Paweł Piotr Wieczorkiewicz (ur. 2 lipca 1948 w Warszawie, zm. 23 marca 2009 tamżeAndrzej Gowarzewski: Encyklopedia piłkarska Fuji. T. 37. R. 2009–2010, s. 28.) – polski historyk, sowietolog, marynista, profesor nauk humanistycznych (2004).

Życiorys Syn prof. Bronisława Wieczorkiewicza (1904–1974) oraz Haliny Marczak-Oborskiej (1919–1982)Natalia (właściwie Halina) Marczak po raz pierwszy wyszła za mąż w 1943 r. za śmiertelnie rannego poetę Wacława Bojarskiego.. Jego dziadkiem od strony matki był Michał MarczakJerzy Eisler: „In Memoriam: Paweł Wieczorkiewicz (2 VII 1948 – 23 III 2009)”, „Kwartalnik Historyczny” R. 116, 2009, Nr 3, s. 307-309..

Absolwent XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie. W 1971 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (temat pracy magisterskiej: „Rosyjska cesarska marynarka wojenna 1905–1914”)Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk: Studenci Instytutu historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000. Kraków: 2010.. Na tej uczelni uzyskał też doktorat (1976, temat: „Polityka rosyjska wobec Królestwa Polskiego w latach 1909–1914”) oraz habilitację (1993, za pracę „Wielka Czystka a Armia Czerwona”). W 2004 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych.

W latach 1985–1992 był kolejno zastępcą skarbnika, a następnie generalnym skarbnikiem Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Historycznego. Członek Rady Wydziału Historycznego UW, Rady Naukowej Polonicum UW oraz Rady Naukowej Wydziału Krajów Rozwijających się UW. W latach 1996–2002 wicedyrektor Instytutu Historycznego UW. Był również członkiem Senatu Akademii Humanistycznej i Rady Naukowej Wydziału Historycznego tej uczelni. Przez wiele lat zajmował się także dziejami wojskowości, zwłaszcza zaś – marynarki wojennej. Współpracownik „Morza”, „Wojskowego Przeglądu Historycznego” oraz „Nowej Techniki Wojskowej”. Wieloletni członek władz Polskiego Towarzystwa Historycznego, współpracownik Wojskowego Biura Badań Historycznych.

W 1971 został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Pod koniec lat 70. był II sekretarzem POP PZPR na Wydziale Historii UW. W czasie stanu wojennego nie wystąpił z partii, uważając to za pusty gest, wolał pomagać innym, np. Janowi Żarynowi. Mimo tego opowiadał się za pełną lustracją, ale ostrożnym potępianiem oraz rozróżnieniem na tych, co współpracowali lub donosili na kolegów dobrowolnie i tych zmuszonych do tegoJerzy Zalewski: Wywiad z prof. Pawłem Wieczorkiewiczem. Seria: Pod prąd. Odcinek 53. TV Puls..

Autor tekstów, zarówno historycznych, jak i dotyczących aktualnej debaty publicznej, w takich gazetach, czasopismach i radiu, jak np.: Rzeczpospolita, Życie Warszawy, Super Express, Mówią Wieki, Polska Zbrojna, Morze, Wojskowy Przegląd Historyczny, Nowa Technika Wojskowa, Wprost, Nasz Dziennik, Nowe Państwo, Gość Niedzielny, Polskie Radio.

Prowadził w stacji telewizyjnej „Kino Polska” cykl Poprawka z Historii, w którym opowiadał o historycznym podłożu przedstawianych filmów. Był także komentatorem i ekspertem w programie TVP Historia.

Był mężem Lidii Milki-Wieczorkiewicz, dyplomatki. Zmarł w nocy z 22 na 23 marca 2009 po ponad dwuletnich zmaganiach z chorobą nowotworowąPaweł Wieczorkiewicz nie żyje. „Rzeczpospolita”, 23.03.2009.. 31 marca 2009 został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kw. A15-2-25)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..

Poglądy thumb|Grób prof. Pawła Wieczorkiewicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Prezentował zdecydowane i nie zawsze akceptowane powszechnie poglądy.

Będąc znawcą Związku Radzieckiego (konsekwentnie używającym tylko nazwy „Sowieckiego”), przeciwstawiał się usprawiedliwianiu komunizmu, Armię Czerwoną uznawał za okupacyjną, zbrodnie komunistyczne zrównywał z nazistowskimi. Publicznie przyznawał, że nie pogodził się ze stratą przez Polskę Lwowa i Wilna. Jednocześnie powstanie warszawskie określał jako zbrodnię, za którą decydenci AK zasłużyli według niego na rozstrzelanieRafał Jabłoński: Obłąkana koncepcja Powstania (rozmowa). „Życie Warszawy”, 29.07.2005.Piotr Szymaniak, Maciej Miłosz: Niedocenieni bohaterowie (rozmowa o Powstaniu Warszawskim). „Życie Warszawy”, 31.07.2008.. Krytykował też akcję „Burza”, a także polskich przywódców: marszałka Śmigłego-Rydza i generała Władysława Sikorskiego. Podejrzewał, że generał Władysław Anders w trakcie uwięzienia na Łubiance został agentem radzieckim. Jeden z najbardziej kontrowersyjnych jego poglądów dotyczył jednak stosunków polsko-niemieckich. Uważał on, że Polska powinna była pójść na układ z Trzecią Rzeszą (w kontekście propozycji Adolfa Hitlera złożonej Józefowi Beckowi w Berchtesgaden w styczniu 1939), zgodzić się na włączenie Gdańska do Niemiec oraz przyłączyć się po ich stronie do wojny z ZSRR.

O Davidzie Irvingu i poprawności politycznej powiedział: „To najlepszy i najwybitniejszy znawca historii II wojny światowej. Badacz, dla którego miarodajne są źródła, a nie poglądy historiografii, opinie kolegów, czy wrzask mediów. Człowiek, któremu z racji ogromnych zasług – zebrania lub odtajnienia i udostępnienia kluczowych dokumentów III Rzeszy, czapką buty czyścić by trzeba. Historyk tej miary, że ma prawo napisać i powiedzieć wszystko. A, że do tego głosi prawdę i niektóre jego poglądy są odległe od tak ukochanego przez polską prasę wysokonakładową bajdurzenia w stylu „politycznej poprawności”. Narobił sobie oczywiście wpływowych wrogów. Posadzili go, pod najbardziej idiotycznym pretekstem Austriacy, których widoczna nadreprezentacja w najbardziej ludobójczych służbach III Rzeszy nakazywała by zdecydowanie więcej powściągliwości i godności. A czy można? W końcu Giordano Bruno wylądował na stosie”Sławomir Cenckiewicz, Jak Szaweł stał się Pawłem. Sławomir Cenckiewicz o Pawle Wieczorkiewiczu. „Arcana” nr 102 wersja elektroniczna..

Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2009

Nagrody Nagroda Krajowa Przeglądu Wschodniego (2002).

Publikacje Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej na tle sytuacji europejskiej w latach 1918–1939: materiał pomocniczy dla nauczycieli historii, Warszawa: 1982. . Bitwa Atlantycka, [w:] Bitwa o Atlantyk. Warszawa: 1984, s. 1–51. . Ostatnie lata Polski niepodległej, seria: Dzieje narodu i państwa polskiego z. III-62. Warszawa: 1991. . Stalin i generalicja sowiecka w latach 1937–1941. Sprawa Tuchaczewskiego i jej konsekwencje (rozprawa habilitacyjna), Warszawa: 1993. . Sprawa Tuchaczewskiego, 1994, 2012, 2019. Historia wojen morskich, t. 1–2. Warszawa: 1995. . Polska. Dzieje polityczne ostatnich dwustu lat, Warszawa: 1997 (wraz z: Jerzy Eisler i Andrzej Szwarc). Łańcuch śmierci: czystka w Armii Czerwonej 1937–1939, Warszawa: 2001. . Kampania 1939 roku, Warszawa: 2001. . 100 postaci, które tworzyły historię Polski (wraz z: Andrzej Szwarc i Marek Urbański), Warszawa: 2002. . Dylematy historii. Nos Kleopatry, czyli co by było, gdyby... (wraz z: Marek Urbański i Arkadiusz Ekiert), Warszawa: 2004. . Historia Rosji (uzupełnienie dzieła Ludwika Bazylowa), Wrocław: 2005. Historia polityczna Polski 1935–1945, Warszawa: 2005. Uwagi o działalności agentury sowieckiej na odcinku polskim po roku 1921, [w:] Polski wywiad wojskowy 1918–1945 (materiały z konferencji naukowej pod red. Piotra Kołakowskiego i Andrzeja Pepłońskiego), Toruń: 2006. . Kto rządził Polską? Nowy poczet władców – od początków do XXI wieku (wraz z: Andrzej Szwarc i Marek Urbański), Warszawa: 2007. . Strategia Józefa Piłsudskiego w polityce zagranicznej po roku 1926, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”. Nr 5, (220), 2007. Przez Polskę Ludową na przełaj i na przekór (wraz z: Justyna Błażejowska), Poznań 2011, (publikacja wydana pośmiertnie) Łańcuch historii, Warszawa 2012, (publikacja wydana pośmiertnie)

Filmografia 2000: Niewypowiedziana wojna, konsultacja historyczna 2006: Słowo honoru, scenariusz spektaklu 2007: Ryś, rola aktorska – Aleksiej M. Władywostok 2007: Defilada zwycięzców, wypowiedzi autorskie 2009: Generał – zamach na Gibraltarze (film) / Generał (serial), konsultacja historyczna 2009: Towarzysz generał, wypowiedzi autorskieMariusz A. Roman: Odkrywał przed nami arkana historii. www.prawica.net. 30.03.2009.Wojciech Reszczyński: Po filmie “Towarzysz Generał”. „Nasz Dziennik”: 2009.

Przypisy

Linki zewnętrzne Ogólne

Paweł Wieczorkiewicz: artykuły w tygodniku „Wprost” Bartosz Panek: Pamięci prof. Pawła Wieczorkiewicza. „Polskie Radio”, 01.04.2009 Piotr Zychowicz: „Historyk niepokorny” – sylwetka. „Rzeczpospolita”, 24.03.2009

Artykuły Sen o białym pióropuszu (o bitwie pod Monte Cassino). „Polska Zbrojna”, 27.05.2004 „Mówią Wieki”. T. 9 (2002), s. 24–30. Bilans kampanii, [w:] Kampania 1939 roku. Warszawa: 2001. .

Rozmowy, wywiady, debaty Maria Graczyk: „Historia ruszyła z kopyta” (rozmowa) EurActiv.pl 27.08.2009 Piotr Zychowicz: Napiszmy historię Polski od nowa (rozmowa). „Rzeczpospolita”, 27.03.2009 Izabela Borańska: Historia lubi się powtarzać (rozmowa o sytuacji w Gruzji). „Nasz Dziennik”, nr 194 (3211), 20.08.2008 Robert Mazurek: Paweł Wieczorkiewicz Mimo wszystko Stalin nas szanował (rozmowa). „Dziennik Polska-Europa-Świat”, 11.08.2007 Andrzej Talaga: Przegraliśmy tę wojnę (debata prof. Wieczorkiewicza i prof. Wojciecha Materskiego). „Nowe Państwo”, 06.06.2005 Historia Związku Radzieckiego (seria archiwalnych audycji radiowych z komentarzem prof. Wieczorkiewicza). „Polskie Radio” Olga Braniecka: Polska w planach Stalina. Kresy po 17 września 1939 (rozmowa). Seria: Tajna Historia Polski. „Polskie Radio”

Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci XI Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Historycy dziejów Rosji Kategoria:Polscy sowietolodzy Kategoria:Pisarze maryniści Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Historycznego Kategoria:Sekretarze POP PZPR Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Zmarli na choroby nowotworowe Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1948 Kategoria:Zmarli w 2009