Figura retoryczna (figura stylistyczna, postać mowy) – środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń.
Ze względu na pełnione funkcje wyróżniane są: – figury retoryczne, które urozmaicając styl mają sprawiać przyjemność odbiorcy; należą do nich: apostrofa, hypotypoza, prozopopeja, etopeja – figury retoryczne pouczające; należą do nich: , , – figury retoryczne służące kwiecistości stylu; należą do nich: , , , , , , , , , , , , , .
Inny podział to: figury myśli, polegające na zmianie znaczeń figury słowne, zestawiające brzmienia wyrazów figury namiętności, mające wywoływać emocje gramatyczne, modyfikujące składnię zwroty retoryczne, stosowane w celu wzmocnienia wyrazu wypowiedzi Podział ten nie jest ścisły, ponieważ ta sama figura może pełnić równocześnie różne funkcje.
Przegląd figur retorycznych adiunctio = (przyłączenie) alegoria aliteracja aluzja = napomknienie brzmieniowa historyczna literacka mitologiczna amplifikacja = rozszerzenie = gr. anakoinosis = odwołanie się do słuchaczy anakolut anantopodon anastrofa = epanastrofa animizacja = ożywienie annominacja antygradacja = antyklimaks antymetabola = anatylepsja = łac. antyteza antymetateza = odwrotnia = łac. aporia (gr.) = łac. = powątpiewanie apostrofa = metabaza asyndeton brachylogia = brewilokwencja chiazm (łac.) = poprawienie się = gr. epanortesis = sprostowanie = błaganie dialogizm dysjunkcja = łac. elipsa = wyrzutnia emfaza enallage enumeracja = wyliczenie epanodos = epanodus = apozycja epifonem epifraza epitet = określenie poetyckie erotema eufemizm eufuizm gra słów gradacja = stopniowanie klimaks hendiadys hiperbola = łac. = przesadnia homoioteleuton = łac. = podobieństwo zakończeń hypallage hyperbaton hysteron-proteron = histerologia = uwcześnienie inwersja = hiperteza = metateza = przestawnia = szyk przestawny inwokacja = wezwanie ironia = łac. katachreza litota = gr. litotes metabola metafora = gr. metaphora = łac. = przenośnia metalepsja metonimia = łac. = zamiennia antonomazja = łac. morfizacja = upostaciowienie nagromadzenie = = congeries niedomówienie = niedopowiedzenie oksymoron = antylogia = epitet sprzeczny onomatopeja = dźwiękonaśladownictwo = harmonia naśladowcza opisanie = hypotypoza = gr. hypotyposis = łac. opuszczenie = paralipsa = pominięcie = łac. paronomazja personifikacja = uosobienie peryfraza = omówienie pleonazm = tautologia polisyndeton porównanie = łac. powtórzenie anadiploza = łac. , = palilogia = podwojenie anafora = epanafora = łac. diafora epanalepsa = gr. epanalepsis = powtórzenie bezpośrednie epifora = epistrofa = łac. poliptoton = figura etymologiczna symploka = łac. = łac. = antycypacja, uprzedzenie kontrargumentacji przejścia = łac. przekleństwo = łac. przysięga = łac. retardacja = opóźnienie
= napięcie
symbol synekdocha = łac. = ogarnienie
synonimia tapeinoza = łac. wyznanie = łac. zaklęcie = łac. zamilknięcie = aposjopeza = łac. zeugma zezwolenie = łac. zwroty retoryczne wykrzyknienie retoryczne = gr. eophonesis = łac. pytanie retoryczne = łac.
Zobacz też
środki stylistyczne chwyt literacki alankara
Kategoria:Listy związane z językoznawstwem