Żywiecka Fabryka Śrub „Śrubena” – jedna z większych polskich fabryk produkujących elementy złączne.
Historia thumb|Huta Fryderyka w Sporyszu, XIX wiek W 1832 roku ówczesny właściciel dóbr żywieckich, Arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg, kupił od Antoniego Sapińskiego pole i założył we wsi Sporysz kuźnicę, produkującą różne wyroby kute z żelaza. Pięć lat później na mocy dokumentu koncesyjnego z 24 lipca 1837 r., wydanego przez C.K. Obwodowy Sąd Górniczy w Wieliczce, nastąpiło przekształcenie Kuźni Żywiec-Sporysz w Zakład Przeróbki Surówki. Zakład nazwany został Hutą Fryderyka na cześć arcyksięcia Fryderyka Habsburga, który w 1822 r. kupił od Wielopolskich dobra żywieckie.
W 1910 roku zakład sprzedano „Pierwszej Galicyjskiej Fabryce Śrub, Nitów i Nakrętek w Oświęcimiu” należącej do wiedeńskiej spółki akcyjnej „Breviller-Urban i syn”. Od tego czasu do chwili obecnej fabryka działa w branży śrubiarskiej.
W 1912 roku firma po przekształceniu swego stanu prawno handlowego występowała już jako „Austriacka Spółka Akcyjna dla Fabrykacji Śrub i Wyrobów Kutych Breviller i S-ka, A. Urban i Synowie” z siedzibą w Wiedniu.
W czasie II wojny światowej produkcja nastawiona była na potrzeby wojenne III Rzeszy. Zakład uległ w 70% zniszczeniu w trakcie walk na terenie żywiecczyzny w styczniu-marcu 1945 r., ale wznowienie produkcji nastąpiło już 1 lipca 1945 roku.
Od 1947 roku w sposób nieprzerwany funkcjonuje, początkowo jako świetlica przyzakładowa, ośrodek edukacji kulturalnej i promocji twórczości młodych – Klub „Śrubka”.
W okresie PRL fabryka jako „Żywiecka Fabryka Śrub – Przedsiębiorstwo Państwowe” rozbudowała się terytorialnie i wzbogaciła o nowoczesny park maszynowy.
W okresie III RP została sprywatyzowana w ramach Programu Powszechnej Prywatyzacji i w 1995 roku przekształcona na Spółkę Akcyjną pod nazwą "Fabryka Śrub Śrubena S.A.". Przydzielono ją 8-mu funduszowi inwestycyjnemu "OCTAVA". Z powodu braku właściwego nadzoru właścicielskiego ze strony funduszu doszło do upadłości.
W 1999 r. na bazie wydzielonego majątku powstała "Fabryka Śrub Śrubena Produkcja sp. z o.o.", której właścicielem został syndyk masy upadłości SA.
W połowie 2005 r. fabrykę kupiła grupa inwestorów tworzących Spółkę Akcyjną "Śrubena Unia" S.A. W dniu 30.12.2006 r. nastąpiło połączenie Fabryki Śrub "Śrubena-Produkcja" Sp. z o.o. z firmą "Śrubena Unia" S.A. i pod taką nazwą funkcjonuje do dziś.
W 2012 r. Fabryka świętowała 180 lat istnienia.
Obecnie Obecny profil produkcyjny: śruby (przemysł maszynowy, budownictwo, kolejnictwo, górnictwo) nity wkręty kolejowe nakrętki
Przypisy
Kategoria:Historia gospodarcza Polski Kategoria:Spółki akcyjne Kategoria:Przedsiębiorstwa w Żywcu