Próba iskrowa – jest to warsztatowa metoda sprawdzania składu chemicznego stali.
Podstawy teoretyczne metody Celem próby iskrowej jest wyznaczenie przybliżonych zawartości węgla oraz dodatków stopowych w stali. W warunkach przemysłowych próba iskrowa jest wystarczająco dokładną i szybką metodą sprawdzania i kontroli międzyoperacyjnej materiału. Opiera się ona na analizie wyglądu iskier podczas szlifowania materiału. Zjawisko iskrzenia polega na oderwaniu drobnych, rozgrzanych cząstek od materiału szlifowanego. W wyniku rozgrzania cząstki ulegają spaleniu, tworząc iskry. Biorą w tym udział wszystkie składniki stali, w pierwszym rzędzie węgiel, a następnie dodatki stopowe.
Rozpryski na końcu, jak i na środku biegu iskry mogą mieć różny kształt. Poza nim, uwagę zwraca się także na jasność oraz barwę, która może być jednakowa na całej długości lub zmienna, ciemniejsza na początku, a jaśniejsza na końcu.
Pewne zjawiska zachodzące podczas próby nie są zależne od składu chemicznego stali. Przykładowo długość snopa iskier zależy przede wszystkim od prędkości obrotowej tarczy szlifierskiej i od docisku próbki. Poprzednie procesy obróbkowe mają również duży wpływ na gęstość i wielkość snopa iskier.
Podział parametrów iskier right|300px|Różne typy iskier, powstające w trakcie badania. ze względu na kształt włócznie, kolce, kępki, krople, gałązki, maczugi, ze względu na rodzaj z promieniem ciągłym, z promieniem przerywanym, z promieniem rozgałęzionym, ze względu na barwę biało-żółta, pomarańczowa, jasnoczerwona, czerwona, wiśniowa.
Wpływ pierwiastków chemicznych Pierwiastki chemiczne, obecne w stali, mają następujący wpływ na wygląd iskier:
Węgiel (C) – jest zasadniczym składnikiem powodującym rozpryski, gdyż powstający w procesie jego spalania dwutlenek węgla rozsadza oderwaną cząstkę. Im więcej węgla, tym liczniejsze są eksplozje. Wzrost ilości rozprysków trwa do osiągnięcia zawartości węgla równej 0,8%, po przekroczeniu tej wartości zjawisko ubożeje. Wolfram (W) – daje charakterystyczne, przerywane promienie, o ciemnoczerwonej barwie oraz nieliczne, ale bardzo kroplowate rozpryski. Przy średnich zawartościach tego pierwiastka występują zakończenia promieni w kształcie ostrza włóczni. Chrom (Cr) – w większych ilościach powoduje silne tłumienie iskrzenia, krótki i mało efektowny snop. Nikiel (Ni) – bardzo trudny do rozpoznania. Daje pewne zgrubienie, świecące na biało na przedłużonym ostrzu. Molibden (Mo) – od 0,1% powoduje charakterystyczne oderwanie włóczni. Mangan (Mn) – powoduje zakończenie kolców rozprysków w postaci wachlarzyka.
Przebieg próby iskrowej Przebieg próby jest następujący: Sprawdzenie stanu szlifierki, w szczególności pod względem bezpieczeństwa. Zadbanie, aby na tarczy szlifierskiej nie znajdowały się resztki poprzednio szlifowanej stali. Zabezpieczenie oczu operatora. Przeprowadzenie iskrzenia wzorników. Przeprowadzenie iskrzenia próbek o nieznanym składzie chemicznym na przemian z wzornikami, przy jednoczesnym rozpoznawaniu charakterystycznych elementów iskrzenia. Sporządzenie dokumentacji, ze szczególnym uwzględnieniem wykonania rysunków rozprysków.
Kategoria:Metaloznawstwo