Nowoczerkask () – miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Aksajem (dopływ Donu). Około 168 tys. mieszkańców (2020).
Historia mały|lewo|Nowoczerkask na początku XX w. Miasto zostało założone w roku 1805 jako centrum administracyjne obwodu kozaków dońskich. Budową miasta kierowali ataman kozacki Matwiej Płatow i niderlandzki architekt François Sainte de Wollant.
W pierwszych miesiącach wojny domowej w Rosji Nowoczerkask był jednym z głównych ośrodków białych, to w tym mieście oraz w Rostowie nad Donem gen. Ławr Korniłow i gen. Michaił Aleksiejew rozpoczęli tworzenie Armii OchotniczejP. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, Washington DC: New Academia Publishing, 2004. , s. 69.. Chcąc zniszczyć tę siłę w zarodku, rząd Lenina skierował nad Don zgrupowanie pod dowództwem Władimira Antonowa-Owsiejenki, co zmusiło białych do opuszczenia miasta w końcu lutego 1918 r.P. Kenez, Red Attack..., s. 95. Nowoczerkask znalazł się w granicach Dońskiej Republiki Radzieckiej, która przetrwała do maja tego samego rokuP. Kenez, Red Attack..., s. 118.. Następnie, po obaleniu republiki wskutek antybolszewickiego powstania Kozaków, stał się stolicą Republiki Dońskiej. Został ostatecznie zajęty przez Armię Czerwoną 7 stycznia 1920 r.J. D. Smele, The "Russian" Civil Wars 1916-1926. Ten Years That Shook the World, Hurst&Company, London 2015, , s. 135.
Podczas II wojny światowej miasto okupowane było przez wojska niemieckie od 24 lipca 1942 do 13 lutego 1943.
2 czerwca 1962 w miejscowych Zakładach Budowy Lokomotyw Elektrycznych (NEWZ) miał miejsce protest pracowników, związany z podwyżką cen żywności, który został krwawo stłumiony przez władze z użyciem armiiTaubman, William (2003), Khrushchev: The Man and His Era, s.519–523. W.W. Norton & Co., .
Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł taboru kolejowego, maszynowy, elektrotechniczny, chemiczny, materiałów budowlanych oraz spożywczy.
Oświata Południowo-Rosyjski Państwowy Uniwersytet Techniczny (były Doński Instytut Politechniczny) W Nowoczerkasku od 1991 mieści się Nowoczerkaska Suworowska Szkoła Wojskowa MSW Rosji.
Polacy w Nowoczerkasku mały|lewo|Kościół Wniebowzięcia NMP Według danych carskich w 1897 w Nowoczerkasku mieszkało 190 Polaków, stanowiąc 0,37% miejskiej populacji. W XIX w. tutejsze gimnazjum ukończył filozof Władysław Mieczysław Kozłowski. W XX w. studia na Dońskim Instytucie Politechnicznym w Nowoczerkasku podjęli Władysław Weryho i Józef Dubiski, a profesorem i dziekanem na uczelni był Antoni Rogiński.
W Nowoczerkasku urodzili się: 1883 – Mateusz Siemionkin, jeden z pionierów psychiatrii humanistycznej w Polsce 1917 – Witold Łokuciewski, pułkownik pilot Wojska Polskiego, as myśliwski 1918 – Władysław Węgorek, entomolog, dyrektor Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu, członek Armii Krajowej
W latach 1902–1906 Polacy wznieśli , zaprojektowany przez Bronisława Brochwicza-Rogoyskiego.
Podczas II wojny światowej w 1941 w mieście przebywał Tadeusz Pióro.
Współcześnie, duży wpływ na życie wspólnoty lokalnej zgromadzonej wokół kościoła pw. Wniebowzięcia NMP w Nowoczerkasku miał Ks. Prałat dr Tomasz Wiosna (1969-2019), jedyny proboszcz katolicki, który był w tej parafii w najnowszych czasach na stałe (8 lat).
Przypisy
Linki zewnętrzne
Miasta partnerskie Iserlohn, Niemcy Laventie, Francja Kronsztad, Rosja Sremski Karlovci, Serbia
! Kategoria:Miasta w obwodzie rostowskim