Ogrody Tivoli

Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi park rozrywki i ogród otwarty 15 sierpnia 1843 roku. Jest drugim najstarszym parkiem rozrywki świata po Dyrehavsbakken, znajdującym się w pobliskim Klampenborg.

Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie.

Historia Pierwotnie park nosił nazwę „Tivoli & Vauxhall”; „Tivoli” nawiązywać miało do Jardin de Tivoli, nieistniejących dziś ogrodów w Paryżu (które z kolei wzięły swoją nazwę od miejscowości Tivoli we Włoszech, niedaleko Rzymu), natomiast „Vauxhall” do ogrodów o tej samej nazwie, położonych w Londynie.

Założyciel Tivoli, Georg Carstensen (1812–1857), uzyskał pięcioletnie nadanie ziemi od króla Danii, Chrystiana VIII, mówiąc mu, że „gdy ludzie bawią się dobrze, nie myślą o polityce”. Monarcha zagwarantował Carstensenowi niemal 15 akrów ziemi (61 tys. m²) położonej na wzgórzu na zewnątrz Vesterport (Zachodniej Bramy) za roczną opłatą 945 koron. Aż do lat 50. XIX wieku Tivoli znajdowało się za miastem, a dostęp do parku możliwy był przez Vesterport.

Od samego początku park Tivoli oferował szeroką gamę atrakcji: budynki w egzotycznym orientalnym stylu: teatr, altany, restauracje i kawiarnie, ogrody kwiatowe oraz mechaniczne urządzenia, takie jak karuzele i proste kolejki górskie. Po zmroku park rozświetlały różnobarwne latarnie. W niektóre wieczory urządzano pokazy sztucznych ogni.

Kompozytor Hans Christian Lumbye (1810–1874) pełnił w Tivoli funkcję dyrektora muzycznego od 1843 do 1872 roku. Lumbye czerpał inspirację z kompozytorów walców wiedeńskich, jak np. rodzina Straussów (Johann Strauss i jego synowie), dzięki czemu stał się znany jako „Strauss północy”. Wiele jego dzieł zostało zainspirowanych przez ogród, np. „Salut na cześć sprzedawców biletów w Tivoli” lub „Noc festiwalowa w Tivoli”. Orkiestra symfoniczna parku do dzisiaj wykonuje wiele z jego kompozycji.

W 1874 roku do parku wprowadzono teatr–pantomimę w stylu chińskim. Widownia stała na zewnątrz, a scena znajdowała się wewnątrz budynku. Kurtyna teatru była w formie pawiego ogona. Od samego początku w teatrze odgrywano włoską pantomimę, wprowadzoną w Danii przez Włocha Giuseppe Casortiego. Ta tradycja, oparta na włoskiej Commedii dell’arte, jest krzewiona do dzisiaj, włączając w to tradycyjne postaci, takie jak Kolombina, Arlekin lub szczególnie popularny u młodych widzów niemądry sługa Pierrot.

W 1943 roku osoby sympatyzujące z nazistami próbowały złamać ducha Duńczyków, paląc wiele budynków w Tivoli, w tym aulę koncertową. Duńczycy szybko wybudowali prowizoryczne struktury, a w ciągu kilku tygodni od incydentu park został ponownie otwarty.

Tivoli wciąż się rozwija, nie zatracając jednak swojego oryginalnego uroku i tradycji. Zgodnie ze słowami Georga Carstensena, wypowiedzianymi 1844 roku, „Tivoli nigdy nie zostanie ukończone”. Niemal wiek później Walt Disney powiedział o swoim (inspirowanym ogrodami Tivoli) Disneylandzie: „Disneyland nie będzie ukończony tak długo, jak długo na świecie będzie wyobraźnia”. Disney w czasie podróży za ocean odwiedził Tivoli wraz ze swoją żoną Lily. Obejrzawszy park, podjął natychmiastową decyzję, by Disneyland spróbował naśladować jego „radosną i luźną atmosferę”.

Kolejki i atrakcje Drewniana kolejka górska Rutschebanen jest jedną z najstarszych wciąż działających drewnianych kolejek na świecie. Została wybudowana w 1914 roku w szwedzkim Malmö. Pociąg kolejki kontrolowany jest przez operatora wyhamowującego skład na zjazdach tak, by nie nabrał zbyt dużej prędkości.

