Bruno Winawer (ur. 5 lipca/ 17 lipca 1883 w Warszawie, zm. 11 kwietnia 1944 w Opolu Lubelskim) – polski autor pochodzenia żydowskiego, komediopisarz, prozaik, poeta, felietonista, tłumacz, z wykształcenia fizyk. Autor popularnych komedii obyczajowych, często związanych z tematyką naukową, licznych felietonów popularnonaukowych i literackich oraz powieści fantastycznonaukowych.
Życiorys Uczęszczał do szkoły realnej Wojciech GórskiegoWojciech Górski i jego szkoła, red. J. Lasocki, J. Madejski, wstęp ks. S. Wyszyński, przedmowa S. Lorentz, Warszawa 1982, s. 36; J. Warońska-Gęsiarz, Bruno Winawer. Między nauką z teatrem, Warszawa 2023, s. 23., a od 1901 roku studiował na Wydziale Budowy Maszyn Instytutu Politechnicznego im. cara Mikołaja II w WarszawieJ. Warońska-Gęsiarz, Bruno Winawer. Między nauką a teatrem, Warszawa 2023, s. 24. . Podczas rewolucji 1905 związany z SDKPiL, autor polskiej Marsylianki robotniczej oraz tomiku Konstytucja z nahajką. Piosenki na dziś i jutro (wraz z Tadeuszem Radwańskim). Od 1906 roku studiował fizykę na Uniwersytecie Ruprechta i Karola w Heidelbergu. W 1909 roku obronił doktorat. Był asystentem laureata nagrody Nobla Pietera Zeemana na Uniwersytecie Amsterdamskim, a następnie po krótkim pobycie w kraju pracował aż do wybuchu I wojny światowej w Instytucie Fizyki w Akademii für Sozial- und Handelswissenschaften we Frankurcie nad Menem (obecnie Uniwersytet im. J.W. Goethego). W 1911 roku pracował jako nauczyciel matematyki i fizyki w Szkole Wawelberga i Rotwanda. Wykładał fizykę na Wydziale Przyrodniczym oraz algebrę i geometrię w ramach Kursów Wieczornych dla Techników, a także matematykę w ramach Wyższych Kursów Technicznych na Wydziale Technicznym Towarzystwa Kursów Naukowych w WarszawieDziesięciolecie Wolnej Wszechnicy Polskiej TKN: sprawozdanie z działalności Towarzystwa Kursów Naukowych, 1906-1916, opracowali Ryszard Błędowski, Stanisław Orłowski, Henryk Mościcki, Warszawa 1917, Podkarpacka BC – wersja elektroniczna. W latach 1917–1920 pracował naukowo na Politechnice Warszawskiej.
Po wybuchu II wojny światowej przebywał najpierw we Lwowie, 17 września 1940 wstąpił do Związku Radzieckich Pisarzy UkrainyBohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 1, Warszawa 1998, s. 123.. Po zajęciu Lwowa przez hitlerowskie Niemcy w 1941 trafił do getta warszawskiego. W 1942 przedostał się na aryjską stronę, gdzie ukrywał się pod przybranym nazwiskiem. Aresztowany na skutek denuncjacji, został wywieziony do obozu zagłady w Treblince, skąd udało mu się jednak wydostać. Zmarł w szpitalu w Opolu Lubelskim.
Twórczość Księga Hjoba: komedja nudna w 3 aktach (1921, komedia) Roztwór Pytla (1922, komedia) R. H. Inżynier (1922, komedia) Doktor Przybram (1924, powieść fantastycznonaukowa) Jeszcze o Einsteinie: teorja względności z lotu ptaka (1924) Lepsze czasy (1925, zbiór felietonów) Boczna antena. Ostatnie biuletyny z frontów wieczystych (1926, zbiór felietonów) Dług honorowy (1929, powieść fantastycznonaukowa) Literaturę trzeba przewietrzyć (1935, zbiór felietonów) Ziemia w malignie (1937, zbiór felietonów) Ślepa latarka (1922, powieść) Notatnik Szymona van Geldern (1907) Niziny Losy Europy Rokowania pokojowe Rycerz z łabędziem Tematy i warjacje (1921) Trzysta miljonów koni (1930) Turnieje maszyn (1930) Znajomek z Fiesole (1925, komedia) Bohater mechaniczny
Upamiętnienie W latach 80. istniał Konkurs im. Bruno Winawera.
Przypisy
Bibliografia Literatura polska XX w., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, . Bruno Winawer – Boczna antena – nakładem Bibljoteki Groszowej Warszawa, Moniuszki 11 1928 J. Warońska-Gęsiarz, Bruno Winawer. Między nauką a teatrem, Instytut Badań Literackich, Warszawa 2023, ISBN 978-83-67957-00-7.
Linki zewnętrzne Dzieła Bruno Winawera w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem w Heidelbergu Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Polscy Żydzi zamordowani podczas Zagłady Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Polscy autorzy fantastyki Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy komediopisarze Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Uciekinierzy z getta warszawskiego Kategoria:Więźniowie i ofiary obozu zagłady w Treblince Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1944