thumb|upright|Heraldyczna korona landgrafa Landgraf (łac. comes magnus, comes patriae, comes provinciae, comes terrae, comes principalis, lantgravius, niem. Landgraf) – tytuł władcy feudalnego w Świętym Cesarstwie Rzymskim, który jako hrabia bezpośrednio podlegał cesarzowi, zarządzając ziemią nadaną bezpośrednio przez samego władcę.
Dawniej słowo landraf tłumaczono na hrabia powiatowy[Słownik Języka Polskiego. Tom II. G - L]. Lwów: Ossolineum, 1855, s. 590.
Po raz pierwszy występuje w źródłach w Dolnej Lotaryngii w 1086. Landgrafowie należeli do rangi książąt Rzeszy (Reichsfürst), w hierarchii zajmowali miejsce między księciem udzielnym (Herzog) a hrabią. Najczęściej tytuł landgrafa nadawany był na ziemiach, na których zabrakło dziedzicznych książąt plemiennych, dla wzmocnienia i lokalnego egzekwowania władzy cesarskiej (królewskiej). Terytorialnie ziemie podległe landgrafom odpowiadały zazwyczaj dawnym administracyjnym okręgom (Gau), podległym wcześniej frankijskim hrabiom.
W XVIII i XIX wieku większość landgrafów uzyskała tytuł księcia (Herzog), a po upadku cesarstwa w 1806, zwłaszcza po kongresie wiedeńskim w 1815, także suwerenność. Ostatnim, używającym do I wojny tytułu landgrafa, był władca Hesji-Homburg; tytuł był od 1866 dziedziczony przez linię Hessen-Darmstadt.
Najstarsze landgrafostwa w Lotaryngii Brabancja Geldria Hochstaden
w Alzacji Dolna Alzacja Górna Alzacja
w Szwabii Breisgau Baar Hegau Klettgau
w niemieckojęzycznej Szwajcarii Buchsgau Frickgau Sisgau Aargau Thurgau Zürichgau Burgund
w innych regionach Heiligenberg (Linzgau) Nellenburg Sausenberg Stühlingen (Alpgau) Sundgau Niederelsass Hafferberg Hesja Leuchtenberg Stefling Leiningen (Wormsgau) Turyngia
Przypisy
Kategoria:Tytuły szlacheckie Kategoria:Święte Cesarstwo Rzymskie