Mikołaj z Ryńska, Mikołaj RyńskiJózef Wójcicki, Dzieje Polski nad Bałtykiem. Książka i Wiedza Warszawa 1989, s. 61., łac. Nicolas von Renis (ur. ok. 1360 w Ryńsku, zm. maj 1411 w Grudziądzu) – chorąży ziemi chełmińskiej, jeden z założycieli i przywódców Związku Jaszczurczego.
Życiorys 24 lutego 1397 wraz z bratem Janem z Pułkowa założył Związek Jaszczurczy. Aż do 1410 był lojalnym poddanym wielkiego mistrza, uczestniczył m.in. w wyprawie na Żmudź w 1402, wyprawie na Gotlandię w 1404, a także w zajęciu ziemi dobrzyńskiej w pierwszej fazie tzw. wielkiej wojny w sierpniu 1409Adam Szweda „Mikołaj z Ryńska i Jaszczurkowcy - polska piąta kolumna w państwie zakonnym?”, https://ioh.pl/artykuly/pokaz/mikoaj-z-ryska-i-jaszczurkowcy--polska-pita-kolumna-w-pastwie-zakonnym,1068/.
thumb|200px|Ryńsk, tablica pamiątkowa W bitwie grunwaldzkiej stojąc na czele chorągwi rycerstwa chełmińskiego postanowił wycofać się z bitwy, miało to miejsce po śmierci Ulricha von Jungingena i wycofaniu się kilku chorągwi krzyżackich. Po bitwie trafił w niewolę, ale został zwolniony pod przysięgą, że stawi się na późniejsze żądanie króla polskiego. Zachowanie Mikołaja budzi wiele kontrowersji, podczas bitwy z pewnością walczył po stronie krzyżackiej, natomiast po niej opowiadał się po stronie polskiej. Nie potwierdzono czy jego postawa i wycofanie się wpłynęło na ostateczną klęskę strony krzyżackiej, ale mogło mieć wpływ na załamanie się pozostałych chorągwiOpozycja rycerstwa pruskiego na początku XV wieku. Zakon krzyżacki uznał go za zdrajcę i 9 października zajął Ryńsk. W związku z pościgiem krzyżackim w październiku 1410 roku schronił się na zamku biskupa Jana Kropidło w Ciechocinie nad DrwęcąMarian Bartkowiak „Towarzystwo Jaszczurcze”, [w:] Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Toruń 1948, s.22-23.
W maju 1411 został zaproszony na zamek w Lipienku koło Chełmna, gdzie mimo posiadanego listu żelaznego oraz wbrew ustaleniom pokoju toruńskiego, który zakazywał ścigania osób uznanych przez strony za zdrajców, został podstępnie uwięziony przez wójta Heinricha Holta. Po czterech dniach został ścięty na rynku w Grudziądzu. Krzyżacy wymordowali też jego męskich potomków, łącznie z dziećmiZamek w Radzyniu Chełmińskim. Jego imieniem nazwano ulice m.in. w Kowalewie Pomorskim, Bydgoszczy, Wąbrzeźnie i Grudziądzu.
Przypisy
Kategoria:Członkowie Związku Jaszczurczego Kategoria:Ludzie związani z Grudziądzem Kategoria:Politycy Polski średniowiecznej Kategoria:Ryńscy herbu Rogala Kategoria:Straceni przez dekapitację Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-krzyżackiej 1409–1411 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w XIV wieku Kategoria:Zmarli w 1411