Modulant, wyraz modalny – nieodmienna część mowy, znaczeniowo samodzielna, lecz niewchodząca w związki składniowe (pozostająca poza strukturą wypowiedzenia lub wykazująca luźny związek z pozostałymi leksemami w zdaniu). Modulanty to klasa wyrazów, do której zaliczamy (szeroko rozumiane) tradycyjne partykuły oraz niektóre przysłówki.
Modulanty wskazują stosunek mówiącego do wypowiadanej treści (za ich pomocą wyrażamy niedowierzanie, powątpiewanie, niezadowolenie, pragnienie itd.). Są to wyrazy, których usunięcie ze zdania nie powoduje zmiany zasadniczego znaczenia wypowiedzi, np. niestety, doprawdy, naturalnie, dopiero, rzekomo.
Typy modulantów Ze względu na ich zastosowanie wyróżnia się następujące typy modulantów:
sytuujące Tylko Basia umie piec naleśniki. Już wczoraj o tym mówiliśmy. Dopiero dzisiaj to mówiłem. Mówiłem to właśnie do Ciebie. waloryzujące Czyli te, które wzmacniają semantyczny wydźwięk wypowiedzi. Przyjedziesz? Tak, przyjadę. Nie, nie przyjadę. Owszem, przyjadę. modalne Określają rodzaj postawy mówiącego: osądzające, np. na pewno, niezawodnie, pono, snadź, pytające, np. czy, -li [znasz-li ten kraj], no, życzące, np. niech, bodaj, aby, niechby. afektujące Pojawiają się, gdy osoba mówiąca bezwiednie (np. pod wpływem emocji) powtarza dany wyraz: no, raczej, nie, powiedzmy, na przykład. wprowadzające mianowicie, ewentualnie, na przykład.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Części mowy