thumb|Rolf Hochhuth, 2009 Rolf Hochhuth (ur. 1 kwietnia 1931 w Eschwege, zm. 13 maja 2020 w BerlinieDramatiker Rolf Hochhuth ist tot, „Süddeutsche Zeitung”, 14.5.2020.) – niemiecki dramaturg i powieściopisarz.
Życie i twórczość Najbardziej znaną jego sztuką teatralną jest Namiestnik. Tragedia chrześcijańska wydana w 1963 r. Tytułowym namiestnikiem, poprzez kontekst, w którym umocowana jest treść dramatu, i inne występujące postacie, jest papież Pius XII. Poprowadzona przez autora narracja i dramaturgia jest wobec tego papieża negatywna i prowadząca do wniosku o co najmniej obojętności, jeśli nie o popieraniu nazistowskiego wyniszczania Żydów. Sztuka była chętnie wykorzystywana w PRL do antyreligijnej propagandy. Ale nie zawsze była przyjmowana entuzjastycznie. Znany warszawski krytyk teatralny, Jerzy Koenig po premierze Namiestnika w Teatrze Narodowym w kwietniu 1966 (reż. Kazimierz Dejmek) napisał, że nie jest to przykład ani literatury wielkiej ani teatru politycznegoWspomnienia o J. Koenigu „Teatr”, 10 list. 2009..
Według ujawnionych w 2007 r. przez rumuńskiego generała Securitate, Iona Mihaia Pacepę, informacji, dramaturg był inspirowany do napisania sztuki przez wieletniego pracownika radzieckich służb specjalnych, gen. Iwana Iwanowicza Agajanca, specjalizującego się m.in. w dezinformacji. W ramach operacji KGB pod nazwą Seat-12 miał on dostarczyć Hochhuthowi w 1963 r. materiały obciążające papieża, według Pacepy sfabrykowane przy pomocy Securitate. W wywiadzie telefonicznym przeprowadzonym przez „Dziennik” w lutym 2007 r. dramaturg uchylił się od odpowiedzi na pytanie, czy kontaktował się z Agajancem, i przerwał rozmowęWywiad Anny Widzyk z R. Hochhuthem, „Dziennik”, 3–4.02.2007, nr 29, s. 25.. Johan Ickx twierdzi, że pomysł i sfinansowanie sztuki było dziełem sowieckich służb specjalnychJ. Ickx, Biuro papieża. Pius XII i Żydzi, Warszawa 2022, s. 13.. Inni historycy i badacze tematu nie zgadzają się z sugestiami Iona PacepyThomas Brechenmacher, „Frankfurter Allgemeine Zeitung”, Hochhuths Quellen. War der ‘Stellvertreter’ vom KGB inspiriert?, April 26, 2007.. Dramat ten wystawiany na wielu scenach europejskich i amerykańskich spotkał się z szeroką dyskusją i szeregiem kontrowersji.
Inną głośna i kontrowersyjną sztuką Hochhutha byli Soldaten, w której sugeruje, że Winston Churchill był bezpośrednio zaangażowany w morderstwo generała Władysława Sikorskiego w wypadku samolotowym na Gibraltarze. W sztuce tej obciąża też Churchilla odpowiedzialnością za masowe naloty dywanowe na miasta niemieckie i śmierć tysięcy mieszkańców tych miast. Żołnierzy wystawiały m.in. sceny Berlina, Londynu i Toronto.
Rolf Hochhuth za swoją twórczość literacką nagrodzony był w 1980 Lessing-Preis (Hamburg), a w 1990 w Bazylei nagrodą Jacob-Burckhardt-Preis. Andrzej Wajda w 1983 r. sfilmował powieść Hochhutha Miłość w Niemczech.
Dzieła 1963 Namiestnik (niem. Der Stellvertreter. Ein christliches Trauerspiel) 1964 Die Berliner Antigone 1967 Soldaten, Nekrolog auf Genf (wyd. polskie: Żołnierze. Tragedia w trzech aktach 2017) 1970 Guerillas 1971 Die Hebamme 1971 Krieg und Klassenkrieg 1974 Inselkomödie 1974 Zwischenspiel in Baden-Baden 1976 Tod eines Jägers 1978 Eine Liebe in Deutschland (film Andrzeja Wajdy 1983, wyd. polskie: Miłość w Niemczech 1984) 1979 Juristen 1980 Ärztinnen (wyd. polskie: Lekarki 2016) 1982 Räuber-Rede: drei deutsche Vorwürfe: Schiller, Lessing, Geschwister Scholl 1982 Spitzen des Eisbergs: Betrachtungen, Dialoge, Essays, Skizzen 1984 Judith 1985 Atlantik-Novelle: Erzählungen 1987 Täter und Denker: Profile und Probleme von Cäsar bis Jünger 1987 War hier Europa?: Reden, Gedichte, Essays 1987 Alan Turing: Erzählung 1988 Jede Zeit baut Pyramiden 1989 Unbefleckte Empfängnis 1990 Sommer 14 1991 Menzel: Maler des Lichts 1991 Panik im Mai 1991 Von Syrakus aus gesehen, gedacht, erzählt 1992 Tell gegen Hitler: historische Studien 1993 Wessis in Weimar 1994 Julia oder der Weg zur Macht 1996 Und Brecht sah das Tragische nicht: Plädoyers, Polemiken, Profile 1996 Effis Nacht 1996 Wellen: Artgenossen, Zeitgenossen, Hausgenossen 2000 Hitlers Dr. Faust 2000 Das Recht auf Arbeit 2001 Anekdoten und Balladen 2001 Einsprüche!: zur Geschichte, Politik und Literatur 2001 Die Geburt der Tragödie aus dem Krieg: Frankfurter Poetik-Vorlesungen 2002 Gasherd und Klistiere oder Die Urgroßmutter der Diätköchin 2003 Nachtmusik 2004 McKinsey kommt 2004 Nietzsches Spazierstock 2005 Familienbande 2005 Livia und Julia 2006 Heil Hitler
Polskie przekłady Lekarki, przekł. i słowo wstęp. M. Ganczar. Warszawa: ADiT 2016. Namiestnik, przekł. D. Żmij-Zielińska, w: Jesienny wieczór i inne dramaty. Kraków, Warszawa: Dział Wydawnictw Instytutu Książki 2013. Miłość w Niemczech, przekł. E. Wachowiak. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1984.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Bibliografia wszystkich dzieł Biografia Rolfa Hochhutha Komentarz gazety Zeit w sprawie skandalu Irvinga Komentarz gazety Die Welt w sprawie skandalu Irwinga Adam Gaik w obszernym wywiadzie z Rolfem Hochhuthem
Kategoria:Dramaturdzy niemieckojęzyczni Kategoria:Niemieccy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Niemieccy dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Niemieccy prozaicy XX wieku Kategoria:Niemieccy prozaicy XXI wieku Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2020