Hugo Laurenz August Hofmann, Edler von Hofmannsthal, zwany Hugo von Hofmannsthal (ur. 1 lutego 1874 w Wiedniu; zm. 15 lipca 1929 w Rodaun koło Wiednia) – austriacki pisarz, poeta i dramaturg epoki modernizmu. Przedstawiciel symbolizmu i secesji w literaturze niemieckojęzycznej.
Pochodził z rodziny szlacheckiej o korzeniach czeskich, żydowskich i lombardzkich. Pierwsze wiersze opublikował w wieku 16 lat. Studiował prawo, a następnie romanistykę na uniwersytecie w Wiedniu. W tym czasie wydał dramat Śmierć Tycjana, potem Szaleniec i śmierć.
Przeżył fascynację psychoanalizą Freuda i ideami Nietzschego. Od 1909 współpracował z Richardem Straussem, pisząc libretta do jego oper. W 1920 wraz z Maxem Reinhardtem wznowił tradycję festiwalu muzyki i teatru w Salzburgu.
Zmarł na udar mózgu w swoim domu pod Wiedniem (Hofmannsthal-Schlössl) w dniu pogrzebu swojego młodszego syna, Franza, który zginął śmiercią samobójczą kilka dni wcześniej. Jego córka Christane wyszła za Heinricha Zimmera.
Dzieła thumb|200px|Hugo von Hofmannsthal w wieku 19 lat, 1893. Dramaty 1892 - Der Tod des Tizian (Śmierć Tycjana) 1893 - Idylle 1894 - Der Tor und der Tod (Szaleniec i śmierć) 1900 - Das Bergwerk zu Falun 1904 - Elektra 1906 - Ödipus und die Sphinx 1911 - Jedermann 1921 - Der Schwierige 1922 - Das Salzburger Große Welttheater 1923/25 - Der Turm 1923 - Der Unbestechliche 1927 - Der Turm
Libretta 1908 - Elektra 1911 - Der Rosenkavalier 1912 - Ariadne auf Naxos 1913 - Die Frau ohne Schatten 1928 - Die ägyptische Helena 1929 - Arabella
Opowiadania i zmyślone rozmowy 1895 - Das Märchen der 672. Nacht 1899 - Reitergeschichte 1900 - Erlebnis des Marschalls von Bassompierre 1902 - Ein Brief 1903 - Das Gespräch über Gedichte 1907 - Die Wege und die Begegnungen 1907-08 - Die Briefe des Zurückgekehrten 1910 - Lucidor. Figuren zu einer ungeschriebenen Komödie 1911 - Das fremde Mädchen 1919 - Die Frau ohne Schatten 1925 - Reise im nördlichen Afrika
Powieści 1907-1927 – Andreas oder Die Vereinigten (fragment)
Eseje, przemowy i kawałki prozy 1891 - Zur Physiologie der modernen Liebe 1896 - Poesie und Leben 1914 - Appell an die oberen Stände 1915 - Krieg und Kultur 1915 - Wir Österreicher und Deutschland 1917 - Preuße und Österreicher 1922-27 - Neue Deutsche Beiträge 1907 - Der Dichter und diese Zeit 1916 - Österreich im Spiegel seiner Dichtung 1917 - Die Idee Europa 1922 - Gedichte 1926 - Früheste Prosastücke 1927 - Wert und Ehre deutscher Sprache 1927 - Das Schrifttum als geistiger Raum der Nation
Opracowania na temat Hofmannsthala Volke, Werner: Hugo von Hofmannsthal in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten. Reinbek b. Hamburg: Rowohlt 1977. Koch, Hans-Albrecht: Hugo von Hofmannsthal. Darmstadt: Wiss. Buchges. 1989. Renner, Ursula (Hrsg.): Hugo von Hofmannsthal: Freundschaften und Begegnungen mit deutschen Zeitgenossen. Würzburg: Königshausen und Neumann 1991. Mayer, Mathias: Hugo von Hofmannsthal. Stuttgart; Weimar: Metzler 1993. Koopmann, Helmut: Deutsche Literaturtheorien zwischen 1880 und 1920. Eine Einführung. Darmstadt: WBG 1997. Weinzierl, Ulrich: Hofmannsthal - Skizzen zu seinem Bild. Wien: Zsolnay Verlag 2005. Junk, Anke: Andreas oder Die Vereinigten' von Hugo von Hofmannsthal : eine kulturpsychoanalytische Untersuchung. Hannover: Impr. Henner Junk 2015. Klaus Bohnenkamp (Hrg.): Briefwechsel mit Marie von Thurn und Taxis-Hohenlohe 1903-1929 / Hugo von Hofmannsthal. Freiburg: Rombach-Verl. 2016.
Literatura
Linki zewnętrzne Zbiór linków: Dzieła Hofmannsthala w internecie Komentowany zbiór linków Życiorys i dzieła w Projekcie Gutenberg-DE Strona internetowa Towarzystwa Hugo von Hofmannsthala, Frankfurt nad Menem Dom Hofmannsthala, Wiedeń
Hugo von Hofmannsthal − zbiór polskich przekładów utworów pisarza Hugo von Hofmannsthal – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Austriaccy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Austriaccy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Austriaccy poeci XIX wieku Kategoria:Austriaccy poeci XX wieku Kategoria:Austriaccy prozaicy XIX wieku Kategoria:Austriaccy prozaicy XX wieku Kategoria:Dramaturdzy niemieckojęzyczni Kategoria:Austriaccy eseiści XIX wieku Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Eseiści niemieckojęzyczni Kategoria:Libreciści baletowi Kategoria:Pisarze związani z Wiedniem Kategoria:Poeci niemieckojęzyczni Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Ludzie urodzeni w Wiedniu Kategoria:Urodzeni w 1874 Kategoria:Zmarli w 1929 Kategoria:Austriaccy libreciści operowi