Karl Philipp Moritz (ur. 15 września 1756 w Hameln, zm. 26 czerwca 1793 w Berlinie) – niemiecki pisarz, pedagog, teoretyk sztuki.
Życiorys Był synem muzyka wojskowego. Ukończył gimnazjum w Hanowerze. Był najpierw uczniem kapelusznika, wędrownym aktoremCarl Dahlhaus: Idea muzyki absolutnej i inne studia, rozdział 18: Karl Philipp Moritz i problem estetyki muzycznej klasycyzmu, PWM 1988.. Ukończył studia teologii w Erfurcie. Pracował jako nauczyciel w gimnazjum w Berlinie. W latach 1786–1788 przebywał w Rzymie, tam współpracował z Goethem. Od 1789 pracował jako profesor teorii sztuk pięknych na Uniwersytecie w Berlinie, prowadził wykłady z estetyki, a wśród jego studentów byli m.in. Alexander von Humboldt i Ludwik Tieck. Utworzył jedno z pierwszych czasopism psychologicznych „Magazin für Erfahrungsseelenkunde”. W 1791 został członkiem Pruskiej Akademii Nauk. Zmarł w Berlinie w wieku 36 lat.
Twórczość i znaczenie Autor prac na temat teorii sztuki, gramatyki (Deutsche Sprachlehre 1806), filozofii języka, literaturoznawstwa, pedagogiki, psychologii. Jest autorem psychologicznej powieści edukacyjnej opartej na własnej biografii Anton Reiser (1785–1790).
Miał znaczący wkład do teorii estetyki, głosił autonomię dzieła sztuki, które należy interpretować ze względu na samo dzieło, bez uwzględniania zewnętrznych aspektów, jak jego użyteczność (Über die bildende Nachahmung des Schönen, 1788). Teoria estetyki Moritza była ceniona przez Goethego, Schillera, Jeana Paula. Miała wpływ na twórczość weimarskiej klasyki i wczesnego romantyzmu.
Maurer/Rupp (1974: s. 351 nn.)Za: Lipczuk 2007, s. 43. wymieniają zniemczenia wyrazów obcych, które pochodzą od Moritza albo zostały przez niego rozpowszechnione: abscheulich (abominabel), Ackerbau (Agrikultur), Kosten (Depensen), entscheidend (definitiv), ergötzen (amüsieren), erhalten (konservieren), Erweiterung (Amplifikation), freundschaftlich (amikabel), Frühstück (dejeneur), Geburtshilfe (Accouchement), Künstler (Artist), Laufbahn (Karriere), Schauspieler (Akteur), Laufbahn (Karriere), Widersacher (Antagonist), zufällig (akzidentiell) i. in.
Przypisy
Linki zewnętrzne Mitologia starożytnych Greków i Rzymian (wyd. 1820) w bibliotece Polona
Kategoria:Niemieccy pisarze XVIII wieku Kategoria:Pisarze niemieckojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Hanowerem Kategoria:Urodzeni w 1756 Kategoria:Zmarli w 1793 Kategoria:Niemieccy literaturoznawcy Kategoria:Niemieccy gramatycy Kategoria:Niemieccy psycholodzy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie