Solaris Urbino – rodzina niskopodłogowych autobusów miejskich i niskopodłogowych autobusów podmiejsko-międzymiastowych produkowana od 1999 r. przez polskie przedsiębiorstwo Solaris Bus & Coach S.A. z Bolechowa koło Poznania. Napęd stanowią klasyczne silniki wysokoprężne lub na paliwa alternatywne (gaz CNG i biogaz, napęd hybrydowy, elektryczny oraz wodorowy). W 2014 r. podczas targów IAA w Hanowerze oraz w Polsce w czasie Transexpo w Kielcach odbyła się premiera pojazdów czwartej generacji, która do produkcji weszła w 2015 r. Solaris Urbino 12 electric jako pierwszy polski autobus został nagrodzony tytułem Autobus Roku 2017. Solaris Urbino jest obecnie najpopularniejszym pod względem sprzedaży modelem autobusów miejskich w Polsce, a także jednym z najpopularniejszych w Europie.
Historia Geneza W 1994 r. Krzysztof Olszewski założył w Bolechowie-Osiedlu koło Poznania spółkę Neoplan Polska na potrzeby wygranego przetargu na dostawę 72 niskopodłogowych autobusów miejskich dla MPK Poznań. W Bolechowie rozpoczęto budowę nowej fabryki autobusów miejskich, a 22 marca 1996 r. z linii montażowej zjechał pierwszy autobus. Neoplan Polska produkował modele na licencji niemieckiego przedsiębiorstwa Neoplan – N4009, N4016, N4020 oraz N4021. Już rok później Neoplan Polska dostarcza 40% wszystkich niskopodłogowych autobusów na rynku polskim. W 1998 r. zaprezentowano bazujący na N4016 model K4016TD oraz jego krótszą wersję Neoplan K4010TD. Były to pierwsze autobusy zaprojektowane od podstaw przez przedsiębiorstwo Olszewskiego. Pojazdy te uzyskały handlową nazwę Olibus. Wprowadzono także zielonego jamnika jako graficzny symbol pojazdów Neoplan Polska.
I generacja Pierwszy autobus z gamy Urbino zjechał z linii produkcyjnej w Bolechowie w połowie 1999 r. Był to Solaris Urbino 12 (prototypowy egzemplarz trafił w 2000 r. do przedsiębiorstwa ForBus z Bydgoszczy), w drugiej połowie roku zadebiutowały dwa kolejne modele Solaris Urbino 15 (dla MZA Warszawa) i Solaris Urbino 18 (dla PKA Gdynia), zaś w 2000 r. dołączył ostatni najkrótszy autobus z rodziny – Solaris Urbino 9 (trafił do ZKM Sochaczew). Zostały one zaprojektowane w przedsiębiorstwie Neoplan Polska przy udziale projektantów z berlińskiego przedsiębiorstwa stylistycznego IFS Designatelier. Design autobusów odznaczał się charakterystyczną asymetryczną linią przedniej szyby (poprawia widoczność podczas wjeżdżania autobusem na przystanek) oraz zaokrąglonymi liniami nadwozia. W 2000 r. pierwsze Solarisy Urbino zostały sprzedane za granicę, do Czech i na Słowację. Rok później wyeksportowano pierwszy egzemplarz do Niemiec.
II generacja Na przełomie 2001 i 2002 r. wdrożono modele II generacji. Model 9-metrowy został wówczas zastąpiony przez nieco dłuższe Urbino 10. Wygląd autobusów uległ niewielkim zmianom kosmetycznym, m.in. lekko zmieniono kształt reflektorów. Zmieniono także usytuowanie zbiornika paliwa – umieszczono go w nadbudowie nad prawym przednim nadkolem. W 2004 r. miała miejsce premiera dwóch nowych modeli w ofercie producenta – Urbino 12 LE (model niskowejściowy) oraz Urbino 15 CNG napędzane gazem ziemnym lub biogazem.
Solaris Urbino 12 II generacji został wystawiony do konkursu „Bus Euro Test 2004”, podczas którego wyłoniono Autobus Roku 2005. Ostatecznie Solaris zajął II miejsce.
