Sindarin (qya. szaroelfi, inaczej: język sindariński) – sztuczny język opracowany przez J.R.R. Tolkiena, występujący w stworzonej przez niego mitologii Śródziemia. Mieli posługiwać się nim Sindarowie. Fonologia oparta jest w dużej mierze na języku walijskim.
Historia Pierwotny język elficki → Język wspólnoeldariński → Język wspólnoteleriński → sindarin
Język ten miał wspólne korzenie z quenyą. Początki wykształcania się sindarinu to czas, kiedy część Eldarów prowadzona przez Elwego nie przeprawiła się przez Morze, a osiadła w Beleriandzie. Tam język ten szybko się zmieniał, gdyż kraina, w której był używany, należała do śmiertelnych:
Po swoim powrocie do Śródziemia sindarin przyjęli również Ñoldorowie i używali go na co dzień, zaś quenya (ich ojczysta mowa) stała się językiem książąt, pieśni i książek (qya. parmalambë). W Drugiej Erze sindarin był używany także przez ludzi z Númenoru, później jego znajomość świadczyła właśnie o númenorejskim pochodzeniu. W Drugiej i Trzeciej Erze sindarinem zaczęli się posługiwać też Nandorowie (wcześniej używali oni języka nandorińskiego).
Cechą charakterystyczną sindarinu jest m.in. możliwość istnienia w nagłosie zbitek dwóch spółgłosek (np. gw, dr, cr, br), co jest zjawiskiem niespotykanym w quenyi. Pojawiają się też w wyrazach jednosylabowych tzw. samogłoski superdługie (â, ê, ô, î, û, ŷ) wymawiane dwa razy dłużej od zwykłych samogłosek długich (tj. á, é, í, ó, ú, ý).
Sindarin długo ewoluował – jego rozwój można przedstawić także w następujący sposób: Pierwotny język elficki (od Przebudzenia do 1105) → Język wspólnoeldariński → Język wspólnoteleriński (do 1150) → protosindariński (1150-1152) → starosindariński (1152-1350) → średniosindariński (1350-1496) → nowosindariński (1496 – ok. 600 PE; trzy dialekty) → późnosindariński (Druga Era – Czwarta Era).
Dodatkowo warto zauważyć, iż powstały jeszcze takie formy sindarinu jak: sindarin Ñoldorów – od 1497 do końca Trzeciej Ery – i sindarin Dúnedainów – od 422 r. Pierwszej Ery do czasów Wojny o Pierścień.
W zamierzeniach Tolkiena sindarin miał być początkowo językiem wykształconym przez Ñoldorów (zwanym wtedy noldorinem), doszedł jednak do wniosku, że w Valinorze nie mogły wykształcić się dwa języki tak różne, jak sindarin i quenya.
Dialekty nowosindarińskiego Doriathrin – język Doriathu (archaiczny) Falathrin – dialekt zachodni Północny dialekt sindarinu – dialekt Elfów z Mithrim
Fonologia Litera IPA Uwagi a a w ang. father; prawdopodobnie poprawna jest też wymowa polskiego a á jak a, ale dwa razy dłużej; brak polskiego odpowiednika ae jak i w ang. high (ale zakończone raczej na sindarińskie e niż i); brak polskiego odpowiednika ai pol. aj w maj au pol. au w autor b pol. b c zawsze jak pol. k ch pol. ch chw jak ch + hw; brak polskiego odpowiednika d pol. d dh jak dźwięczne th w ang. those; brak polskiego odpowiednika e ang. e w bed; głoska dość podobna do pol. e é dwa razy dłuższe e ei pol. ej f pol. f, w wygłosie i przed n reprezentuje /v/, np. nef, czyt. /nev/ g pol. g h ang. h w hill; brak polskiego odpowiednika hw bezdźwięczne w; jak w ang. wheel, whale (tylko wtedy, kiedy ich wymowa różni się od weal, wail); brak polskiego odpowiednika i pol. i; przed samogłoską ma wartość pol. j, np. Ioreth = Joreth l pol. l, ale pomiędzy e/i a spółgłoską wymawiane jak ʎ (wym. jak li w pol. milion); jest bezdźwięczne po bezdźwięcznych szczelinowych (np. th, f) lh bezdźwięczne l, jak „l” w otoczeniu spółgłosek bezdźwięcznych (np. „myśl”) m pol. m n pol. n, ale przed c i g wymawiane jak ŋ ng zazwyczaj wymawiane jak ŋ (jak n w angina), ale pomiędzy samogłoskami albo przed r, l, w jak ŋg (jak ng w angina) o pol. o p pol. p ph pol. f, ale jako wszędzie tam, gdzie wywodzi się od -pp-; r pol. r rh bezdźwięczne r, jak „r” w otoczeniu spółgłosek bezdźwięcznych (np. „krtań”) s pol. s t pol. t th jak bezdźwięczne th w ang. path; brak polskiego odpwiednika u pol. u ú taki sam dźwięk jak u, ale dwa razy dłuższy; brak pol. odpowiednika ui pol. uj v pol. w; nieużywane na końcu wyrazu; patrz f. w pol. ł y jak u we fr. vu; brak polskiego odpowiednika
Linki zewnętrzne Artykuł z Ardalambion przetłumaczony przez Gwidona S. Naskrenta
Kurs sindarinu autorstwa Thorstena Renka przetłumaczony przez Adaneth
Kategoria:Języki i pisma Śródziemia