Wyższe Seminarium Duchowne w Przemyślu – katolicka uczelnia wyższa archidiecezji przemyskiej.

Historia W 1561 roku uchwałą prowincjonalnego synodu polskiego polecono, aby biskupi zakładali seminaria duchowne w swych diecezjach. 15 lipca 1563 roku biskupi zgromadzeni na XXIII sesji Soboru Trydenckiego podjęli uchwałę o zakładaniu diecezjalnych seminariów diecezjalnych w całym kościele katolickim. W diecezji przemyskiej brakowało kapłanów, dlatego w 1596 roku bp Wawrzyniec Goślicki interweniował na Sejmie Warszawskim, dlatego na jego prośbę i za zgodą sejmu i senatu, król Zygmunt III Waza wcielił probostwo w Lubaczowie do dóbr biskupich w Przemyślu. Z dochodów z tego probostwa zamierzał biskup założyć i utrzymywać seminarium. Kolejni biskupi: bp Stanisław Sieciński, bp Jan Wężyk, bp Achacy Grochowski, bp Adam Nadworski, bp Henryk Firlej, bp Andrzej Szołdrski, bp Piotr Gembicki, bp Aleksander Trzebieński, bp Paweł Piasecki, bp Jan Zamojski i bp Andrzej Trzebicki z powodu krótkich rządów nie zdołali zrealizować tego zamiaru. Dopiero bp Stanisław Sarnowski poczynił poważne przygotowania w celu założenia seminarium, ale został przeniesiony do Włocławka. Bp Jan Stanisław Zbąski doprowadził do erekcji seminarium, a kierownictwo powierzył księżom misjonarzom Wincentego a Paulo, którzy kierowali większością seminariów w Polsce. Na uposażenie kierowników przeznaczono probostwo Samborskie. W 1685 roku decyzją sejmu dokonano inkorporacji probostwa samborskiego do seminarium, dlatego prefekt seminarium był również prepozytem Samborskim. W 1680 roku biskup złożył projekt erekcji seminarium kapitule katedralnej. 26 czerwca 1684 roku kapituła katedralna wyraziła zgodę na erekcję seminarium. Pierwszymi prepozytami i prefektami byli ks. Jan de Malet Fondelin i ks. Jan Antoni Fabri (1686–1687), ale kapituła katedralna zwlekała z decyzją o erekcji seminariumks. Jan Rąb Seminarium Diecezjalne w Przemyślu pod kierunkiem księży Misjonarzy (1687-1783) (str. 255-288) [dostęp 2019-05-09].

Seminarium zostało erygowane 6 lutego 1687 roku przez biskupa Jana Stanisława Zbąskiego. W 1688 roku został wybudowany piętrowy budynek seminaryjny. 4 maja 1689 roku sufragan bp Jan Dębski położył kamień węgielny pod budowę kaplicy seminaryjnej pw. św. Karola Boromeusza, którą poświęcił ją w 1696 roku rektor ks. Jan Treter. W latach 1724–1734 bp Aleksander Antoni Fredro rozpoczął budowę drugiego piętra, a ukończył w latach 1742–1659 bp Wacław Hieronim SierakowskiBudynek Seminarium Duchownego w Przemyślu. Etapy rozbudowy do 1911 roku (str. 306-315).

Dekretem reformacyjnym z 3 maja 1744 roku bp Wacław Hieronim Sierakowski, nakazał 2-letni czas nauki, a w 1760 roku utworzył drugie seminarium w Brzozowie, również powierzone księżom misjonarzom. Od 1776 roku władze austriackie rozpoczęły wydawać państwowe przepisy regulujące jakość studiów i określające warunki święceń, mające na celu uzyskanie wysokiego poziomu wykształcenia duchownego. W 1782 roku rząd austriacki skasował księży misjonarzy, a także zarządzono 4-letnie studia teologiczne. Na mocy dekretu cesarskiego z 30 marca 1783 roku zniesione zostały seminaria diecezjalne w Przemyślu, Brzozowie i Zamościu. 1 listopada 1783 roku zostało utworzone Seminarium Generalnego we Lwowie, a warunkiem przyjęcia było odbycie studiów humanistycznych (szkoła średnia) oraz studiów filozoficznychks. Jan Rąb Seminarium Diecezjalne w Przemyślu pod kierunkiem księży Misjonarzy (1687-1783) (str. 352-359).