III generacja Od 2005 do 2018 r. dostępne były autobusy Solaris Urbino III generacji. Tym razem w designie autobusu zaszły duże zmiany – zrezygnowano z zaokrągleń wzdłuż linii dachu, zmieniono kształt linii przedniej szyby, kształt oprawek przednich i tylnych reflektorów, a także nadkoli. Przeniesiono również boczny wyświetlacz kierunkowy nad linię okien. W nowej generacji zmieniono także konstrukcję tzw. wieży silnika. Od nowej generacji Urbino dostępne były także zupełnie nowe modele – Alpino 8,6, Alpino 8,9 LE czy też Urbino 12 LE oraz Urbino 15 LE. Modele niskowejściowe (ang. low entry, LE) są przeznaczone głównie dla przewoźników podmiejskich i międzymiastowych.
W 2006 r. Solaris zaprezentował pierwszy na świecie autobus hybrydowy w seryjnej produkcji – Solaris Urbino 18 Hybrid. Konstrukcja ta powstała we współpracy Solarisa z koncernem Alisson Transmission. Funkcję silnika spalinowego pełniła jednostka amerykańskiego przedsiębiorstwa Cummins. Podczas premiery na targach IAA w Hanowerze Krzysztof Olszewski powiedział: „Diesel umarł! Niech żyje elektryczność!”. W 2008 r. zaprezentowano udoskonaloną wersję hybrydowego Urbino 18.
Podczas targów IAA Nutzfahrzeuge w Hanowerze, które odbyły się w dniach 25 września – 2 października 2008, zaś w Polsce na wystawie Transexpo w Kielcach w październiku 2008 r. zadebiutował prototypowy model Solaris Urbino 12 New Edition, tzw. generacji 3,5. Przy zachowaniu nadwozia z III generacji otrzymał on część rozwiązań z wnętrza z projektowanej dopiero IV generacji autobusów. Zastosowane rozwiązania zmierzają do poprawienia stylistycznego i doświetlenia wnętrza. Przeprowadzono także drobne zmiany stylistyczne na zewnątrz autobusu.
W 2009 r. miała miejsce premiera nowej rodziny autobusów międzymiastowych Solaris InterUrbino – początkowo w wersji 12-metrowej, a od 2011 r. także w przedłużonej wersji o długości 12,8 m.
W 2011 r. Solaris zaprezentował pierwszy w pełni elektryczny model autobusu – Urbino 8,9 LE electric. Początkowo odległość, którą pojazd mógł pokonać na jednym ładowaniu wynosiła tylko 100 km, jednak z czasem uległa ona zwiększeniu za sprawą zastosowania coraz nowocześniejszych akumulatorów w pojeździe. W tym samym roku zaprezentowano pierwszy autobus przegubowy niskowejściowy napędzany gazem ziemnym serii Urbino – Urbino 18 LE CNG. Autobus napędzany był silnikiem Cummins ISLG EEV 320 o mocy 234,8 kW (320 KM). Na dachu zamontowano 8 kompozytowych zbiorników gazu ziemnego o łącznej pojemności 1712 l. Zastosowano taką samą skrzynię biegów jak w pojazdach napędzanych silnikiem diesla - Voith Diwa 6 (z możliwością wykorzystania skrzyni biegów ZF Ecolife). W 2012 r. zaprezentowano kolejne modele bezemisyjne – Urbino 12 electric oraz Urbino 18 electric. 2014 r. przyniósł premierę pierwszego modelu przedsiębiorstwa Solaris napędzanego ogniwem paliwowym. Solaris Urbino 18,75 electric przeznaczony dla przewoźnika Hochbahn Hamburg został wyposażony w normalne baterie trakcyjne, tak jak jego krótsi odpowiednicy, lecz dodatkowo istnieje możliwość doładowywania ich za pomocą wodoru. Solaris wyprodukował dwa egzemplarze tego pojazdu.
W 2012 r. poszerzono ofertę modeli niskopodłogowych o dwie nowe wersje długościowe: Solaris Urbino 12,9 oraz Solaris Urbino 18,75. Pośrednim między autobusami typowo miejskimi a międzymiastowymi został podmiejski Urbino 12 Ü (niem. Überland – regionalny), który zadebiutował na targach IAA Nutzfahrzeuge w Hanowerze we wrześniu 2012. Zamiast klasycznej zabudowy wieżowej zastosowano w nim zabudowę amfiteatralną z leżącym silnikiem z rodziny MAN D20. Do 44 powiększono liczbę miejsc siedzących umieszczonych na podestach. Wyprodukowano jednak jedynie prototypowy egzemplarz eksploatowany przez PKS Poznań.
