thumb|Alf i Halban, ilustracja Michała Elwiro Andriollego do Konrada Wallenroda Adama Mickiewicza thumb|Obraz Władysława Majeranowskiego 1844 Konrad Wallenrod, powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich – powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Moskwie, prawdopodobnie między rokiem 1825M. Janion, Życie pośmiertne Konrada Wallenroda, Warszawa 1990, str. 39. a 1828, wydana zaś w lutym 1828 przez drukarnię Karola Kraya; uważana za jeden z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu. Oryginał wysłany z Moskwy został ocenzurowany przez rosyjskiego cenzora Bazylego Anastasewicza. Mickiewicz musiał usunąć wers Tyś niewolnik, jedyna broń niewolników jest zdrada, a w drugim wydaniu po wprowadzeniu zmian w przedmowie car Mikołaj I nazywany jest przez poetę Ojcem tylu ludówLudwik Bazylow, Polacy w Petersburgu, 1984, s. 138-139..
Informacje ogólne Ponieważ autor wykorzystał w dziele tzw. historyzm maski, rozgrywająca się w średniowieczu akcja w istocie porusza jednak problemy patriotyczne Polski XIX wieku. Za pierwowzór literackiego Konrada Wallenroda posłużyła autentyczna postać żyjącego w XIV wieku wielkiego mistrza krzyżackiego Konrada von Wallenrode, który jednak nie był litewskim agentem we władzach zakonu.
Motto Od tytułu powieści wywodzi się termin wallenrodyzm, określający nową postawę etyczno-moralną polskich ruchów narodowowyzwoleńczych mających podłoże w doktrynie Niccolò Machiavellego:
Co można tłumaczyć jako:
Rolę drugiego motta pełni w powieści cytat Friedricha Schillera umieszczony w Przedmowie, który nadaje doniosłą rolę zgłębianiu przez poezję zapomnianej przeszłości, utrwalanej − jak się okazuje w toku powieści − w tradycji i pieśni gminnej:
Co można tłumaczyć jako:
Wpływ i inspiracje Mickiewicz, pisząc Konrada Wallenroda, wzorował się na modnej w okresie romantyzmu prozie historycznej Waltera Scotta, eposach Torquata Tassa oraz Pieśni Osjana Jamesa Macphersona. Historycznym pierwowzorem Konrada Wallenroda był pruski dowódca Herkus Monte, który w młodości był w krzyżackiej niewoli, a w 1260 stanął na czele pruskiego powstania przeciwko zakonowi. Postać nawiązuje również do Litwina Alfa.
Konrad Wallenrod dwukrotnie był adaptowany na potrzeby opery. Pierwszy raz jako w 1874 roku przez włoskiego kompozytora Amilcare Ponchiellego i jako w 1885 roku przez Władysława Żeleńskiego. Przyjęło się uważać, że poematem Mickiewicza mógł inspirować się Fryderyk Chopin, pisząc swoją Balladę g-moll.
Zobacz też wallenrodyzm Przypisy
Linki zewnętrzne Konrad Wallenrod w zbiorach Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona.pl
Kategoria:Polskie powieści historyczne Kategoria:Polskie powieści poetyckie Kategoria:Twórczość Adama Mickiewicza Kategoria:Utwory literackie z 1828 Kategoria:Utwory literackie, których akcja toczy się w średniowieczu