Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (UMB, do 2008 Akademia Medyczna w Białymstoku) – publiczna uczelnia o profilu medycznym utworzona w 1950 jako Akademia Lekarska w Białymstoku.

Siedzibę Uniwersytetu stanowi spalony w czasie wojny, a następnie odbudowany pałac Branickich. W latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych główny wysiłek badawczy uczelni koncentrował się wokół zagadnień patofizjologii i biochemii procesów krzepnięcia krwi i fibrynolizy. Później stała się znana głównie z pierwszych wykonywanych w Polsce operacji in vitro. Na Uniwersytecie funkcjonują trzy wydziały: Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej oraz Wydział Nauk o Zdrowiu. Na uczelni studiuje obecnie około 5000 studentów na piętnastu kierunkach studiów stacjonarnych i niestacjonarnych.

Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim w 2006 roku był najlepszym wydziałem lekarskim w Polsce według oceny parametrycznej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 30.06.2006. Sytuacja powtórzyła się w ocenie z 30.09.2013. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej według oceny potencjału naukowego z 30.09.2013 roku dokonanej przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest najwyżej sklasyfikowaną jednostką wśród medycznych i paramedycznych jednostek w Polsce.

Według Webometrycznego Rankingu Uniwersytetów Świata ze stycznia 2019, pokazującego zaangażowanie instytucji akademickich w istnieniu w sieci Web, uczelnia zajmuje 6. miejsce w Polsce wśród uniwersytetów medycznych, a na świecie 1501/25000. pośród wszystkich typów uczelni.

thumb|Akt założenia uczelni thumb|Tablica upamiętniająca Juliana Marchlewskiego, od 1955 r. patrona Akademii Medycznej thumb|Delegaci akademii na II Kongresie Nauki Polskiej w 1973 roku thumb|Dekoracja wyróżniających się pracowników uczelni odznaczeniami państwowymi (1975) thumb|Sztandar AMB (1975) thumb|Uroczystości z okazji 25-lecia uczelni thumb|Pałac Branickich w Białymstoku w 1975 roku

Historia Prace zmierzające do utworzenia Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku podjęto w początkach 1949 roku. Pomysł utworzenia uczelni przedłożył doktor Jerzy Sztachelski. Akademię Lekarską w Białymstoku powołano mocą rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1950 roku, jako pięćsetny wydział lekarski na świecie i dziesiąty w powojennej Polsce.. Miesiąc później kolejnym rozporządzeniem przemianowano nazwę uczelni na Akademia Medyczna w Białymstoku.. Pierwszym rektorem został profesor Tadeusz Kielanowski.

Siedzibą uczelni ustanowiono Pałac Branickich – najokazalszy i najcenniejszy gmach zabytkowy w Białymstoku. W przyległym Collegium Primum zlokalizowano pierwsze zakłady podstawowych nauk medycznych. W drugim roku istnienia akademia uzyskała uprawnienia do nadawania stopni naukowych. W roku 1953 powołano pierwsze kliniki. Siedzibą jednostek klinicznych stały się szpitale zlokalizowane na terenie Białegostoku. W 1954 r. oddano do użytku budynek Collegium Universum, który pomieścił większość zakładów nauk podstawowych.

Podczas inauguracji roku akademickiego w 1955 r., w piątą rocznicę istnienia uczelni, Akademii Medycznej nadano imię Juliana Marchlewskiego, przewodniczącego Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski, który w 1920 r. miał swoją siedzibę w Pałacu Branickich.

W 1963 r. oddano do użytku Państwowy Szpital Kliniczny (obecnie Uniwersytecki Szpital Kliniczny). W roku 1968 powołano Oddział Stomatologii. W 1976 r. uczelnia została odznaczona Orderem Sztandaru Pracy II klasy. W 1977 r. utworzono Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej (od 2001 Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej). Początkowo dokonano naboru jedynie na Oddział Analityki Medycznej tego wydziału. Kształcenie farmaceutów ze względu na trudności w skompletowaniu kadry naukowej rozpoczęto dopiero w 1987 roku.

W 1981 r. rozpoczęto budowę Dziecięcego Szpitala Klinicznego im. Ludwika Zamenhofa, który mimo że nieukończony rozpoczął działalność siedem lat później. W roku 1982 przekazano do użytku gmach Collegium Pathologicum. W 1999 r. powołano Oddział Pielęgniarstwa na Wydziale Lekarskim, który stał się zalążkiem Wydziału Pielęgniarstwa i Ochrony Zdrowia powołanego 30 maja 2003 roku (w 2008 zmieniono nazwę na Wydział Nauk o Zdrowiu).

Przełomem było uruchomienie studiów anglojęzycznych na kierunku Lekarskim w 2004 roku. Wysoki poziom kształcenia i badań naukowych został potwierdzony podniesieniem uczelni do rangi uniwersytetu. W dniu 22 marca 2008 roku weszła w życie ustawa o nadaniu Akademii Medycznej w Białymstoku nazwy Uniwersytet Medyczny w Białymstoku..

+ Rektorzy Akademii Medycznej w Białymstoku (1950–2008) Lp. Imię i nazwisko Lata 1 Tadeusz Kielanowski 1950–1955 2 Stanisław Legeżyński 1955–1959 3 Jakub Chlebowski 1959–1962 4 Ludwik Roch Komczyński 1962–1970 5 Stefan Soszka 1970–1972 6 Piotr Boroń 1972–1973 7 Tadeusz Januszko 1973–1974 8 Konstanty Wiśniewski 1974–1981 9 Jerzy Łebkowski 1981–1987 10 Zbigniew Zenon Puchalski 1987–1990 11 Andrzej Kaliciński 1990–1993 12 Jan Górski 1993–1999 13 Zbigniew Zenon Puchalski 1999–2002 14 Jan Górski 2002–2008

Do roku 2000 w uczelni tytuł naukowy profesora uzyskało 189 osób, stopień naukowy doktora habilitowanego 255, a stopień doktora 1586 osób. Uczelnia nadała tytuł doktora honoris causa 42 osobom. UMB wykształcił wielu lekarzy z krajów rozwijających się, głównie z obszaru Bliskiego Wschodu, północnej Afryki i Ameryki Łacińskiej.

Ostatnio Uniwersytet Medyczny w Białymstoku podjął szeroki program międzynarodowej współpracy, w zakresie wdrażania nowych metod nauczania, w dziedzinie badań naukowych oraz w zakresie diagnostyki i terapii. Unowocześniono także wyposażenie aparaturowe zakładów nauk podstawowych i zaplecze diagnostyczno-lecznicze klinik.

+ Dziekani Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim Lp. Imię i nazwisko Lata 1 Tadeusz Dzierżykray-Rogalski 1951–1953 2 Ludwik Roch Komczyński 1953–1960 3 Helena Lewińska 1960–1962 4 Roman Kordecki 1962–1966 5 Maria Byrdy 1966–1969 6 Henryk Franciszek Nowak 1969–1972 7 Konstanty Wiśniewski 1972–1974 8 Antoni Gabryelewicz 1974–1981 9 Wiktor Łotocki 1981–1984 10 Włodzimierz Buczko 1984–1987 11 Tamara Jelisiejew 1987–1990 12 Bogusław Musiatowicz 1990–1996 13 Michał Myśliwiec 1996–1999 14 Franciszek Rogowski 1999–2002 15 Maciej Kaczmarski 2002–2005 16 Robert Flisiak 2005–2008 17 2008–2012 18 Irina Kowalska 2012–2019 19 2019 20 Irina Kowalska 2019–

+ Dziekani Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Lp. Imię i nazwisko Lata 1 Władysław Gałasiński 1977–1984 2 Ryszard Farbiszewski 1984–1990 3 Krzysztof Worowski 1990–1996 4 Ryszard Farbiszewski 1996–1998 5 Maciej Szmitkowski 1998–2002 6 Jerzy Pałka 2002–2008 7 Elżbieta Skrzydlewska 2008–2016 8 Wojciech Miltyk 2016–2019 9 Katarzyna Winnicka 2019 8 Wojciech Miltyk 2019–