W 2015 r. dla przewoźnika z niemieckiego Karlsruhe wyprodukowano 5 egzemplarzy Urbino 10,9 LE na bazie modelu Alpino 8,9 LE. Zostały one dodatkowo obniżone do 2,72 m, natomiast klimatyzacja została umieszczona na tyle pojazdu. Takie rozwiązanie zostało wymuszone przez przebieg jednej z linii autobusowych pod niskim wiaduktem, pod którym zwykłe autobusy nie mogą przejeżdżać.
Ostatnie autobusy III generacji opuściły fabrykę w 2018 roku, do historii przeszedł także sam Solaris Urbino 15 – nie jest planowana nowa odsłona tego modelu, ostatni egzemplarz tego typu trafił do MPK Legnica. Podobny los spotkał najkrótszy model Alpino 8,6. Ostatnim modelem wycofanym w 2018 r. jest Urbino 10, które zostało zastąpione przez Urbino 10,5. Jedynym autobusem III generacji pozostającym w produkcji do dziś jest Solaris Urbino 8,9.
IV generacja W 2014 r. swą premierę podczas targów IAA w Hanowerze oraz polską premierę na Transexpo w Kielcach miał nowy Solaris Urbino IV generacji. Zupełnie zmienił się design pojazdów, wprowadzono nową, bardziej dynamiczną stylistykę, zastosowano nowe materiały. Zmianom uległo także wnętrze. Początkowo zaprezentowano jedynie modele Urbino 12 i Urbino 18 z napędem tradycyjnym. Produkcja autobusów nowej generacji ruszyła w kolejnym roku, pierwsze Solarisy Urbino 12 IV wyjechały na ulice Monachium, a niedługo później w Polsce w Wejherowie i Grudziądzu. W kolejnym roku do grona autobusów IV generacji dołączył model Urbino 12 LE oraz Urbino 12 electric. W 2016 r. pokazano natomiast hybrydowe Urbino 12 hybrid, Urbino 12 CNG oraz następcę Urbino 10 – Urbino 10,5. W 2017 r. zaprezentowano nową odsłonę Urbino 18 electric. Do oferty weszły także modele Urbino 18 CNG i Urbino 18 hybrid IV generacji.
W 2016 r. Solaris ogłosił, iż Urbino 12 electric weźmie udział w „Bus Euro Test 2016” – międzynarodowym konkursie, w trakcie którego zostaje wybrany autobus, który uzyska tytuł „Autobusu Roku”. Testy odbyły się na przełomie maja i czerwca 2016 r. na ulicach Brukseli. O tytuł walczyło pięć pojazdów, w tym cztery elektryczne. W efekcie Solaris wygrał, a Urbino 12 electric uzyskało tytuł „Bus of the Year 2017”.
Podczas targów Transexpo w październiku 2018 r. miała miejsce premiera autobusu niskowejściowego Solaris Urbino 12 LE lite hybrid. Autobus jest nakierowany głównie na niskie koszty eksploatacji związane z niższym zużyciem paliwa. Jednocześnie zaprezentowano facelifting całej rodziny autobusów Solaris Urbino. Główne zmiany dotyczą przedniej ściany autobusu. Wprowadzono zaokrąglone kanty, poprawiając aerodynamikę pojazdu, zmieniono kształt przedniej szyby, tak by zapewniała lepszą widoczność kierowcy, a także dotychczasowe przednie światła zamieniono innymi – pięć reflektorów zastąpiono trzema. Zmiany objęły także kształt górnych osłon dachu, które mają lepsze parametry oporów powietrza i lepiej odprowadzają wodę w czasie deszczu. Podczas premiery targowej przedstawiono modele Urbino 12 electric i Urbino 12 hybrid w nowej odsłonie, a także premierowe Urbino 12 LE lite hybrid. Nowy design IV generacji Urbino miał jednak swoją przedpremierę – kilka dni przed targami dostarczono pierwsze autobusy Solaris Urbino 12 hybrid dla MZK Pabianice.