V jak Vendetta – amerykański film fabularny z 2005 roku, którego akcja rozgrywa się w Londynie w dystopicznym społeczeństwie przyszłości. Przedstawia historię tajemniczej, zamaskowanej postaci występującej pod pseudonimem V – powstaniec, który chce doprowadzić do przewrotu społeczno-politycznego w kraju, jednocześnie dążąc do własnej zemsty.
Film jest adaptacją komiksu V jak vendetta Alana Moore’a i Davida Lloyda. V jak vendetta został wyreżyserowany przez Jamesa McTeigue’a i wyprodukowany przez Joela Silvera oraz Lanę i Lilly Wachowskie, autorów scenariusza. W rolach głównych wystąpili: Natalie Portman jako Evey Hammond, Hugo Weaving jako V, Stephen Rea jako Inspektor Finch i John Hurt jako Kanclerz Sutler.
Film miał początkowo wejść na ekrany kin w piątek, 4 listopada 2005 roku – dzień przed 400. rocznicą nocy Guya Fawkesa, ale premiera została przesunięta na 17 marca 2006 r. Został dobrze przyjęty zarówno przez widownię, jak i krytyków. Po porażce Ligi Niezwykłych Dżentelmenów i Z piekła rodem Alan Moore odmówił jego obejrzenia. Twórcy filmu usunęli niektóre anarchistyczne wątki i wzmianki o narkotykach, które występowały w oryginalnym komiksie oraz zmienili morał, dostosowując go do aktualnej sytuacji politycznej. Ponieważ w V jak vendetta polityka jest drażliwym tematem, film przyciągnął widzów o różnych poglądach i otrzymał zarówno przychylne, jak i szorstkie recenzje.
Fabuła Tytułowy bohater filmu to anonimowy człowiek, który rzekomo zmarł dawno temu w pożarze tajnego laboratorium, gdzie wraz z innymi był poddawany okrutnym badaniom. Dwadzieścia lat po tym wydarzeniu przebrany w czarny płaszcz oraz maskę Guya Fawkesa pragnie zemsty na ludziach, którzy stali za mordem tysięcy osób.
Po początkowych napisach następuje prolog, pokazujący aresztowanie i egzekucję Guya Fawkesa. Akcja filmu jest osadzona w futurystycznym Londynie, stolicy totalitarnej Wielkiej Brytanii, rządzonej przez partię o nazwie „Norsefire”. Evey Hammond zostaje uratowana przed tajną policją – the Finger – w momencie próby gwałtu. Jej obrońca nosi maskę Guya Fawkesa i przedstawia się jako „V”. Po uratowaniu Evey zabiera ją na dach, aby była świadkiem przeprowadzonego przezeń spektakularnego zniszczenia gmachu sądu Old Bailey. Reżim tłumaczy to społeczeństwu jako planowane wyburzenie, lecz po przejęciu przez V kontroli nad państwową stacją telewizyjną okazuje się to kłamstwem. Zamaskowany mężczyzna emituje orędzie wzywające obywateli Brytanii, aby powstali i zebrali się wraz z nim przed budynkiem Parlamentu 5 listopada za rok, sugerując, że go wysadzi.
Pracująca w British Television Network Evey pomaga V w ucieczce z gmachu telewizji, a on zabiera ją do swojej kryjówki, Galerii Cieni, i mówi, że powinna pozostać w ukryciu dla własnego bezpieczeństwa. Po odkryciu morderstw V na urzędnikach rządowych, Evey, przerażona i pełna obrzydzenia do jego postępowania, postanawia uciec. Próbując się wydostać z Galerii Cieni, pokrótce opowiada V o swej rodzinie i przeszłości oraz dopytuje się, czy w jakikolwiek sposób mogłaby mu pomóc. Wtedy V wymyśla plan dostania się do sypialni Anthony’ego Lillimana, skorumpowanego biskupa-pedofila, który pomógł Norsefire dojść do potęgi, jednak, aby tego dokonać, potrzebuje udziału Evey. Dziewczyna próbuje ostrzec biskupa przed niebezpieczeństwem, ale on jej nie wierzy. Po tym, jak pojawia się V i zabija Lillimana, Evey ucieka i ukrywa się w domu swego szefa z BTN, Gordona Deitricha. On okazuje się skrytym homoseksualistą i kolekcjonerem zakazanych dzieł sztuki oraz literatury. Gdy Gordon w ostatniej chwili zmienia treść swojego programu telewizyjnego, parodiując Wielkiego Kanclerza, tajna policja Finger robi nalot na jego dom, aresztując go. Evey zostaje pojmana, uwięziona i torturowana przez wiele dni (m.in. zgolono jej głowę), znajdując pocieszenie jedynie w zapiskach pozostawionych przez byłą więźniarkę o imieniu Valerie, prześladowaną, ponieważ była lesbijką. W więzieniu grożą Evey śmiercią, jeżeli nie ujawni miejsca pobytu lub tożsamości V; dziewczyna oświadcza, że woli raczej umrzeć i wtedy zostaje uwolniona. Odkrywa, że cały czas była w Galerii Cieni, a jej uwięzienie zostało wyreżyserowane przez V. Zmuszając Evey, by wycierpiała to, co on przeszedł w karcerze Larkhill, V liczył, że zrozumie ona, że „nieskazitelność”, „ta ostatnia cząstka nas”, jest ważniejsza niż nasze życie. Evey początkowo oskarża anarchistę o to, co jej zrobił, ale później dochodzi do wniosku, że te doświadczenia pozwoliły jej wyzbyć się strachu i powrócić do normalnego życia w Londynie. Opuszcza Galerię Cieni, obiecując wrócić przed 5 listopada.
