thumb|Władysław Bartoszewski i Michał Głowiński (2006) Michał Głowiński (ur. 4 listopada 1934 w Warszawie, zm. 29 września 2023 tamże) – polski filolog, historyk i teoretyk literatury specjalizujący się w najnowszej historii literatury polskiej, profesor nauk humanistycznych, członek Polskiej Akademii Nauk i Polskiej Akademii Umiejętności, pisarz, autor podręczników dla studentów polonistyki, prozy wspomnieniowej i esejów; wydał prace poświęcone językowi w czasach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, szczególnie zjawisku nowomowy. Profesor w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Członek Collegium Invisibile.
Życiorys Był synem Felicji (1907–1986) i Henryka (1904–1990) Głowińskich. Na początku II wojny światowej, wraz z rodziną, został umieszczony w getcie w Pruszkowie, po czym został przeniesiony do getta w okupowanej Warszawie. Był jednym z żydowskich dzieci uratowanych z warszawskiego getta przez zespół Ireny Sendlerowej. Został umieszczony w zakładzie opiekuńczym Zgromadzenia Sióstr Służebniczek Najświętszej Marii Panny w Turkowicach. W swoich wspomnieniach, Czarne sezony, poświęcił cztery rozdziały sierocińcowi w Turkowicach, gdzie okrucieństwo niektórych dzieci w stosunku do niego jest przeciwstawione dobroci innych, np. siostry Róży, która dała mu kawałek chleba pomimo głodu, który tam panował.
Studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie w 1955 roku uzyskał tytuł zawodowy magistra. Debiutował w 1954 r. recenzją o Manfredzie Adolfa Rudnickiego opublikowaną w „Życiu Literackim”. W latach 1955–1958 pracował jako stypendysta w Katedrze Teorii Literatury pod kierunkiem prof. Kazimierza Budzyka. Równocześnie rozwijał działalność krytyczną, recenzując głównie tomy poezji m.in. w „Życiu Literackim” i „Twórczości”. Od 1958 r. w Instytucie Badań Literackich PAN. Habilitowany w 1967 na podstawie rozprawy pt. „Cykl studiów z historii i teorii polskiej powieści”. W 1976 uzyskał tytuł naukowy profesora. W 1978 został członkiem założycielem Towarzystwa Kursów Naukowych. 20 sierpnia 1980 roku podpisał apel 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.]).. W 1986 został profesorem zwyczajnym. Od 1990 przewodniczył Radzie Naukowej Instytutu. Był członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
W 2010 ukazała się autobiografia Głowińskiego pt. Kręgi obcości. Opowieść autobiograficzna, w której ujawnił swoją homoseksualną orientację.
13 października 2023 roku został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Północnym w Warszawie.
Nagrody i wyróżnienia Otrzymał cztery tytuły doktora honoris causa (28 września 2000 r. – Uniwersytet Jagielloński, 23 kwietnia 2001 r. – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 10 marca 2003 r. – Uniwersytet Opolski, 25 kwietnia 2018 r. – Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy). W 2002 roku został uhonorowany Nagrodą im. Kazimierza Wyki. W 2004 roku został laureatem nagrody im. Herdera przyznawanej przez fundację Alfreda Toepfera w Hamburgu. W styczniu 2007 został odznaczony Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2008 roku został laureatem nagrody literackiej polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego. 8 marca 2013 r., za wybitne zasługi w badaniu, dokumentowaniu i upamiętnianiu historii Marca '68, z okazji 45. rocznicy tych wydarzeń, został udekorowany Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.. Czterokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike: w 1997 za Mowę w stanie oblężenia, w 1999 za Czarne sezony, w 2001 za Dzień Ulissesa i inne szkice na tematy niemitologicze i w 2011 za Kręgi obcości. 11 grudnia 2016 roku otrzymał Łódzką Nagrodę Literacką im. Juliana Tuwima przyznaną mu za „standardy nie tylko literackie, również etyczne” oraz „zaangażowanie w sprawy świata”.
Publikacje Poetyka Tuwima a polska tradycja literacka (1962) Porządek, chaos, znaczenie (1968) Powieść młodopolska (1969) Gry powieściowe (1973) Style odbioru (1977) Nowomowa po polsku (1990) Mity przebrane (1990) Marcowe gadanie. Komentarze do słów. 1966–1971 (1991) Rytuał i demagogia. Trzynaście szkiców o sztuce zdegradowanej (1992) Poetyka i okolice (1992) Peereliada. Komentarze do słów. 1976–1981 (1993) Mowa w stanie oblężenia. 1982–1985 (1996) Zaświat przedstawiony: szkice o poezji Bolesława Leśmiana (1998) Czarne sezony (1998, wspomnienia) Końcówka (1999) Dzień Ulissesa i inne szkice na tematy niemitologicze (2000) Magdalenka z razowego chleba (2001, powieść) Gombrowicz i nadliteratura (2002) Historia jednej topoli (2003) Skrzydła i pięta (2004) Ironia (2005) Kładka nad czasem (2006) Monolog wewnętrzny Telimeny i inne szkice (2007) Fabuły przerwane. Małe szkice 1998–2007 (2008) Kręgi obcości. Opowieść autobiograficzna (2010) Carska filiżanka. Szesnaście opowieści (2016) Zła mowa, Wydawnictwo Wielka Litera 2016, Papuga i ratlerek, Wydawnictwo Wielka Litera 2019, Tęgie głowy. 58 sylwetek humanistów, Wydawnictwo Wielka Litera 2021, Współautor Słownik terminów literackich (1976)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Collegium Invisibile Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Rady Języka Polskiego Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Opolskiego Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji Władysława i Nelli Turzańskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. Kazimierza Wyki Kategoria:Laureaci Nagrody im. Parandowskiego Kategoria:LGBT w Polsce Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Pruszkowem Kategoria:Mieszkańcy getta warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Polscy literaturoznawcy Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poloniści Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Pracownicy Instytutu Badań Literackich PAN Kategoria:Sygnatariusze Apelu 64 Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2023 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady