thumb|Przekrój szybu wyciągowego, grafika Roberta Bénarda Szyb (, żarg. szacht [w Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim]) – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe (zob. szyb pochyły) o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej lub łączące wyrobiska poziome pod ziemią. Szyb ślepy – wyrobisko pionowe niemające ujścia na powierzchnię i łączące wyrobiska poziome pod ziemią. Szybik – szyb o średnicy mniejszej niż 3,0 m (w przypadku szybu o przekroju kołowym) lub szyb o powierzchni przekroju poprzecznego w świetle obudowy mniejszej niż 15 m². Szyby służą do udostępnienia złoża oraz są głównymi wyrobiskami komunikacyjnymi i wentylacyjnymi kopalni. Posadowienie obudowy szybu to stopa szybowa. Szyb składa się z nadszybia, rury szybowej, podszybia i rząpia. Nad szybem na powierzchni terenu znajduje się wieża szybowa, nad wylotem szybu położone jest nadszybie i zrąb. Na kolejnych poziomach kopalni bezpośrednio do szybu przylegają podszybia. Dolna część szybu, leżąca poniżej najgłębszego poziomu wydobywczego, nosi nazwę rząpia. Odcinek szybu między nadszybiem a rząpiem nazywany jest rurą szybową. Rura szybowa szybu podzielona jest na przedziały: transportowy – przeznaczony do transportu materiału urobku i ludzi; drabinowy – służący do zejścia i wyjścia ludzi w przypadku uszkodzenia wyciągu; kablowo rurowy – do zawieszania kabli energetycznych i telekomunikacyjnych, rurociągów sprężonego powietrza, wody, płynnej podsadzki; przedział skipowy – wydzielony jest obok przedziału transportowego w niektórych głębokich szybach o dużym przekroju.
Podział szybów Ze względu na główną funkcję szyby skipowe, szyby wentylacyjne: wdechowe i wydechowe, szyby podsadzkowe, szyby materiałowe, szyby zjazdowe.
Ze względu na położenie szyby główne – położone w centralnej części obszaru górniczego, szyby peryferyjne (pomocnicze) – położone przy granicach obszaru górniczego.
Ze względu na kształt szyby prostokątne, szyby eliptyczne, szyby okrągłe, szyby wielobokowe.
Ze względu na obudowę szyby w obudowie drewnianej, szyby w obudowie murowej, szyby w obudowie betonowej, szyby w obudowie żelbetowej, szyby w obudowie stalowej, szyby w obudowie tubingowej.
Ze względu na kąt szyby pochyłe od 45º, szyby pionowe 90º.
Zobacz też wyciąg szybowy
Przypisy
Bibliografia Praca zbiorowa; Poradnik Górnika; Wyd. Śląsk; Katowice 1975r.;t:2, Dział.IV (str. 369)
Kategoria:Wyrobiska