mały|Grób Wieńczysława Glińskiego na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Wieńczysław Gliński (ur. 10 maja 1921Podaje się też datę 1 kwietnia 1921 r. (K. Wasilewska, Wieńczysław Gliński. Aktor, amant, tata, Warszawa 2017, rozdz. 1). w Astrachaniu, zm. 8 lipca 2008 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny, artysta kabaretowy, pedagog.

Życiorys Był synem aktora Edwarda Szupelaka-Glińskiego (1887–1976) i jego żony Antoniny zd. Michajłowy (1896–1984). Na scenie zadebiutował w wieku 12 lat, grając Jasia w inscenizacji bajki braci Grimm Jaś i Małgosia. Brał udział w wileńskich Dziadach Schillera.

W czasie II wojny światowej, będąc studentem podziemnego PIST-u, pracował dorywczo jako szklarz, szatniarz i recepcjonista hotelowy. Został zaprzysiężony jako żołnierz Armii Krajowej. Pod pseudonimem „Antek” służył w grupie nr 6 kontrwywiadu Okręgu Warszawskiego przy Komendzie Głównej ZWZ AK, która zajmowała się rozpracowywaniem osób podejrzanych i ostrzeganiem sprzyjających podziemiu osób trzecich przed donosami. Aresztowany w czasie łapanki i wywieziony do obozu koncentracyjnego na Majdanku, a następnie do Sachsenhausen.

Początkowo występował w Teatrze Miniatur „Syrena” (1945) w Łodzi, następnie w teatrach warszawskich: Polskim (1946–1958), dokąd sprowadził go Arnold Szyfman, Komedii (1958–1960), ponownie Polskim (1960–1963 i 1966–1983) oraz Narodowym (1963–1966 i 1983–1990).

Największą sympatię widzów i uznanie krytyki zdobył interpretacjami roli fredrowskich Ludmira w „Panu Jowialskim”, Gucia w „Ślubach panieńskich”, Alfreda w „Mężu i żonie” i innych.

W 1955 zadebiutował na ekranie rolą tytułową w filmie Sprawa pilota Maresza w reż. Leonarda Buczkowskiego. Za rolę kapitana Grabińskiego w filmie Orzeł, tego samego reżysera razem z Bronisławem Pawlikiem i Aleksandrem Sewrukiem otrzymali zespołowo srebrny medal na pierwszym Festiwalu Filmowym w Moskwie. W Kanale Andrzeja Wajdy zagrał dowódcę powstańczego oddziału, porucznika Zadrę. Za główną rolę w filmie Echo Stanisława Różewicza w 1964 otrzymał pierwszą nagrodę za najlepszą rolę męską na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach (za najlepszą rolę żeńską równorzędną nagrodę otrzymała Jeanne Moreau).

Od 1945 współpracował z Teatrem Polskiego Radia. Jego charakterystyczny głos zjednał mu rzesze słuchaczy. Wystąpił m.in. w Opowieści Josepha Conrada, Zrzędności i przekorze Aleksandra Fredry, Ferdydurke Witolda Gombrowicza i Potopie Henryka Sienkiewicza. Był wykładowcą na Wydziale Estradowym PWST w Warszawie.

W 1959 przyznano mu tytuł Najpopularniejszego Aktora Polskiego Filmu (Czytelnicy „Kuriera Polskiego”). W plebiscycie „Expressu Wieczornego” na najpopularniejszego aktora telewizyjnego w 1962 został laureatem Złotej Maski, a pięciokrotnie Srebrnej Maski (1961, 1963, 1964, 1965, 1967).

Znany był także z udziału w warszawskich kabaretach.

W 1981 opowiedział się przeciw bojkotowi radia i telewizji ogłoszonemu przez aktorów protestujących przeciwko stanowi wojennemu.

Był członkiem Związku Artystów Scen Polskich (przewodniczącym Oddziału Warszawskiego), ZBoWiD oraz Towarzystwa Przyjaciół Warszawy.

Życie prywatne

Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwsza żoną była Irena Dębska (1927–2012), z którą miał córkę Katarzynę.

Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B35-2-3)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..

