a zwłaszcza antysemityzmu, doprowadziła do fali prześladowań i pogromy ludności żydowskiej w Niemczech. Naturalną tego konsekwencją była emigracja niemieckich Żydów. Problem niemieckich Żydów dostrzegł Arthur Ruppin, pełniący w latach 1933–1935 funkcję dyrektora Agencji Żydowskiej. Z jego inicjatywy powstało w 1933 roku Centralne Biuro dla Niemieckich Żydów (hebr.המשרד המרכזי לטיפול ביהדות גרמניה), zwane w skrócie Niemiecką Firmą (hebr. המשרד הגרמני). Ruppin próbował zmotywować żydowską klasę średnią, finansistów i przedsiębiorców do opuszczenia Niemiec i wyjechania do Brytyjskiego Mandatu Palestyny. Część z nich dała się namówić i dołączyła do piątej aliji. Ta fala żydowskich imigrantów charakteryzowała się dużą liczbą przedsiębiorców pracujących na własny rachunek, obok których znajdowali się urzędnicy i sędziowie poszukujący zatrudnienia. Osobną grupę stanowili lekarze i specjaliści wybranych branż zawodowych, którzy w miarę szybko odnajdywali się w nowej rzeczywistości. Dla potrzeb nowo przybyłych utworzono w 1933 roku moszaw Ramot ha-Szawim, a rok później moszaw Kefar Bialik. Dla potrzeb rozwijającego się osadnictwa żydowskiego w 1934 roku nabyto 2400 hektarów ziemi położonej na północ od miasta Akka, w pobliżu ujścia rzeki Mfsoh (później przemianowanej na Gaton). Ziemię kupiono za 34 tys. funtów palestyńskich od arabskiego mieszkańca Bejrutu, Toaini. Pieniądze wyłożyli inżynier Josef Levi, bankier Henry Cohen, agronom dr Selig Eugen Soskin oraz Pauline Ngrobr-Salkind. Celem było założenie nowoczesnej osady rolniczej, której mieszkańcy wybudowaliby nad brzegami rzeki Gaton dzielnice przypominające europejskie miasta. Jej projekt został oparty na utopijnym modelu przygotowanym przez dr Seliga Soskina. Podczas jednej ze swoich wielu podróży po świecie, odkrył on w południowej Hiszpanii małą kolonię rolniczą Monte Algaida. Jej mieszkańcy intensywnie uprawiali niewielkie pola uprawne położone przy wydmach. Uprawiali ziemniaki, melony i inne warzywa, używając podziemnej wody do podlewania i naturalnego nawozu z odchodów swoich zwierząt i kompostu. Każda rodzina produkowała wystarczającą ilość żywności, aby zaspokoić własne potrzeby – bez żadnej nadwyżki do handlu. Wszyscy mieszkańcy byli członkami spółdzielni dostarczającej wszystkich usług społecznych, niezbędną infrastrukturę itp. Kolonia Monte Algaida istniała na zachodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego, a dr Soskin zapragnął utworzenia podobnej osady na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego – w Ziemi Izraela. Inżynier miejski z Hajfy, dr Schiffrin, zasugerował, aby osada nazywała się Naharijja (pol. Rzeka), od potoku Gaton który przepływał przez jej środek. Naharijja miała być lustrzanym odbiciem Monte Algaida.

W dniu 10 lutego 1935 roku w Naharijji osiedliły się dwie pierwsze żydowskie rodziny: Hanny i Waltera Deutsch oraz Ruty i Jakuba Pauker. Bardzo szybko dołączyli do nich: Willi Adler, Willi David, Hermann Friede, Herbert Haliczer, dr Egon Hönigsberg, dr Walter Isaac, dr Rolf Jacobi, Alfred Rosenblatt, Max Sommerfeld, dr Walter Stiel, dr Hermann Tuchler i dr Edmund Weidenfeld. Osadnicy w momencie zakupu własnej ziemi otrzymywali akcje spółki Naharijja Ltd., przy czym w rzeczywistości płatność była odroczona na czas nieokreślony. Spółka Naharijja Ltd. starała się o utworzenie odpowiedniej infrastruktury: budowę sieci dróg, parcelację terenu na działki, budowę domów mieszkalnych, zabudowań gospodarczych i magazynów, dostawy wody i energii elektrycznej. Następnie wszystkie usługi społeczne zostały przejęte przez utworzoną w tym celu spółdzielnię. Skupiała ona wszystkich mieszkańców i regulowała zakupy, obroty, konsumpcję, a także działania kulturalne, społeczne i komunalne. Pierwszym przewodniczącym był Oskar Peter Mayer z Heidelbergu. W 1937 roku jego następcą został prawnik z Heilbronn, dr Oskar Mayer-Wolf (został później pierwszym burmistrzem Naharijji). Spółdzielnia od samego początku swojego istnienia borykała się z dużymi problemami – zaniżono koszty utrzymania osady, przy jednoczesnym przeszacowaniu zysków, jakie można było osiągnąć z działalności rolniczej. W konsekwencji spółdzielnia notorycznie cierpiała na brak środków i popadała w coraz większe zadłużenie. Pomysł rozwijania upraw rolniczych okazał się nie trafiony, ponieważ produkcja arabska była dużo tańsza. Spowodowało to załamanie finansowe Naharijji, której mieszkańcy zaczęli szukać dodatkowych źródeł dochodu poza rolnictwem. W owym czasie, na wybrzeżu Palestyny bardzo często odpoczywali brytyjscy inżynierowie, oficerowie policji mandatowej oraz wojskowi. Fakt ten spowodował, że w 1936 roku rodzina Levi otworzyła w Naharijji pierwszy pensjonat z pokojami do wynajęcia. Stało się to zapowiedzią nadchodzących zmian i wytyczyło drogę rozwoju miejscowości. Tymczasem jednak problemy finansowe usiłowano rozwiązać sprzedażą gruntów nowym nabywcom.

thumb|Pomnik nielegalnej imigracji na plaży w Naharijji