Tymczasem Inspektor Eric Finch, szef policji Norsefire, zostaje przydzielony do sprawy V. Podczas obławy na przestępcę, dowiaduje się jak Norsefire doszła do władzy oraz o początkach V. Przed czternastoma laty, Brytania prawie upadła w następstwie wojny i terroryzmu. Ultra-konserwatywna partia Norsefire przeprowadziła reakcyjną czystkę polityczną, przywracając porządek; tak zwani „wrogowie publiczni” – każdy, kto nie był chrześcijaninem i heteroseksualistą – znikał nocą w niewyjaśnionych okolicznościach. Kraj, głęboko podzielony przez utratę wolności, zjednoczył się w obliczu ataku bioterrorystycznego, który zabił 80000 ludzi. Strach wywołany atakiem pozwolił Norsefire uciszyć opozycję oraz wygrać następne wybory miażdżącą większością głosów. Niebawem lekarstwo przeciw wirusowi, użytemu podczas ataku, zostało wynalezione. Dzięki cichemu przyzwoleniu społeczeństwa, Norsefire przekształciła Brytanię w państwo totalitarne, ze swoim przywódcą Adamem Sutlerem jako Wielkim Kanclerzem. Mimo to, Finch wkrótce odkrywa, że katastrofa była akcją przeprowadzoną przez Norsefire w celu przejęcia władzy. Wirus otrzymano w wyniku barbarzyńskich doświadczeń na „społecznych zboczeńcach” i przeciwnikach politycznych w karcerze Larkhill. V – więźnia Larkhill – także poddawano eksperymentom, ale nie zmarł jak inni; tortury nadały mu prawie nadludzkie zdolności fizyczne i intelektualne za cenę strasznego oszpecenia twarzy. V przeżył jako jedyny z 48 „obiektów badań”. Ostatecznie udało mu się uciec z karceru przez wysadzenie w powietrze swojej celi, poprzysiągł wtedy zemstę reżimowi Norsefire.
Im bliżej 5 listopada, tym bardziej orędzie V zaczyna niszczyć potęgę rządu. Społeczeństwo coraz odważniej utożsamia się z bohaterem w masce, dorastając do pytań o ucisk, w jakim dotychczas żyli. W przeddzień 5 listopada Evey ponownie odwiedza V, który pokazuje jej pociąg wypełniony materiałami wybuchowymi. Ma on wysadzić budynek Parlamentu, przejeżdżając przez opuszczone londyńskie metro. V zleca jego uruchomienie Evey, wierząc, że ostateczną decyzję powinien podjąć ktoś ze społeczeństwa, które chce wyzwolić. Sam idzie na spotkanie z szefem tajnej policji Peterem Creedy’im, który zgodził się wydać mu Kanclerza w zamian za jego poddanie się. V zręcznie pokierował Finchem, aby ten objął Creedy’ego specjalnym nadzorem policyjnym, a później przekonał lidera partii, że był to rozkaz Sutlera, który przygotowywał się do zrzucenia odpowiedzialności na Creedy’ego w razie ewentualnego upadku reżimu. Creedy strzela w głowę biadolącego Kanclerza w obecności V, ale on, zamiast poddać się, zabija Creedy’ego i jego ludzi. Śmiertelnie postrzelony wraca do Evey. Przed śmiercią dziękuje i wyznaje jej swoją miłość. Evey umieszcza jego ciało w pociągu z materiałami wybuchowymi, nawiązując do tradycyjnego pogrzebu wikingów.
Evey ma właśnie uruchomić pociąg, gdy zostaje odkryta przez Inspektora Fincha. Dowiedziawszy się wiele o korupcji reżimu Norsefire, Finch pozwala jej działać. W tym samym czasie, setki tysięcy londyńczyków, w maskach Guya Fawkesa, maszeruje w kierunku parlamentu, żeby zobaczyć eksplozję. Wśród tłumu są postacie, które pojawiły się w czasie filmu (nawet te, które zabito). Ta ogromna manifestacja jest odpowiedzią społeczeństwa na śmierć dziewczynki, która nosiła maskę Guya Fawkesa po tym, jak Kanclerz Sutler uznał to za akt przestępczy. Zabójcą okazał się nadgorliwy oficer tajnej policji Finger, zawiadomiony przez sąsiadów, prawdopodobnie zabitych w odwecie. Ponieważ Creedy i Kanclerz nie żyją, wojsko nie interweniuje w obliczu rewolty. Budynek Parlamentu, jak Old Bailey, zostaje zniszczony przez serię wybuchów, podczas gdy z ulicznych megafonów słychać finał Uwertury 1812 Czajkowskiego. Na pobliskim dachu, Evey i Finch wspólnie oglądają całe zajście, mając nadzieję na lepszą przyszłośćFilm V jak Vendetta..
