thumb|Kamienica przy ul. Brzeskiej 5 w Warszawie, w której w latach 1932–1939 mieszkał Władysław Sebyła i przez wiele kolejnych lat mieszkała jego żona Sabina Sebyłowa thumb|Tablica upamiętniająca Władysława Sebyłę na kamienicy przy ul. Brzeskiej 5 thumb|Symboliczny grób Władysława Sebyły w grobie Sabiny Sebyłowej na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie

Władysław Stefan Sebyła (ur. 6 lutego 1902 w Kłobucku, zm. 11 kwietnia 1940 w Charkowie) – polski poeta, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Henryki z Radłowskich i Michała, działacza niepodległościowego, nauczyciela i kierownika szkoły w Kłobucku, urodzony w Kłobucku koło Częstochowy. W wieku trzech lat stracił matkę, a w 1910 roku rodzina, w tym nowa żona ojca, wyprowadziła się z Kłobucka do Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie ojciec poety otrzymał pracę nauczyciela. Wiersze zaczął pisać w wieku ośmiu lat, oprócz tego malował, grał na skrzypcach i fortepianie oraz komponował.

Ukończył szkołę podstawową w Będzinie, a następnie rozpoczął naukę w Szkole Realnej w Sosnowcu, zaś po jej likwidacji w I Ośmioklasowym Gimnazjum Męskim Towarzystwa Szkół Średnich w Sosnowcu. W czasie nauki w szkole nadal pisał wiersze, ale ukrywał ten fakt przed innymi uczniami.

Walczył w I powstaniu śląskim. Żeby zaciągnąć się do oddziału zafałszował datę urodzenia o dwa lata. Po zakończeniu walk wrócił do gimnazjum, które ukończył w 1921 roku i za namową ojca podjął studia na Politechnice Warszawskiej, ale po jednym roku przeniósł się na studia polonistyczne na Wydziale Filologii Uniwersytetu Warszawskiego, uczestniczył też w wykładach z historii malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych.

Od roku 1927 był członkiem grupy literackiej Kwadryga. W latach 1929–1931 redaktor i współwydawca pisma „Kwadryga”. Od 1932 roku był współpracownikiem dwutygodnika „Zet”. Debiutował cyklem wierszy pt. Modlitwa (1927).

W 1928 r. ukończył Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Łobzowie. W 1929 roku odbył służbę wojskową, a następnie powrócił do Warszawy, gdzie ponownie zaangażował się w życie literackie. W styczniu 1931 roku podpisał protest przeciw procesowi brzeskiemu.

1 stycznia 1931 został mianowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem. Został przydzielony do 13 Pułku Piechoty. Odbył ćwiczenia rezerwy w 1932, 1934, 1936 jako dowódca plutonu.

W roku 1935 poeta podjął pracę w Polskim Radiu, gdzie co drugi tydzień prowadził kwadrans literacki. W lipcu 1937 roku Władysław Sebyła omawiał na antenie radio­wej tomik wierszy Na cmentarzu biły dzwony. Śpiewy demoniczne Stanisława Szwajcera, nazywając je grafomańskim. Szwajcer, aplikant sądowy, poczuł się dotknięty krytyką i pozwał Sebyłę do sądu, który uznał poetę winnym i skazał na dwa tygodnie aresztu w zawieszeniu, 50 złotych grzywny i 100 złotych pokutnego. Sąd wydał wyrok mimo opinii biegłego, krytyka literackiego Karola Wiktora Zawodzińskiego, który uznał, że granice krytyki nie zostały przekroczone.

W 1939 roku został zmobilizowany, a po wybuchu II wojny światowej walczył w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i wkroczeniu do Lwowa, został aresztowany przez sowietów. Był przetrzymywany w obozie starobielskim. W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i 11 kwietnia 1940 rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Pogrzebano go w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 3168.

Po wojnie niewiele o nim pisano i nie wydawano jego wierszy aż do 1956 roku, gdy opublikowano „Poezje wybrane”.5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło – decyzją nr 439/MON – mianował go pośmiertnie na stopień porucznikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 10 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Życie prywatne 9 września 1928 roku ożenił się w kościele Mariackim w Krakowie z Sabiną Marią Krawczyńską (1900–1980), rok później urodził się jego jedyny syn Witold.