20 maja 1790 roku dekretem cesarza Leopolda II, zezwolono na ponowne otwarcie seminariów diecezjalnych, ale z powodu braku możliwości otwarcia Seminarium Diecezjalnego w Przemyślu, alumni nadal korzystali z Seminarium Generalnego we Lwowie do 1819 roku. Staraniem biskupa Antoniego Gołaszewskiego po skompletowaniu kadry profesorskiej, 4 listopada 1819 roku otwarto w Przemyślu 2-letnie Studium Filozoficzne, a 25 listopada 1819 roku reaktywowano Seminarium Duchowne z równoczesnym otwarciem 4-letniego Studium Teologicznego. Dekretem cesarza Franciszka Józefa I z 25 kwietnia 1850 roku uchylono ustawy Józefińskie, a po konkordacie austriackim z 1855 roku seminaria duchowne i instytuty teologiczne zostały całkowicie podporządkowane władzy biskupów. W 1856 roku konferencji episkopatu austriackiego ustalono szczegółowy program studiów teologicznych.

W 1843 roku przystąpiono do remontu i przebudowy budynku seminaryjnego oraz dalszej rozbudowy, którą ukończono w 1846 roku. W latach 1897–1899 z pomocą funduszu religijnego z Ministerstwa Kultury dobudowano trzy skrzydła budynku seminaryjnego. W latach 1909–1911 dokonano kolejnej rozbudowy z dotacji Ministerstwa Skarbu.

W latach 1914–1915 seminarium zamknięto, a budynek zamieniono na szpital wojskowy. Budynek został zdewastowany, a wyposażenie, kaplica i biblioteka zostały rozgrabione. Podczas II wojny światowej bp Franciszek Barda przeniósł seminarium do willi „Anatolówka” w Brzozowie, które w 1946 roku powróciło do Przemyśla. Z powodu znacznego wzrostu powołań konieczna stała się dalsza rozbudowa i w 1984 roku rozpoczęto budowę gmachu dydaktycznego, który w 1988 roku poświęcił bp Ignacy Tokarczuk w 300-lecie istnienia seminarium.

Rektorzy Rektorzy seminarium w Przemyślu.

Rektorzy seminarium w Brzozowie (1763–1783)ks. Jan Rąb Dom księży Misjonarzy i Seminarium Diecezjalne w Brzozowie 1760–1783 (str. 19-29) [dostęp 2019-05-11]. 1763–1769. ks. Jakub Gierkowicz. 1769–1774. ks. Daniel Bogdanowicz. 1774– ?. ks. Antoni Staniszewski. 1777?–1780. ks. Michał Domaradzki. 1780–1783. ks. Wawrzyniec Krzemkowski.

Władze seminarium rektor – ks. dr Maciej Dżugan dyrektor administracyjny – ks. mgr lic. Grzegorz Urban ojciec duchowny – ks. dr Piotr Stefański ojciec duchowny – ks. mgr lic. Maciej Ruszel prefekt – ks. dr Kamil Szpilka prefekt etapu propedeutycznego - ks. dr Łukasz Jastrzębski

Absolwenci

Seminarium to ukończyło wielu kapłanów. Należą do nich również święci i błogosławieni oraz słudzy Boży: św. Józef Sebastian Pelczar – biskup; bł. Jan Balicki – prezbiter; bł. Bronisław Markiewicz – prezbiter, założyciel Zgromadzenia Świętego Michała Archanioła (księży michalitów); bł. Władysław Findysz – prezbiter i męczennik; bł. Władysław Błądziński – michalita, prezbiter i męczennik; bł. Krystyn Gondek – franciszkanin, prezbiter i męczennik; Sługa Boży Stanisław Kołodziej – prezbiter i męczennik.

Wykładowcy

Przypisy

Bibliografia Nasza przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce. ks. Jan Rąb Seminarium Diecezjalne w Przemyślu pod kierunkiem księży Misjonarzy (1687-1783) Nasza przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce. ks. Jan Rąb Dom księży Misjonarzy i Seminarium Diecezjalne w Brzozowie 1760-1783 ks. Henryk Borcz Studium Biblijne w seminarium i Instytucie Teologicznym w Przemyślu od roku 1867 do czasów najnowszych