PMR (z ang. Private Mobile Radio lub Professional Mobile Radio) – rodzaj urządzeń radiowych typu walkie-talkie. Międzynarodowe regulacje prawne pozwalają na terenie Unii Europejskiej użytkowanie dedykowanych radiotelefonów PMR446, sklasyfikowanych jako urządzenia klasy 1, bez pozwolenia radiowego. Urządzenia PMR mogą być klasyfikowane jako urządzenia klasy 2, których używanie wymaga pozwolenia radiowego. mały|Alan 456r
Historia Standard PMR446 powstał pod koniec lat 90. XX wieku jako odpowiedź na zapotrzebowanie małych firm na urządzenia do łączności, których użytkowanie nie wymagało uzyskiwania pozwolenia radiowego.
Pierwotnie na podstawie ERC Decision (98)25 przyznano pasmo częstotliwości z odstępem kanałowym i offsetem pierwszego kanału . Daje to łącznie 8 kanałów.
Następnie w 2005 roku na podstawie ECC Decision (05)12 dodano pasmo częstotliwości dla nowego standardu cyfrowego DMR/dPMR.
W 2015 roku ECC Decision (15)05 połączyło oba pasma, dając łącznie 16 kanałów analogowych i 32 kanały cyfrowe. Od 2016 roku wprowadzono okres przejściowy, finalnie zmianę wprowadzono od stycznia 2018 roku. Nowa decyzja wprowadza ograniczenie czasu nadawania do 180 sekund.
Użytkowanie Pasmo PMR446 podzielone jest na 16 kanałów z odstępem co , w zakresie częstotliwości dla łączności analogowych, na których można prowadzić naprzemiennie bezpośrednie rozmowy (simplex) oraz na 16 kanałów z odstępem lub , w zakresie częstotliwości dla łączności cyfrowych, z wymuszonym ograniczeniem czasu nadawania do 180 sekund. Stosowany jest system dodatkowych tonów CTCSS oraz DCS (nazywanych popularnie kodami), emitowanych i odbieranych przez radiotelefon. Wywołanie słychać, jeżeli tony w obu radiotelefonach są identyczne. Nie zapewnia to jednak bezkolizyjności rozmów prowadzonych na tym samym kanale. Radiotelefony PMR pracują z mocą ERP.
Status prawny Na podstawie art. 145 ust. 2 pkt 5 Prawa komunikacji elektronicznej, dla urządzeń typu PMR446 nie jest wymagane pozwolenie na użytkowanie urządzenia radiowego nadawczego lub nadawczo-odbiorczego:
będącego urządzeniem klasy 1, o którym mowa w art. 274 ust. 3
Na podstawie uchylonego Prawa telekomunikacyjnego z 2004 zapis o urządzeniach PMR446 został usunięty w aktualnej wersji rozporządzenia ministra cyfryzacji, w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczo-odbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia radiowego.
Zasięg Generalnie zasięg zależy od skuteczności wbudowanej anteny (zwykle im dłuższa tym lepiej), czułości odbiornika i warunków otoczenia. Największe znaczenie ma wysokość nadajnika oraz rodzaj zastosowanej anteny. Pomimo że modyfikowanie anten jest zabronione, jest to praktykowane przez amatorów.
Konfiguracja otoczenia ZasięgBezpośrednia widoczność (np. pomiędzy szczytami gór, z szybowca lub paralotni) powyżej Idealne warunki (np. jeziora) Odkryty teren (pola, łąki) Rzadka i niska zabudowa Teren zurbanizowany do
Najdalsza łączność z terenu Polski została przeprowadzona w 2024 roku na dystansie 238 km między operatorem na szczycie Rysy a operatorem nadającym z pasma Wysokiego Jesionnika w Czechach18.
Najdalsza łączność to połączenie z Wielkiej Brytanii do Holandii w 2003 roku na dystansie 535 km. Zaistniały wtedy szczególne warunki propagacji radiowej, które umożliwiły odbicie fali radiowej od troposfery i zasięg pozahoryzontalny19.
Kanał wywoławczy w polskich górach W polskim środowisku turystycznym i wśród użytkowników radiotelefonów PMR446 bywa popularyzowane zalecenie, aby w górach jako kanał wywoławczy (często określany też jako „górski turystyczny” lub „awaryjny”) utrzymywać nasłuch konfiguracji 3/14 (zapisywanej również jako 3.14, jak liczba π).
Konfiguracja ta odpowiada kanałowi 3 (446,03125 MHz) oraz CTCSS/TSQ nr 14 (107,2 Hz). W materiałach popularyzujących tę konwencję wskazuje się jej zastosowanie do przekazywania ostrzeżeń o zagrożeniach, informacji meteorologicznych oraz wzywania pomocy.
Zastosowanie tonów CTCSS nie tworzy odrębnego kanału ani nie rozwiązuje problemu zakłóceń – jest to metoda sterowania blokadą szumów (TSQ), która może ograniczać liczbę słyszanych transmisji, ale nie zapobiega nadawaniu innych użytkowników na tej samej częstotliwości (np. po wyłączeniu tonów lub użyciu funkcji „monitor” rozmowy mogą być słyszalne).
Dla operatorów UAV (bezzałogowych statków powietrznych) zwanych powszechnie dronami spotyka się zalecenie stosowania konfiguracji 4/14 (kanał 4: 446,04375 MHz, CTCSS/TSQ 14).
DIGITAL PMR Rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 3 lipca w sprawie urządzeń radiowych nadawczych i nadawczo-odbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia radiowego (, z późn. zm.), dopuszczono w Polsce używanie cyfrowych PMR, a tym samym rozszerzono pasmo PMR o 16 kolejnych kanałów cyfrowych.
W cyfrowym PMR selektywne wywołanie opiera się na multipleksowaniu dźwięku razem z odpowiednią sygnalizacją (254 kody dostępne w każdym kanale).
Wymagania techniczne Specyfikacja dla urządzenia klasy 1, dla podklasy 51 (PMR446):
urządzenie ręczne (hand portable) wyłącznie ze zintegrowaną anteną przeznaczone do łączności krótkiego zasięgu peer-to-peer nie może być używane jako stacja bazowa lub retransmitująca oraz stanowić części infrastruktury dopuszczalna moc nadawcza ERP musi spełniać warunki techniczne opisane w normie ETSI EN 303 405
Ponadto warunki określone przez niektóre kraje i urzędy:
zakres przestrajania częstotliwości nadajnika nie może wykraczać poza pasmo przydzielone dla PMR446 (tzw. zaprogramowane kanały PMR) w paśmie PMR446 nie powinny być użytkowane radiotelefony UHF przeznaczone do użytku licencjonowanego i radioamatorskiego (z licencją krótkofalowca) Midland GB1 (samochodowy transceiver z zewnętrzną anteną o podstawie magnetycznej bez możliwości rozłączenia) jest dopuszczony do użytku wyłącznie w Niemczech i Holandii urządzenie nie może być modyfikowane zarówno mechanicznie, jak i elektrycznie ograniczenie czasu nadawania do 180 sekund
Na rynku spotyka się czasami podobne urządzenia produkowane na rynek amerykański w systemie FRS (Family Radio Service). Mają one tę samą moc (), ale pracują w innym paśmie (462 i ). Używanie systemu FRS jest w Europie zabronione.
Lista kanałów () Kanał Częstotliwość Zwyczajowe użycie 1 446,00625 MHzFM ⇒ Subton 1: używany w sytuacji zagrożenia (1/1). UK: Kanał dla dzieci 2 446,01875 MHzFM ⇒ Kanał w sytuacjach kryzysowych, „prepperski”, bez tonu. PL: Testy łączności awaryjnej
DE: Kanał turystyczny, geocaching 3 446,03125 MHzFM ⇒ W polskich poradnikach internetowych wskazywany jako kanał wywoławczy, bez tonu. FM ⇒ Subton 14: kanał górski / ratowniczy (3/14)Liczba po znaku / – oznacza numer kodu z tabeli CTCSS. DE: Kanał preperski 4 446,04375 MHzFM ⇒ Subton 14: piloci dronów (4/14). 5 446,05625 MHzFM ⇒ Subton 5: harcerze/skauci (5/5). DE: Kanał w zawodach
PL: Grupa WLC na Fali Włocławek Kanał Lokalny. (Bez Tonu) 6 446,06875 MHzFM ⇒ Subton 16: żeglarze śródlądowi (6/16). DE: Kanał dla organizatorów imprez/wydarzeń 7 446,08125 MHz 8 446,09375 MHzFM ⇒ Drogowy. FM ⇒ Subton 8: wywoławczy (8/8) – w Polsce jako kanał wywoławczy bywa wskazywany kanał 3 bez subtonu.
FM ⇒ Subton 16: EmCOM (8/16).
UK: Kanał wywoławczy
DE: Kanał drogowy 9 446,10625 MHzDMR ⇒ Kontakt (TG99 CC1 TS1). DMR ⇒ EmCOM (TG9112 CC1 TS1).
DE: Kanał preperski alternatywny 10 446,11875 MHzDMR ⇒ Ogólnopolski (TG555 CC5 TS1). 11 446,13125 MHzPL: Kanał Kraków Południe (głównie weekendy) 12 446,14375 MHzPL: Kanał zapasowy dla testów łączności awaryjnej 14 446,16875 MHzUK: Kanał do łączności DX 15 446,18125 MHzPL: Kraków. Testy i porady dla początkujących użytkowników PMR. Łączności i testy sprzętu. 16 446,19375 MHz
Na wszystkich kanałach 1–16, krok DMR (DPMR)
Lista kanałów () Kanał Częstotliwość Zwyczajowe użycie1446,003125 MHz2446,009375 MHz3446,015625 MHz4446,021875 MHz5446,028125 MHz6446,034375 MHz7446,040625 MHz8446,046875 MHz9446,053125 MHz10446,059375 MHz11446,065625 MHz12446,071875 MHz13446,078125 MHz14446,084375 MHz15446,090625 MHz16446,096875 MHz17446,103125 MHzRozporządzenie Ministra Transportu z dnia 3 lipca 2007 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczo-odbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia radiowego (, z późn. zm.) zastąpione przez rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 12 grudnia 2014 r. w sprawie urządzeń radiowych nadawczych lub nadawczo-odbiorczych, które mogą być używane bez pozwolenia radiowego ().18446,109375 MHz19446,115625 MHzdPMR ⇒ Kontakt (TG99 CC1)
dPMR ⇒ EmCOM (TG9112 CC1)20446,121875 MHz21446,128125 MHz22446,134375 MHz23446,140625 MHz24446,146875 MHz25446,153125 MHz26446,159375 MHz27446,165625 MHz28446,171875 MHz29446,178125 MHz30446,184375 MHz31446,190625 MHz32446,196875 MHz
PMR-154 - Wycofany standard W Polsce od 1998 roku obowiązywała usługa tzw. "Uproszczona Procedura Rejestracji" na te częstotliwości. Dozwolona moc 1 W przy modulacji FM.
Kanał Częstotliwość (MHz) 1 154,600 2 154,800 3 154,825 4 154,850
Zgodnie z art. 138 ustawy z dnia 12 lipca – Prawo komunikacji elektronicznej (), używanie urządzeń radiowych wymaga posiadania pozwolenia radiowego. Wobec powyższego używanie urządzeń UPR pracujących na kanałach radiowych w paśmie , tj. na kanałach o częstotliwościach , , lub , które zostały przeznaczone dla urządzeń radiotelefonicznych małej mocy pracujących z odstępem sąsiedniokanałowym lub (radiotelefony noszone o mocy do ), może nastąpić wyłącznie po uzyskaniu pozwolenia radiowego. Pozwolenie radiowe wraz z prawem do wykorzystania częstotliwości, może uzyskać jedynie podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Aby uzyskać pozwolenie radiowe należy złożyć wniosek (druk RRL) o wydanie pozwolenia radiowego. Wniosek o wydanie pozwolenia radiowego oraz wszystkie niezbędne w tej sprawie informacje są dostępne na stronie internetowej UKE. Do wniosku o wydanie pozwolenia radiowego należy załączyć dowód wniesienia opłaty skarbowej za wydane pozwolenie, której obowiązek stosowanie do art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada o opłacie skarbowej (̣), powstaje z chwilą złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej (w tym wydanie pozwolenia radiowego).
Wysokość opłaty skarbowej wynosi:
– od pozwoleń radiowych wydawanych w związku z wykonywaniem działalności polegającej na świadczeniu usług telekomunikacyjnych, dostarczaniu sieci telekomunikacyjnych lub udogodnień towarzyszących (załącznik do ustawy – część III, poz. 32) – od pozostałych pozwoleń radiowych (załącznik do ustawy – część III, poz. 44) – od złożonego dokumentu pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii – do każdego stosunku pełnomocnictwa prokury (z wyjątkami zawartymi w załączniku)
Wniosek o wydanie pozwolenia radiowego należy złożyć we właściwej miejscowo delegaturze Urzędu Komunikacji Elektronicznej, których adresy znajdują się na stronie internetowej pod adresem www.uke.gov.pl. Podmiot, który uzyskał prawo do wykorzystania częstotliwości w pozwoleniu radiowym zobowiązany jest do uiszczenia opłaty zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 6 grudnia , w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (, z późn. zm.).
Zobacz też CB-radio DMR TETRA FRN
Przypisy
Linki zewnętrzne Wniosek o wydanie pozwolenia radiowego PMR446 – bez zezwoleń Mapa użytkowników PMR w Polsce
Kategoria:Radiotechnika