Alan Wolf Arkin (ur. 26 marca 1934 w Nowym Jorku, zm. 29 czerwca 2023 w Carlsbadzie) – amerykański aktor, reżyser, scenarzysta i producent filmowy.
Laureat Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego za rolę Edwina Hoovera w czarnej komedii Mała miss (2006).
Życiorys mały|lewo|upright|Alan Arkin (1975)
Urodził się w nowojorskim Brooklynie jako syn Beatrice (z domu Wortis), nauczycielki, i Davida I. Arkina, malarza i pisarza. Wychowywał się w rodzinie żydowskiej z „brakiem nacisku na religię”. Jego dziadkami byli żydowscy imigranci z Ukrainy, Rosji i Niemiec. Kiedy Arkin miał 11 lat, jego rodzice przenieśli się do Los Angeles, gdzie podczas 8–miesięcznego hollywoodzkiego strajku jego ojciec pracował jako scenograf. W latach 50. w czasie działań makkartyzmu jego rodziców oskarżono o bycie komunistami, a jego ojca zwolniono, gdy odmówił odpowiedzi na pytania dotyczące jego ideologii politycznej.
W wieku 10 lat wiedział, że chce zostać profesjonalnym aktorem. Był stypendystą różnych akademii teatralnych, w tym prowadzonej przez studenta Stanisławskiego, Benjamina Zemacha, który nauczył Arkina psychologicznego podejścia do aktorstwa. Jako nastolatek przeprowadził się z rodziną do Los Angeles, gdzie zaczął odkrywać muzykę, ucząc się grać na gitarze.
Uczęszczał do szkoły średniej Franklin High School w Los Angeles. Naukę kontynuował w Los Angeles City College, po czym powrócił na wschód do Bennington w Vermont, gdzie uczęszczał do Bennington College.
Wkrótce opuścił szkołę i stworzył z dwójką przyjaciół folkową trio The Tarriers, które w 1956 zdobyło 4. miejsce w rankingu „The Banana Boat Song”. W 1957 grupa odniosła sukces podczas europejskiej trasy koncertowej. Debiutował na ekranie jako lider The Tarriers w dramacie muzycznym Calypso Heat Wave (1957) z Mayą Angelou i Joelem Greyem. W 1958 Arkin opuścił The Tarriers, aby dołączyć do dziecięcego zespołu Baby Sitters, z którym nagrał cztery albumy z piosenkami dla dzieci.
W 1959 Arkin dołączył do nowej trupy komediowej o nazwie Second City w Chicago. W 1961 wraz z Second City debiutował na Broadwayu w rewii From the Second City.
W 1963 otrzymał Tony Award za rolę Davida Kolowitza w broadwayowskim spektaklu Enter Laughing w reżyserii Gene’a Saksa.
Był jednym z sześciu aktorów, którzy zostali nominowani do Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego za swoją pierwszą rolę filmową jako pułkownik Jurij Rozanow (Złoty Glob dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu) w komedii Normana Jewisona Rosjanie nadchodzą (1966). Po występie w dreszczowcu Terence’a Younga Doczekać zmroku (1967) z Audrey Hepburn, ponownie był nominowany do Oscara za kreację głuchoniemego Johna Singera w ekranizacji powieści Carson McCullers Serce to samotny myśliwy (1968).
W 1968 przyjął tytułową rolę Jacques’a Clouseau, w komedii Buda Yorkina Inspektor Clouseau, po tym jak Peter Sellers odmówił powtórzenia tej roli po raz trzeci. Film nie został dobrze przyjęty przez fanów. W 1969 debiutował jako reżyser 12-minutowym filmem dla dzieci zatytułowanym People Soup, oparty na historii o tym samym tytule nazwie opublikowanej w „Galaxy Science Fiction” (1958), o dwóch chłopcach (w tej roli jego synowie Adam i Matthew Arkin), którzy eksperymentują z różnymi składnikami kuchni. W 1970 za reżyserię produkcji off-broadwayowskiej Zbrodnia w White House Farm zdobył nagrodę Obie.
Arkin i jego druga żona Barbara Dana pojawili się razem w programie edukacyjnym dla dzieci Ulica Sezamkowa (1970–1971) jako Larry i Phyllis, komiczna para, która rozwiązuje swoje konflikty, gdy pamięta, jak wymówić słowo „współpracować”. Arkin i Dana wystąpili potem w sitcomie ABC Harry (1987), który po czterech odcinkach został zdjęty z anteny z powodu niskiej oglądalności.
Został dwukrotnie honorowany Nagrodą Genie za rolę architekta Jeffreya Martleya w komedii Nieprawidłowe kanały (1981) i jako Reuben Shapiro w komediodramacie Teda Kotcheffa Joshua dawniej i dziś (1985).
Początkowo miał zagrać Saula Blooma w remake’u Ocean’s Eleven: Ryzykowna gra (2001) Stevena Soderbergha; po wycofaniu się z produkcji został zastąpiony przez Carla Reinera.
W 2017 wystąpił w jednej z trzech głównych roli w filmie W starym, dobrym stylu, wraz z Michaelem Caine’em i Morganem Freemanem.
W komediowym serialu internetowym Chucka Lorrego na platformie Netflix The Kominsky Method (2018) wcielił się w postać Normana Newlandera, wieloletniego agenta i przyjaciela aktora Sandy’ego Kominsky’ego (Michael Douglas).
7 czerwca 2019 otrzymał własną gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 6914 Hollywood Boulevard.
Życie prywatne 14 grudnia 1955 ożenił się z Jeremy Yaffe, z którą miał dwóch synów: aktora i reżysera Adama (ur. 19 sierpnia 1956) i Matthew (ur. 21 marca 1960). W 1961 doszło do rozwodu.
16 czerwca 1964 poślubił Barbarę Danę, z którą miał syna Anthony’ego (ur. 1967). Rozwiedli się 2 listopada 1999. W 1999 ożenił się z psychoterapeutką Suzanne Newlander.
Śmierć Zmarł 29 czerwca 2023 w wieku 89 lat w swoim domu w San Marcos w stanie Kalifornia. Jego śmierć została przypisana niewydolności serca, z którą już wcześniej się zmagał.
Filmografia Filmy fabularne
Seriale TV 1970–1971: Ulica Sezamkowa jako Larry 1980: Muppet Show jako gość programu 1997: Szpital Dobrej Nadziei jako Zoltan Karpathein 2005: Will & Grace jako Marty Adler 2015–2016: BoJack Horseman jako J. D. Salinger (głos) 2017: Dorwać małego jako Eugene 2018–2019: The Kominsky Method jako Norman Newlander
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy teatralni Kategoria:Amerykańscy scenarzyści filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci nagrody Tony Kategoria:Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego Kategoria:Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora w filmie komediowym lub musicalu Kategoria:Ludzie urodzeni w Brooklynie Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2023