Jan Nepomucen Miller (ur. 16 maja 1890 w Łodzi, zm. 29 września 1977 w Warszawie) – polski krytyk literacki i teatralny, poeta, ekspresjonista.
Życiorys Urodził się 16 maja 1890 w Łodzi, w rodzinie Romualda i Florentyny z Matysków, brat Romualda Millera. Ukończył szkołę handlową w Łodzi. Studiował na uniwersytetach w Petersburgu, Berlinie, Sorbonie i Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1918/19 i w 1920 ochotniczo służył w Wojsku Polskim. Od 1921 nauczyciel gimnazjalny w Warszawie. Założyciel pisma „Ponowa”, działał w grupie artystycznej Czartak. Wiceprezes Związku Literatów Polskich.
Działał w tajnych kołach młodzieży socjalistycznej i w PPS. Propagował nieortodoksyjny wariant marksizmu w duchu Stanisława Brzozowskiego, akcentujący heroizm i wartości narodowe. Publikował m.in. w „Robotniku”, „Sygnałach” i „Wiadomościach Literackich”Jarosław Tomasiewicz: „Faszyzm lewicy” czy „ludowy patriotyzm”? Tendencje antyliberalne i nacjonalistyczne w polskiej lewicowej myśli politycznej lat trzydziestych. Warszawa 2020. s. 223–228. ..
W czasie okupacji działacz PLAN, redaktor pisma „Rzeczpospolita Ludowa” i współpracownik „Lewą Marsz”. Po wojnie członek PPS i redaktor miesięcznika Teatr (1945–1947), później dyrektor teatru w Zielonej Górze. Od 1957 ponownie w Warszawie. Od 29 grudnia 1945 do 1947 był posłem do Krajowej Rady Narodowej, ale pozostał bezpartyjny. W grudniu 1975 roku był sygnatariuszem protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)Kultura 1976/01/340 - 02/341 Paryż 1976, s. 236..
Pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim przy ulicy Młynarskiej (aleja 59c, grób 100)śp. Jan Nepomucen Miller.
Poezje i dramaty Achilles na marach, debiut poetycki (1917), Lacrimae rerum (1921), Korowód (1924), Erynie, dramat (1921).
Ważne polemiki Autor polemik Zaraza w Grenadzie. Rzecz o stosunku nowej sztuki do romantyzmu i modernizmu (1926). Był jednym z najbardziej znanych krytyków literackich swego pokolenia, podejmując polemicznie problemy tradycji w dziele „Zaraza w Grenadzie”, oraz: Na gruzach Grenady (1933), Na krzywej przemian (1973).
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi (15 czerwca 1946) „za wybitne zasługi w dziedzinie Teatru i Sztuki na terenie całego kraju”.
Przypisy
Bibliografia Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Ludzie związani z Warszawą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie Kategoria:Polscy marksiści Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Sygnatariusze Listu 59 Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Sygnatariusze Listu 15