thumb|Hortensja ogrodowa Hortensja (Hydrangea L.) – rodzaj niewysokich krzewów z rodziny hortensjowatych. Obejmuje 78 gatunków. Występują one w południowo-wschodniej Azji – od Indii po Japonię i Nową Gwineę oraz na kontynentach amerykańskich – we wschodniej i środkowej części USA, w Meksyku i Ameryce Środkowej, w północno-zachodniej części Ameryki Południowej oraz na południowym krańcu tego kontynentu. W naturze rosną w lasach i na skalistych stokach, często wspinając się na drzewa i skały. Wiele gatunków rośnie wzdłuż wybrzeży. Kwiaty są owadopylne, rozwijają się zwykle latem, często po przekwitnieniu utrzymują się zaschnięte przez zimę.

Liczne gatunki i odmiany hortensji uprawiane są jako rośliny ozdobne, których walorem są zwłaszcza efektowne kwiaty płonne (sterylne). Inną ich zaletą jest to, że wśród roślin tych nie ma inwazyjnych – dziczejących z upraw i wnikających do ekosystemów poza ich naturalnymi zasięgami.

Morfologia thumb|Hortensja dębolistna Pokrój Krzewy, niewielkie drzewa (do 6 m wysokości), pnącza do 30 m wysokości. Różne części roślin bywają w różnym stopniu owłosione, włoski są pojedyncze lub rozwidlone. Starsze pędy z korą łuszczącą się papierzasto, na przekroju często z szerokim, białym rdzeniem. Liście Zimozielone lub sezonowe, nakrzyżległe, czasem w okółkach po trzy. Są pojedyncze, ogonkowe, bez przylistków, o blaszce eliptycznej, jajowatej do zaokrąglonej, rzadko klapowane, całobrzegie, drobno lub grubiej piłkowane. Kwiaty Zebrane w obfite (składające się ze 100–1000 kwiatów) kwiatostany wierzchotkowate, przybierające formę wiech i baldachów – płaskich, wypukłych, stożkowatych do prawie kulistych. Kwiaty są obupłciowe, u części gatunków na brzegu kwiatostanu występują także kwiaty sterylne (u wielu odmian występują tylko kwiaty sterylne). Kwiaty są białe, różowe, czerwone i niebieskie. U części gatunków i odmian kwiaty są różowe w glebie obojętnej i zasadowej, a niebieskie w kwaśnej lub zawierającej jony glinu. Działek kielicha jest 5, są one trwałe, rozpostarte lub odgięte, zwykle trójkątne i nagie. Płatki (drobne w kwiatach płodnych, bardzo okazałe w kwiatach sterylnych) są rozpostarte lub odgięte, zwykle jajowate lub eliptyczne. Pręcików jest 10. Słupek tworzony jest przez 2–4 owocolistków i zalążnia jest odpowiednio 2–4-komorowa. Szyjki słupka są trwałe, w liczbie 2–4, w różnym stopniu połączone. Znamię jest umiejscowione szczytowo lub jest zbiegające wzdłuż szyjki. Owoce Twarde, skórzaste torebki niewielkich rozmiarów, kulistawe do eliptycznych, w każdej komorze z 10–40 drobnymi, brązowymi nasionami.

Systematyka thumb|Hortensja kosmata thumb|Hortensja szorstka thumb|Hortensja piłkowana Rodzaj należący do podrodziny Hydrangeoideae, rodziny hortensjowatych w rzędzie dereniowców. Ujęcie taksonomiczne rodzaju jest bardzo zróżnicowane w różnych źródłach. Wyróżnianych jest w obrębie plemienia Hydrangeeae szereg rodzajów, co jednak czyni z rodzaju Hyndrangea takson polifiletyczny. Wobec pogmatwania podziałów i relacji filogenetycznych charakter monofiletyczny nadaje temu rodzajowi włączenie do niego wszystkich innych wyróżnianych w obrębie plemienia (m.in.: przywarka Schizophragma, Broussaisia, Decumaria, Dichroa, Pileostegia, Platycrater).

Wykaz gatunków

Zastosowanie Wiele gatunków jest uprawianych jako rośliny ozdobne. Mają kuliste kwiatostany o barwie różowej, czerwonej lub niebieskawej. Zabarwienie kwiatostanów zależy od odczynu gleby. Kwitną od czerwca do września. Preferują kwaśną i wilgotną glebę. Wymagają miejsc osłoniętych od wiatru i okrycia na zimę. Rośliny te rozmnaża się przez sadzonki pędowe.

Do częściej uprawianych w Polsce należą: hortensja bukietowa, h. wiechowata (Hydrangea paniculata) hortensja krzewiasta (Hydrangea arborescens) hortensja ogrodowa, h. wielkolistna (Hydrangea macrophylla) hortensja pnąca (Hydrangea petiolaris)

Przypisy

Kategoria:Hortensjowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza