thumb|240px|Ryszard Kapuściński i Urszula Kozioł (2006) Urszula Kozioł, ps. „Antoni Migacz”, „Mirka Kargol”, „Faun”, „U.K.”, „Uk”, „Uka”, „UKA” (ur. 20 czerwca 1931 w Rakówce, zm. 20 lipca 2025 we Wrocławiu) – polska poetka, pisarka, autorka felietonów i utworów dramatycznych dla dzieci i dorosłych.

Życiorys Urodziła się w Rakówce w powiecie biłgorajskim, w rodzinie nauczycieli Hipolita Kozioła (1907–1987) i Czesławy z domu Kargol (1908–1993). Starsza siostra Stanisława, Lecha i Andrzeja (wokalisty zespołu VOX)Piotr Szewc, Urszula Kozioł, „Nowe Książki” 1996, nr 10, okładka, s. IV..

Do końca II wojny światowej przebywała na Zamojszczyźnie, gdzie uczyła się w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Zamościu. Następnie studiowała polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim. Studia I stopnia ukończyła w 1953 (magisterium uzyskała w 1969 na studiach uzupełniających).

Zaliczana jest do tzw. pokolenia „Współczesności”. W 1953 debiutowała jako poetka na łamach dodatku do „Gazety Robotniczej” pt. „Sprawy i ludzie”. Od 1954 do 1972 pracowała jako nauczycielka, początkowo w Bystrzycy Kłodzkiej, a następnie we Wrocławiu. W latach 1956–1958 była kierownikiem działu literackiego pisma „Poglądy”. Od 1958 publikowała w miesięczniku „Odra” (m.in. cykl felietonów pt. „Z poczekalni”), a także w pismach: „Współczesność” (1959–1964), „Tygodnik Kulturalny” (1963–1965) i „Poezja” (1967–1972).

W latach 1965–1967 była dyrektorem Wrocławskiego Ośrodka Kultury i radną Dzielnicowej Rady Narodowej we Wrocławiu. Od 1970 współpracowała ze Studenckim Teatrem „Kalambur”. W latach 1972–2022 była redaktorem działu literackiego „Odry”.

Członek Związku Literatów Polskich (1963–1983; od 1963 w Zarządzie, a w latach 1971–1976 prezes Oddziału Wrocławskiego, w latach 1978–1983 także członek Zarządu Głównego), Polskiego PEN Clubu (od 1971, w tym od 1988 do 2003 w Zarządzie Głównym). Członek założyciel Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1989, w tym od 1993 członek Zarządu Głównego).

Przebywała na stypendiach literackich w Iowa City (Stany Zjednoczone, 1991) oraz w Poitiers (Francja, 1993).

W 2024 zdobyła Nagrodę Literacką „Nike” za tom Raptularz, o którym krytyk „Nowego Napisu Co Tydzień”, Dariusz Żółtowski stwierdził, że „To lekcja z antropologii starości, która – miejmy nadzieję – czeka nas wszystkich. Swoisty pamiętnik z okresu umierania”.

Jej wiersze były tłumaczone m.in. na angielski, niemiecki, włoski, francuski, rosyjski, serbski, hiszpański, niderlandzki.

Życie prywatne Jej mężem był Feliks Przybylak (1933–2010), germanista, tłumacz literatury niemieckojęzycznej i poeta.

Mieszkała we Wrocławiu. 28 lipca 2025 została pochowana u boku męża na wrocławskim cmentarzu św. Wawrzyńca (kwatera 13-1-152).

Twórczość Poezje Gumowe klocki (Związek Literatów Polskich, Oddział we Wrocławiu, 1957) W rytmie korzeni (Ossolineum, 1963) Smuga i promień (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1965) Lista obecności (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1967) Poezje wybrane (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1969) W rytmie słońca (Wydawnictwo Literackie, 1974) Wybór wierszy (Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1976) Poezje wybrane (II) (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1985; ) Wybór wierszy (Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1986; ) Żalnik (Wydawnictwo Literackie, 1989; ) Dziesięć lat przed końcem wieku (nakładem autorki; maszynopis powielany, brak daty i miejsca wydania; ok. 1990) Postoje słowa (Wydawnictwo Dolnośląskie, 1994) Wielka pauza (Wydawnictwo Literackie, 1996; ) W płynnym stanie (Wydawnictwo Literackie, 1998; ) Wiersze niektóre (Bis, 1997, 1998; ) Stany nieoczywistości (Państwowy Instytut Wydawniczy, 1999; ) Supliki (Wydawnictwo Literackie, 2005; ) Przelotem (Wydawnictwo Literackie, 2007; ) Horrendum (Wydawnictwo Literackie, 2010; ) Fuga (1955–2010) (Biuro Literackie, 2011; ) Klangor (Wydawnictwo Literackie, 2014; ) Ucieczki (Wydawnictwo Literackie, 2016; ) Znikopis (Wydawnictwo Literackie, 2019; ) Momenty (Wydawnictwo Literackie, 2022; ) Raptularz (Państwowy Instytut Wydawniczy, 2023; )

Powieści i opowiadania Postoje pamięci (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1964, 1973, 1977; Atut-Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe 2004, ). Ptaki dla myśli (Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1971; wyd. 2 poprawione i rozszerzone: Wydawnictwo Literackie 1984, ) Noli me tangere (Państwowy Instytut Wydawniczy 1984; )

