Melodyka – element dzieła muzycznego porządkujący następstwo dźwięków. Też: zespół cech melodii charakterystycznych dla danego stylu, epoki, grupy kompozytorów, np. melodyka barokowa, melodyka w utworach Fryderyka Chopina.
Melodykę dzieli się na: wokalną (przewaga sekund, ograniczona ruchliwość) i instrumentalną (większe zróżnicowanie interwałowe).
Ze względu na charakter melodii wyróżnia się melodykę: kantylenową – śpiewną (np. pieśni solowe F. Schuberta) ornamentalną – cechuje się sporą liczbą ozdobników. Często pojawia się w utworach Domenico Scarlattiego (m.in.: sonaty) oraz Fryderyka Chopina (m.in.: Nokturny op.9) deklamacyjną – naśladuje mowę ludzką. Cechuje się niewielką ruchliwością (np. recytatyw) figuracyjną – cechują ją liczne pochody, pasaże i rozłożone akordy. Często występuje w etiudach, kaprysach oraz innych gatunkach wirtuozowskich (m.in.: 24 kaprysy na skrzypce solo Niccolò Paganiniego)
Ze względu na kierunek gry wyróżnia się melodykę: wznoszącą – melodia rozwija się do góry opadającą – melodia rozwija się w dół łukową – melodia wznosi się i opada (bądź odwrotnie) falującą – melodia na przemian wznosi się i opada wiele razy opartą na repetycjach dźwięku (tremolo)
Prócz tego mamy jeszcze melodykę: diatoniczną – poruszającą się po dźwiękach danych dla określonej skali chromatyczną – w której pojawiają się dźwięki obce dla skali
Ze względu na rodzaj śpiewu można wyodrębnić melodykę: sylabiczną – na jeden dźwięk przypada jedna sylaba melizmatyczną – na jedną sylabę przypada kilka dźwięków. Najczęściej łączy się ona z melodyką figuracyjną lub kantylenową (wykorzystywana w średniowiecznym chorale gregoriańskim) deklamacyjną – muzyczna recytacja (melorecytacja).
Bibliografia Danuta Wójcik, Nauka o muzyce, Musica Iagellonica, Kraków, 2006 .
Franciszek Wesołowski, Zasady muzyki, PWM, Kraków, 2008 .
Kategoria:Melodia i harmonia