Twórczość Zadebiutował w 1927 r. zbiorem wierszy pt. Modlitwa. Pisał wiersze m.in. o tematyce pacyfistycznej i antywojennej, np. wiersz Żołnierz nieznany i 4 wiersze o wojnie. Jego twórczość charakteryzowała się przedstawianiem pesymistycznej wizji otaczającego świata, obecnością elementów religijnych, symbolicznych i katastroficznych, formalną prostotą i komunikatywnością oraz nawiązaniami do Norwida. Poemat Młyny uważany jest za szczytowe osiągnięcie poety. Głównym motywem poematu jest stary młyn obok stawu, znany poecie z lat dzieciństwa i młodości spędzonych w Kłobucku. Był członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich. Ostatni tom poezji Władysława Sebyły ukazał się w 1938 i nosił tytuł Obrazy myśli. W 1956 r. ukazały się Poezje wybrane, drugi wybór wierszy Poezje wybrane ukazał się w 1972, a Poezje zebrane w 1981. W 1999 Anagram wydał kolejny wybór poezji Władysława Sebyły pt. Nie wierz moim grzechom, do którego wstęp napisał Zdzisław J. Peszkowski, zaś wyboru wierszy dokonał Jerzy Koperski. W 2012 r. Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie wydało z okazji 110. rocznicy jego urodzin i wystawy Władysław Sebyła. Nokturn + 1940 faksymile jego niewydanego utworu z 1924 r. pt. Bunt Ludzi. Strzępy niescenicznego dramatu. 7 wizji.

Jego twórczość stanowiła inspirację dla poety Tadeusza Gajcego. Do wiersza z tomu „Obrazy myśli”, zaczynającego się od słów: „I znowu tupot nóg sołdackich” nawiązał w swoim Traktacie poetyckim Czesław Miłosz, wspominając poetę z imienia.

Tomiki „Pieśni szczurołapa” (1930) „Koncert egotyczny” (1934) „Obrazy myśli” (1938)

pośmiertnie „Wiersze wybrane” (1956) „Poezje wybrane” (1972) „Poezje zebrane” (1981) „Nie wierz moim grzechom” (1999) „Bunt Ludzi” (2012).

wzmianki

Andrzej Krzysztof Kunert: Przedsłowie : dwaj poeci porucznicy ze Starobielska. W: Beata Gałek: Starobielsk : obóz jeniecki NKWD wrzesień 1939 - maj 1940. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2014, s. 9-14. ISBN 978-83-7399-603-8

Odznaczenia Złoty Wawrzyn Akademicki (5 listopada 1938) „za wybitną twórczość literacką”.

Upamiętnienie Od 1991 roku Dom Kultury w Kłobucku nosi imię Władysława Sebyły. Przed budynkiem Domu Kultury znajduje się tablica upamiętniająca poetę.

Ustanowiony przez Sejm RP jednym z patronów 2012 roku. 16 kwietnia 2012 roku pamięć Sebyły uczcili radni województwa śląskiego.

Imieniem Sebyły zostały nazwane ulice w Częstochowie, Kłobucku i Sosnowcu.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w Płocku został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Władysława Sebyłę.

Nazwisko Władysława Sebyły wykuto na pomniku Katyńskim na cmentarzu Kule w Częstochowie

Władysława Sebyłę i jego żonę Sabinę upamiętnia jedna z tablic Praskiej Galerii Sław wmurowanych w chodnik ul. Stalowej w Warszawie w 2017 roku. W 2021 roku na budynku przy ul. Wilczej 21, w miejscu którego znajdowała się kamienica, w której w latach 1929–1932 mieszkał Władysław Sebyła, odsłonięto tablicę pamiątkową.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Twórczość Władysława Sebyły w serwisie Polona.pl

Kategoria:Ludzie urodzeni w Kłobucku Kategoria:Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Uczestnicy I powstania śląskiego Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1902 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Upamiętnieni symbolicznym grobem na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie