thumb|Pozostałości po rozebranym kościele św. Mikołaja Kościół św. Mikołaja – gotycki zespół klasztorny w Toruniu, wzniesiony w 1334 roku, rozebrany w pierwszej połowie XIX w. Była to największa budowla toruńskiego Nowego Miasta.
.
.
Historia Dominikanie zostali sprowadzeni do Torunia na podstawie przywileju wydanego 2 kwietnia 1263 roku przez wielkiego mistrza krzyżackiego Anno von Sangershausen. . Kościół był budowany w latach 1263–1343. Świątynię powiększono w 1. poł. XIV wieku. Podczas prac wydłużono i zmieniono zamknięcie prezbiterium, a także rozbudowano korpus wzdłuż, wszerz i wzwyż.
, 1685 . W 1819 roku klasztor uległ kasacji, rok później większość zakonników przeniosła się do Chełmna, w latach 1831–1834 w kościele urządzono magazyn, a w 1834 roku ostatecznie go rozebrano. Część płyt nagrobnych z wnętrza kościoła usunięto na początku XX wieku.
Charakterystyka Wygląd zespołu klasztornego jest znany wyłącznie dzięki trzem rysunkowym Georga Friedricha Steinera z 1743 roku oraz badaniom archeologicznym, a wyposażenie z nowożytnych inwentarzy konwentu. .
.
. Będące na wykończeniu organy, wykonywane przez Mateusza Brandtnera, zostały zniszczone podczas pożaru w 1685 roku. Po pożarze Brandtner wykonał nowe organy, które przetrwały do rozbiórki kościoła w 1833 roku. Część wyposażenia po rozbiórce trafiła do kościołów w Toruniu i okolicy, m.in. dwa krucyfiksy – Mistyczny i Czarny oraz Pasja dominikańska, trzynaście lub czternaście ołtarzy oraz naczynia liturgiczne kościoła św. Jakuba w Toruniu, relief ołtarzowy w kościele w Gostkowie, cztery ołtarze, część wystroju z innych ołtarzy, dębowe stale chórowe i obraz procesyjny do kościoła Najświętszej Marii Panny w Toruniu, ławki, fotel używany podczas uroczystości kościelnych oraz drewniana pozłacana ambona do kościoła św. Janów w Toruniu, konfesjonał i pozłacana figura św. Mikołaja do kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Toruniu, części ołtarzy do kościoła w Złotorii, obrazy do kościołów w Chełmnie i Chełmży, elementy łuku tęczowego do kościoła św. Mikołaja w Kowalewie Pomorskim. Wyposażenie dawnego kościoła uległo później dalszemu rozproszeniu. Część wyposażenia trafiła do kościoła św. Wawrzyńca w Toruniu, zburzonego w 1824 roku. 17 gotyckich kwater witrażowych znajduje się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu, monstrancja promienista z półfigurą św. Dominika znajduje się w zbiorach Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie.
.
W XIII wieku powstała kaplica św. Dominika, gdzie mieścił się ołtarz z obrazem św. Dominika. W czasach nowożytnych zbudowano ołtarz na cześć św. Jacka Odrowąża. Od XVIII wieku kaplicą św. Marii Magdaleny opiekowały się odpowiednio: cech szmuklerzy, bractwo młodzieży kupieckiej, bractwo majstrów rzemiosła szewskiego oraz innych rzemiosł. W kaplicy św. Krzyża przechowywano relikwie Drzewa Krzyża Świętego. W 1785 roku w kościele mieściło się 21 ołtarzy, a w 1817 – 19.
Przypisy
Bibliografia
Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska, Leszek Kotlewski, Kościół dominikański pw. św. Mikołaja w Toruniu, Toruń, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Dziedzictwa Kulturowego, 1997,
Linki zewnętrzne Kościół św. Mikołaja w Toruńskim Serwisie Turystycznym
Mikołaj Toruń Toruń Kategoria:Architektura gotycka w Toruniu