Filmografia (wybór) Aktor Sprawa pilota Maresza (1955) – kapitan Piotr Maresz Kanał (1956) – porucznik „Zadra”, dowódca kompanii Kapelusz pana Anatola (1957) – Jerzy, szef Maniuśki Spotkania (1957) – pisarz Wacław Kisielecki (cz. 3) Orzeł (1958) – kapitan Grabiński Zadzwońcie do mojej żony (1958) – Zbigniew Stępowski, mąż Ireny Wyrok (1961) – redaktor Henryk Opara Jutro premiera (1962) – reżyser Ryszard Kuryłło Ostatni kurs (1963) – porucznik Szymański Rozwodów nie będzie (1963) – świadek na ślubie Aliny i Tomka Echo (1964) – Henryk Głuchowski Lekarstwo na miłość (1965) – Janusz, szef szajki Gdzie jest trzeci król (1966) – profesor Gawroński Marysia i Napoleon (1966) – Paweł Łączyński, brat Walewskiej Mocne uderzenie (1966) – reżyser telewizyjny Lelewicz, przyjaciel Kuby Dziadek do orzechów (1967) – radca sądu najwyższego Drosselmajer, ojciec chrzestny Maryni, także E.T.A. Hoffmann Stawka większa niż życie (serial telewizyjny) (1968) – generał Harris (odc. 18 – Poszukiwany Gruppenführer Wolf) Szerokiej drogi, kochanie (1971) – doktor Grzegorz Jaroń Bezkresne łąki (1976) – Henryk Romans Teresy Hennert (1978) – porucznik Julian Gondziłł Życie na gorąco (serial telewizyjny) (1978) – dziennikarz Carlo Lucetti (odc. 8. Rzym) Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (serial telewizyjny) (1979) – sir James (odc. 1 – Pułkownik cesarza) Ojciec królowej (1979) – markiz de Vitry, ambasador Francji Królowa Bona (serial telewizyjny) (1980) – Andrzej Zebrzydowski, biskup krakowski Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny (1982) – Andrzej Zebrzydowski, biskup krakowski Godność (1984) – dyrektor „Metalpolu” Kim jest ten człowiek (1984) – pułkownik Kuziemski Czas nadziei (1986) – dotychczasowy dyrektor „Metalpolu” Romeo i Julia z Saskiej Kępy (1988) – doktor Rzeczpospolitej dni pierwsze (1988) – Stanisław Grabski Miasteczko (serial telewizyjny) (2001) – ksiądz Sławomir, rezydent w parafii w Zagórzynie Wszyscy święci (2002) – ksiądz Roman, były dowódca Marii Glina (serial telewizyjny) (2008) – Roman Garlicki, były mąż Sobczyńskiej Jeszcze nie wieczór (2008) – jako on sam

Polski dubbing Oliver Twist (2005) Rob Roy (1995) – Markiz Montrose Tajemnica szyfru Marabuta (1978) Koń, który mówi (serial) (ok. 1965) – właściciel Mister Eda Zakochany kundel (1955) – Tramp

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1963) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1987) Krzyż Oświęcimski Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Złoty Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” (1984) Srebrny Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976) Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” Odznaka "Zasłużony dla Teatru Polskiego" (1976)Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9. Honorowa Odznaka Komitetu do spraw Radia i Telewizji

Nagrody Srebrny Medal na I Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie (wspólnie z Bronisławem Pawlikiem i Aleksandrem Sewrukiem) za rolę Kapitana Grabińskiego w filmie Orzeł w reż. Leonarda Buczkowskiego (1959)Wieńczysław Gliński – Srebrny Medal na MIFF w Moskwie w 1959 roku Oficjalna strona Festiwalu. „Złota Maska” w plebiscycie „Expressu Wieczornego” na najpopularniejszych aktorów (1962) Nagroda na XIV Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach za rolę Henryka w filmie Echo w reż. Stanisława Różewicza (1964) „Srebrna Maska” w plebiscycie „Expressu Wieczornego” na najpopularniejszych aktorów – pięciokrotnie (1961, 1963, 1964, 1965, 1967) Nagroda Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji I stopnia za całokształt twórczości aktorskiej w Teatrze Polskiego Radia (1982) Nagroda „Trybuny Ludu” (1983)Doroczne nagrody "Trybuny Ludu", "Trybuna Ludu", nr 233, 1 października 1983, s. 2.; Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt twórczości aktorskiej (1987); Nagroda Specjalna Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie teatru i filmu za całokształt twórczości teatralnej, filmowej i estradowej, szczególnie związanej z tradycjami Wojska Polskiego (1988) Nagroda na III Festiwalu Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry” w Sopocie za rolę drugoplanową w słuchowisku Jezus we wsi (2003) Honorowy Wielki Splendor – nagroda Teatru Polskiego Radia za wybitne osiągnięcia aktorskie i twórczy wkład w rozwój radia artystycznego (2004)Honorowy Wielki Splendor 2004.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Kto jest kim w Polsce. Informator biograficzny. Edycja 2, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 329.

Linki zewnętrzne

Wieńczysław Gliński w bazie Akademia Polskiego Filmu Wieńczysław Gliński na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie Polskiego Radia Kategoria:Ludzie urodzeni w Astrachaniu Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Polscy aktorzy radiowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Więźniowie KL Lublin Kategoria:Więźniowie KL Sachsenhausen Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2008