Obsada Hugo Weaving jako V: początkowo w postać V miał wcielić się James Purefoy, ale opuścił plan filmowy po 6 tygodniach z powodu trudności związanych z noszeniem maski podczas całego filmu. Zastąpił go Hugo Weaving, który już wcześniej pracował z Joelem Silver oraz siostrami Wachowskimi nad Trylogią Matriksa jako Agent Smith. Mimo to niektóre fragmenty filmu nadal zawierają sceny z udziałem Purefoya jedynie zdubbingowane przez Weavinga. Natalie Portman jako Evey Hammond: Reżyser James McTeigue spotkał Portman po raz pierwszy na planie Ataku klonów, gdzie pracował jako asystent reżysera. Przygotowując się do roli, Portman pracowała z dialektologistką Barbarą Berkery aby zagrać ją z angielskim akcentem. Oglądała także filmy takie jak The Weather Underground oraz przeczytała autobiografię Menachema Begina. Aktorka otrzymała wysoką gażę za udział w filmie. Postać Evey Hammond porównuje się do roli Natalie Portman jako Mathildy Lando w filmie Léon. Według Portman, „Związek V i Evey ma takie komplikacje [jak] związek między głównymi bohaterami w tamtym filmie”. Stephen Rea jako inspektor Eric Finch: kieruje śledztwem w sprawie V. Podczas dochodzenia odkrywa straszną, nawet do wypowiedzenia, zbrodnię rządową. Polityka ani terroryzm nie są obce Stephenowi Rea, żonatego niegdyś z Dolours Price, byłą członkinią IRA, aresztowaną za zbombardowanie Old Bailey. Zapytany, czy to przez politykę zwrócił uwagę na film, Rea odpowiedział: „Cóż, uważam, że nie byłby on zbyt ciekawy, gdyby bazował jedynie na komiksie. Zawarty w filmie aspekt polityczny nadaje mu głębszy wymiar oraz rozmach, no i oczywiście interesowałem się polityką. Czemu nie miałbym?” John Hurt jako Kanclerz Adam Sutler: Były konserwatywny parlamentarzysta oraz Podsekretarz Obrony Narodowej, założyciel Norsefire, a także de facto dyktator Brytanii. Hurt zagrał przeciwną rolę w innym dystopijnym filmie: Winstona Smitha, wroga i ofiarę totalitarnego państwa w filmowej adaptacji Roku 1984. Stephen Fry jako Gordon Deitrich: Gospodarz programu talk show, jest skrytym homoseksualistą, który, z powodu ograniczeń wprowadzonych przez reżim, stracił przez lata apetyt. Zapytany w wywiadzie, co mu się podobało w jego roli, Fry powiedział: „Pobicie! Nie byłem nigdy przedtem pobity w filmie, więc byłem bardzo podekscytowany koncepcją bycia zatłuczonym na śmierć”. Sinéad Cusack jako dr Delia Surridge: główny doktor medycyny laboratorium w karcerze Larkhill. V twierdzi, że tortury i śmierć w Larkhill były jedynymi możliwymi wytłumaczeniami jej badań. John Standing jako biskup Anthony James Lilliman: skorumpowany biskup pedofil Westminster Abbey, wprowadzony tam przez Sutlera. W związku z rolą Lillimana Standing zaznacza: „Całkowicie podobało mi się granie Lillimana..., gdyż jest on trochę komiczny i zupełnie skandaliczny. Cudowne do zagrania”. Tim Pigott-Smith jako Peter Creedy: szef brytyjskiej tajnej policji the Finger (zbrojnego ramienia partii Norsefire), należy do niego prawdziwa władza reżimu. Rupert Graves jako Dominic Stone: podwładny Inspektora Fincha w dochodzeniu w sprawie V. Natasha Wightman jako Valerie Page: jedna ze „społecznie niepożądanych” osób, uwięziona przez rządy Norsefire. Jej symboliczna postać jako ofiara reżimu została dobrze przyjęta przez wielu krytyków LGBT. Krytyk filmowy Michael Jensen pochwalił niezwykle mocny moment sceny z Valerie „nie tylko dlatego, że był tak pięknie zagrany i tak dobrze napisany, ale ponieważ był on całkowicie nie do przyjęcia (w hollywoodzkim filmie)”.