Felietony Z poczekalni oraz Osobnego sny i przypowieści (Wydawnictwo Literackie, 1978) Osobnego sny i przypowieści (Okis, 1997; Biblioteka Wrocławskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich; )

Utwory dramatyczne (dla dorosłych i dzieci), monodramy Gonitwy (Prapremiera: Zespół Teatralny przy Wyższej Szkole Inżynieryjskiej, Rzeszów 1972) Kobieta niezależna („Scena”, 12/1976) Biało i duszno (układ dramatyczny) („Scena”, 10/1977) Król malowany (na motywach baśni J.Ch. Andersena pt. Nowe szaty króla, 1978; druk: Zjednoczone Przedsiębiorstwa Rozrywkowe, Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, 1986) Narada familijna („Teatr Polskiego Radia”, 2/1978) Przerwany wykład („Scena”, 12/1978) Weekend („Opole” nr 1/1981 i nr 2/1981) Spartolino, czyli jak Rzempoła ze szwagrem Pitołą stracha przydybali (Prapremiera: Wrocławski Ośrodek Teatru Otwartego „Kalambur”, 1982) Trzy Światy (Czytelnik, 1982; ) Podwórkowcy (Prapremiera: Teatr Dramatyczny im. J. Szaniawskiego, Wałbrzych 1983; spektakl TV 1984) Psujony („Scena”, 1/1985) Magiczne imię (Wydawnictwo Literackie, 1985; )

Ordery i odznaczenia

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1997).. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1981) Złoty Krzyż Zasługi (1974) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2024) Złota Odznaka Honorowa Wrocławia (2021) Odznaka honorowa ZAiKS-u (2009)

Nagrody i wyróżnienia Nagroda poetycka Pióra przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku dla najciekawszego poety Ziem Zachodnich i Północnych (1963) Nagroda im. Władysława Broniewskiego (1964) Nagroda im. Stanisława Piętaka (1965) Nagroda Miasta Wrocławia (1965) Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1969) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1970) Włoska nagroda „Złoty Centaur” (wyróżnienie Akademii Sztuki i Pracy w Salsomaggiore, 1982) Nagroda Główna Śląska Dolnej Saksonii (1997) Nagroda PEN Clubu za twórczość poetycką (1997) Nagroda Kulturalna Śląska (1998) Nagroda Literacka im. Eichendorffa (Der Eichendorff Literatur-Preis, 2002) tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (11 kwietnia 2003) nominacja do Nagrody Literackiej Nike za tom Supliki (2006) nominacja do Śląskiego Wawrzynu Literackiego za tom Supliki (2006) finalistka Nagrody Literackiej Nike za tom Przelotem (2008) nominacja do Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius w kategorii książka roku za tom Przelotem (2008) Honorowe Obywatelstwo Wrocławia Honorowe Obywatelstwo Miasta Biłgoraj (uchwała z 21 maja 2010, uroczyste wręczenie: 10 września 2010) Wrocławska Nagroda Poetycka „Silesius” za całokształt twórczości (2011) Nagroda Literacka m.st. Warszawy w kategorii „Poezja” za tom Klangor (2015) nominacja do Nagrody Poetyckiej Orfeusz za tom Klangor (2015) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tom Klangor (2015) nominacja do Nagrody Poetyckiej Orfeusz za tom Ucieczki (2017) nominacja do Nagrody Literackiej „Nike” za tom Ucieczki (2017) 18 maja 2018 odsłoniła swoją płytę w oświęcimskiej Alei Pisarzy przy Miejskiej Bibliotece Publicznej w Oświęcimiu. Nagroda Poetycka im. Kazimierza Hoffmana „KOS” za tom Znikopis (2020) Nagroda 100-lecia ZAiKS-u (2021) nominacja do Nagrody Poetyckiej Orfeusz za tom Momenty (2023) nominacja do Nagrody Poetyckiej Orfeusz za tom Raptularz (2024) Nagroda miesięcznika „Odra” za rok 2023 za tom Raptularz (2024) Nagroda Literacka „Nike” za tom Raptularz (2024)

Upamiętnienie W czerwcu 2026 została patronką wrocławskiego tramwaju Moderus Gamma o numerze 3324.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Urszula Kozioł – Instytut Książki (Kraków) Urszula Kozioł – www.tienve.org

Wiersze Urszuli Kozioł „Inaczej mówiąc” – Urszula Kozioł o wypędzonych

Miesięcznik „Odra” – Katalog czasopism Utwory Urszuli Kozioł w bibliotece Polona

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego Kategoria:Honorowi obywatele Biłgoraja Kategoria:Honorowi obywatele Wrocławia Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Piętaka Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody Nike Kategoria:Laureaci Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” Kategoria:Ludzie związani z Biłgorajem Kategoria:Ludzie związani z Bystrzycą Kłodzką Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Wrocławia Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pisarze związani z Wrocławiem Kategoria:Poeci związani z Wrocławiem Kategoria:Pochowani na cmentarzu św. Wawrzyńca we Wrocławiu Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy dramaturdzy XXI wieku Kategoria:Polscy felietoniści Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy poeci XXI wieku Kategoria:Polscy poloniści Kategoria:Radni Dzielnicowych Rad Narodowych Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2025