Najwyższa karuzela świata, Himmelskibet, została otwarta w 2006 roku. Wysoka na 80 metrów i wybudowana przez austriacką firmę Funtime, oferuje panoramiczny widok na miasto.

1 maja 2009 otwarto atrakcję Vertigo.

Kolejki górskie

Czynne W Ogrodach Tivoli znajdowały się w 2026 roku 4 czynne kolejki górskie: #NazwaProducentData otwarciaTypWysokość [m]Prędkość [km/h]Źródło1RutschebanenL.A. Thompson1914drewniana12602DæmonenB&M16 kwietnia 2004stalowa2877,23KamelenZierer4 kwietnia 2019stalowa dziecięca??4MælkevejenMack Rides28 listopada 2019stalowa rodzinna15,336

W budowie W 2026 roku park prowadził budowę 1 nowej kolejki górskiej: #NazwaProducentData otwarciaTypWysokość [m]Prędkość [km/h]Źródło1?Intamin2027stalowy shuttle coaster40 m?

Usunięte Z 14 otwartych w historii parku kolejek górskich do 2026 roku 10 zostało usuniętych: #NazwaProducentData otwarciaData zamknięciaTypWysokość [m]Prędkość [km/h]Źródło1Rutschebanen?18431887drewniana??2188719023190219144Bob-Banen193719375SkovtroldenSchwarzkopf19691986stalowa6MariehønenZierer19741998stalowa dziecięca7Slangen198921 września 2003stalowa rodzinna11408Jule ExpressenTechnical Park20082013??9OdinexpressenMack Rides19852018?6010KaravanenZierer19992018stalowa dziecięca3,326

Koncerty i występy Oprócz kolejek Tivoli oferuje jeszcze szereg przedstawień i koncertów, będąc istotnym elementem kopenhaskiej kultury.

Aula koncertowa W ogrodach występują światowej sławy artyści muzyki poważnej. Aula koncertowa wybudowana w 1956 roku przez Hansa Hansena mieści na widowni 1660 osób. W 2005 roku została odnowiona i rozbudowana o foyer i dwupiętrowy bar z lożą oraz najdłuższe w Europie akwarium ze słoną wodą, mieszczące się w piwnicach.

Pantomima Oprócz tego odbywają się przedstawienia pantomimy. Mechaniczna kurtyna teatru jest obsługiwana przez pięć osób, a codziennym spektaklom akompaniuje orkiestra. W teatrze odbywają się również pokazy baletu oraz tańca nowoczesnego.

Gwardia Tivoli Gwardia Tivoli (Tivoli Guard) jest zespołem muzycznym, złożonym z chłopców w wieku od 8 do 16 lat. Ubrani są w mundury, będące nawiązaniem do tych noszonych przez Den Kongelige Livgarde (Royal Life Guards) – oddziały piechoty duńskiej armii, których zadaniem jest z jednej strony walka na linii frontu, z drugiej – pełnienie funkcji reprezentacyjnej gwardii królewskiej. Noszą oni także charakterystyczne, futrzane, wysokie czapki. Zespół założony został w 1844 roku. Zajmuje się dawaniem koncertów, uczestnictwem w paradach, trzymaniem straży przy budynkach i pomnikach na specjalne okazje, oraz reprezentowaniem ogrodów w czasie trwania rozmaitych wydarzeń.

Koncerty W ciepłe miesiące w ogrodach Tivoli odbywają się koncerty z serii Fredagsrock (Friday Rock), na których występowali tacy wykonawcy jak Smashing Pumpkins, Sting, The Beach Boys, Pet Shop Boys oraz duńscy wykonawcy: TV-2, Nephew, Hanne Boel, Raveonettes i Thomas Helmig.

W czasie festiwalu jazzowego Copenhagen Jazz Festival ogrody Tivoli są jednym z wielu miejsc w Kopenhadze, gdzie odbywają się koncerty.

Przypisy

Kategoria:Kultura w Kopenhadze Kategoria:Lunaparki w Danii