Wielki Międzyrzecz (, Wełyki Meżyriczi) − wieś na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, w rejonie korzeckim. W 2017 roku liczyła około 2000 mieszkańców.
Na przełomie XVI i XVII wieku Międzyrzycz leżał w województwie wołyńskimAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej , Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 6..
Historia Prywatne miasto kniazia Joachima Koreckiego w 1577Zbigniew Anusik, Latyfundium Koreckich w XVI i XVII wieku, w: Zbigniew Anuisik, Studia i szkice staropolskie, Łódź 2011, s. 558.. Stanowił własność m.in. Ostrogskich, Koreckich, Lubomirskich i Steckich, którzy wznieśli tu pałac i stworzyli park pod koniec XVIII wieku, a w 1702 ufundowali kościół i założyli kolegium pijarów w 1814 zmienione w gimnazjum, a w 1832 zamknięte przez władze rosyjskie; od 1793 w zaborze rosyjskim. W Międzyrzeczu działał twórca chasydyzmu, rabin Dow Ber z Międzyrzecza.
W okresie międzywojennym w granicach Polski. Miasto było siedzibą gminy Międzyrzecz. W okresie od września 1939 do 1941 pod okupacją radziecką, następnie do 1944 pod okupacją niemiecką. Od 1945 do 1991 w granicach Ukraińskiej SRR.
Do 1942 większość mieszkańców miejscowości stanowili Żydzi. Drugą pod względem liczebności grupą narodowościową byli Ukraińcy; oprócz nich w mieście żyli także Polacy. Wkrótce po zajęciu miasta przez 6. niemiecką armię polową w 1941, ukraińscy nacjonaliści dokonali pogromu, podczas którego Żydów bito i gwałcono oraz plądrowano ich domy. 22 maja 1942 1600 Żydów z Międzyrzecza rozstrzelano. Zbrodnię przeprowadziło Sicherheitsdienst z Równego oraz pluton 1. kompanii 33. batalionu policyjnego, przy współudziale niemieckiej żandarmerii i ukraińskiej policji. Na miejsce zamordowanych przesiedlono Żydów z okolicznych wsi, dla których utworzono getto. Getto zlikwidowano 26 września 1942 rozstrzeliwując 1,5 tysiąca jego mieszkańcówХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, s.138. W 1943 roku Międzyrzecz stał się schronieniem dla polskich uchodźców z rzezi wołyńskiej, którzy zajmowali opuszczone domy żydowskie. Uchodźcy liczyli na ochronę niemieckiej załogi miejscowości. Latem 1943 roku podczas napadu Ukraińskiej Powstańczej Armii zginęła nieustalona liczba Polaków; ocalali zbiegli do Równego.
Zabytki pałac z drugiej połowy XVIII wieku, klasycystyczny, z pozostałościami parku, według projektu Szymona B. Zuga lub Dominika Merliniego zamek obronny zbudowany pod koniec XV wieku; w 1648 i 1660 roku zdobyty i obrabowany przez Kozaków; pozostały tylko wały obronne kościół oo. pijarów pw. św. Antoniego z lat 1702-1725, barokowy; obecnie w ruinie
Ludzie związani z Wielkim Międzyrzeczem
Przypisy
Bibliografia Roman Aftanazy, Dzieje Rezydencji, Tom V, Ossolineum, Wrocław, 1994.
Linki zewnętrzne
Zamek w Międzyrzeczu Koreckim Wielki Międzyrzecz na stronie Rady Najwyższej Ukrainy
Kategoria:Prywatne miasta Koreckich herbu Pogoń Litewska Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie) Kategoria:Wsie w obwodzie rówieńskim Kategoria:Międzyrzecz (rejon korzecki)