+ Dziekani Wydziału Nauk o Zdrowiu Lp. Imię i nazwisko Lata 1 Jan Karczewski 2003–2005 2 Elżbieta Krajewska-Kułak 2005–2012 3 2012–2019 4 2019 5 Sławomir Jerzy Terlikowski 2019–

thumb|Pałac Branickich – siedziba Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku thumb|Collegium Pathologicum thumb|Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku thumb|Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. L. Zamenhofa w Białymstoku

Władze uczelni

Władze kadencji 2008–2012 rektor: prof. dr hab. Jacek Nikliński prorektor ds. studenckich: prof. dr hab. Robert Flisiak prorektor ds. nauki: prof. dr hab. Adam Krętowski prorektor ds. klinicznych i kształcenia podyplomowego: prof. dr hab. Zenon Mariak

Władze kadencji 2012–2016 rektor: prof. dr hab. Jacek Nikliński prorektor ds. studenckich: prof. dr hab. Adrian Chabowski prorektor ds. nauki: prof. dr hab. Adam Krętowski prorektor ds. klinicznych i kształcenia podyplomowego: prof. dr hab. Zenon Mariak

Władze kadencji 2016–2020 rektor: prof. dr hab. Adam Krętowski prorektor ds. studenckich: prof. dr hab. Adrian Chabowski prorektor ds. nauki: prof. dr hab. Marcin Moniuszko prorektor ds. klinicznych i kształcenia podyplomowego: prof. dr hab.

Władze kadencji 2020–2024 rektor: prof. dr hab. Adam Krętowski prorektor ds. kształcenia: prof. dr hab. Adrian Chabowski prorektor ds. nauki i rozwoju: prof. dr hab. Marcin Moniuszko prorektor ds. klinicznych i szkolenia zawodowego: prof. dr hab. Janusz Dzięcioł

Władze kadencji 2024–2028 rektor: prof. dr hab. Marcin Moniuszko prorektor ds. nauki i ewaluacji: prof. dr hab. Irina Kowalska prorektor ds. rozwoju i współpracy z otoczeniem gospodarczym: prof. dr hab. Katarzyna Socha prorektor ds. kształcenia: prof. dr hab. Adrian Chabowski prorektor ds. szpitali klinicznych i kształcenia podyplomowego: prof. dr hab. Janusz Dzięcioł prorektor ds. medycyny prewencyjnej i otwartej nauki: prof. dr hab. prorektor ds. medycyny cyfrowej i badań klinicznych: prof. dr hab. Adam Krętowski

Wykładowcy

Działalność dydaktyczna Uczelnia daje możliwość podjęcia kształcenia na piętnastu kierunkach studiów I stopnia, II stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich prowadzonych w ramach trzech wydziałów:

Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim lekarski – studia również w j. angielskim lekarsko-dentystyczny techniki dentystyczne biostatystyka Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej analityka medyczna farmacja – studia również w j. angielskim kosmetologia Wydział Nauk o Zdrowiu dietetyka elektroradiologia fizjoterapia logopedia z fonoaudiologią pielęgniarstwo położnictwo ratownictwo medyczne zdrowie publiczne

Uniwersytet prowadzi również kształcenie w ramach studiów podyplomowych: Prawo, organizacja i zarządzanie w ochronie zdrowia, Dietetyka kliniczna Epidemiologia Prawo medyczne i bioetyka Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna Psychodietetyka Suplementy diety w żywieniu ogólnym i sporcie, a także podyplomowe kursy specjalizacyjne dla lekarzy, farmaceutów, diagnostów laboratoryjnych, pielęgniarek i położnych oraz kursy w ramach kształcenia ciągłego farmaceutów.

Uczelnia kształci także na studiach doktoranckich (III stopnia): Wydział Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim w dziedzinie nauk medycznych, dyscyplina biologia medyczna w dziedzinie nauk medycznych, dyscyplina medycyna w dziedzinie nauk medycznych, dyscyplina stomatologia Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej w dziedzinie nauk farmaceutycznych w dziedzinie nauk medycznych, dyscyplina biologia medyczna Wydział Nauk o Zdrowiu w dziedzinie nauk medycznych, dyscyplina medycyna w dziedzinie nauk o zdrowiu

Działalność naukowa