thumb|Kopiorama: u góry lampa dużej mocy (wyłączona), poniżej uchylona szklana pokrywa i gumowy pulpit (na nim listwa z kołkami w systemie Bachera) do odsysania powietrza spomiędzy płyty a filmu, całość chroniona zasłoną w celu zabezpieczenia wzroku obsługujących pracowników podczas naświetlania; pod pulpitem sterowniczym pięć szuflad do przechowywania płyt.
Kopiorama (lub rama kopiowa) – urządzenie wykorzystywane w poligrafii, fotografii oraz elektronice do kopiowania stykowego. Proces ten polega na naświetlaniu materiału światłoczułego poprzez matrycę – zazwyczaj kliszę (negatyw lub diapozytyw z wywołanym obrazem) leżącą bezpośrednio na tym materialeSławomir Magdzik, Stefan Jakucewicz: Podstawy poligrafii. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997, s. 124-125.. Oprócz klisz mogą to być również inne materiały półprzepuszczalne, np. kalka kreślarska zawierająca naniesiony rysunek. Obraz kopiowany jest zawsze w skali 1:1, bez użycia optycznych układów powiększających.
Zastosowanie w fotografii technik szlachetnych Kopioramy stanowią kluczowe narzędzie w tzw. technikach szlachetnych (alternatywnych) fotografii, takich jak cyjanotypia, platynotypia, guma dwuchromianowa czy bromolej. W tych procesach materiały światłoczułe (np. papier uczulony roztworami soli żelaza lub chromianów) charakteryzują się bardzo niską światłoczułością, przez co wymagają naświetlania stykami (kontaktowego) przy użyciu silnych źródeł światła UV (często światła słonecznego lub lamp UV).
Konstrukcja kopioramy, zwłaszcza z dzieloną ścianką tylną, umożliwia tzw. podgląd odbitki – delikatne odchylenie połowy ramki w trakcie procesu, aby skontrolować stopień zaczernienia obrazu, bez ryzyka przesunięcia się negatywu względem podłoża. Jest to niezbędne w procesach, w których obraz wyłania się stopniowo podczas ekspozycji.
Zasada naświetlania stykowego Aby kopiowanie było faktycznie stykowe i zapewniało najwyższą ostrość, niezbędnym warunkiem jest, aby klisza była naświetlona w taki sposób, by strona zawierająca obraz dotykała warstwy światłoczułej (układ określany potocznie jako emulsja do emulsji)Andrzej Gołąb: DTP. Od projektu aż po druk. O współpracy grafika z drukarzem. Gliwice: Wydawnictwo Helion, 2020.. Naświetlanie przez grubość nośnika (np. poliestru) spowodowałoby rozproszenie światła i rozmycie krawędzi obrazu. Z tego powodu przy naświetlaniu blach offsetowych wymagane są klisze naświetlone lewoczytelnie – „w lustrze”.
Budowa i rodzaje Kopioramy można podzielić na dwie główne kategorie ze względu na mechanizm docisku:
Kopioramki dociskowe (fotograficzne) – proste urządzenia z grubą szybą i sprężynami dociskowymi. W technice fotograficznej często stosuje się modele z dzielonymi „plecami” (ścianką tylną), co pozwala na kontrolę postępu naświetlania bez naruszania pozycji negatywu. Kopioramy próżniowe – zaawansowane urządzenia poligraficzne wyposażone w pompę odsysającą powietrze. Usunięcie powietrza spomiędzy kliszy i naświetlanego podłoża gwarantuje idealny styk na całej powierzchni i zapobiega powstawaniu wad optycznych, tzw. pierścieni NewtonaHerbert Czichon: Urządzenia i maszyny poligraficzne. Warszawa: WSiP, 1994..
Oświetlenie i kontrola procesu Profesjonalne kopioramy próżniowe wykorzystują zintegrowany ekspozymetr (tzw. integrator światła), który za pomocą fotokomórki mierzy rzeczywistą dawkę energii świetlnej padającej na materiał, kompensując wahania natężenia światła lamp.
Zastosowanie Poligrafia / DTP: naświetlanie form drukowych (offset, sitodruk). Fotografia: wykonywanie wielkoformatowych odbitek stykowych i realizacja technik szlachetnych. Elektronika: przenoszenie wzorów ścieżek przy produkcji obwodów drukowanych (PCB).
Zobacz też druk DTP poligrafia Computer-to-plate pierścienie Newtona sitodruk Techniki szlachetne (fotografia)
Przypisy
Bibliografia Herbert Czichon: Urządzenia i maszyny poligraficzne. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994. . Andrzej Gołąb: DTP. Od projektu aż po druk. O współpracy grafika z drukarzem. Gliwice: Wydawnictwo Helion, 2020. . Sławomir Magdzik, Stefan Jakucewicz: Podstawy poligrafii. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1997. .
Kategoria:Sprzęt fotograficzny Kategoria:Druk offsetowy Kategoria:Techniki fotograficzne