thumb|Ernest Bogusław von Croy na miedziorycie z około 1680 roku. Ernest Bogusław von Croy, Ernest Bogusław de Croÿ (ur. 26 sierpnia 1620Według kalendarza gregoriańskiego. w Fénétrange, zm. 7 lutego 1684 w Królewcu) – biskup kamieński w latach 1637–1670 (od 1650 jedynie tytularny), książę Croy i Aerschot, margrabia Hawru, hrabia Fontenoy i Bayon oraz pan na Dommartin i Vinstingen, namiestnik Pomorza Środkowego i książę kamieński w latach 1665–1670, namiestnik generalny Prus Książęcych 1670-1684Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 480–485..
Życiorys Był synem księcia Ernesta de Croÿa i Anny, córki księcia pomorskiego Bogusława XIIIEdward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 474–475, 480.. Już niedługo po śmierci ojca, która nastąpiła 7 października 1620 podczas wyprawy wojennej, jego matka wobec niechętnej postawy krewnych małżonka zdecydowała się opuścić Vinstingen i powrócić na Pomorze Zachodnie. Dlatego też Ernest Bogusław wychowywany był na dworze wuja, księcia pomorskiego Bogusława XIV, który w czerwcu 1633 desygnował go na biskupa kamieńskiego (czyniąc go koadiutorem), który to urząd objął po jego śmierci w 1637Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 474, 475, 480..
W 1634 przyjechał do Greifswaldu na studia, a miejscowa poetka Sybilla Schwarz publicznie wygłosiła wiersz Als J.F.G. vohn Croja und Arschott zu Greiffswald, Studierens halben, angelanget, by go powitać.
W 1635 książę Bogusław XIV bezskutecznie starał się wyjednać u króla polskiego Władysława IV lenna Lębork i Bytów dla Ernesta Bogusława, objął on wówczas hrabstwo Nowogardu oraz hrabstwo Maszewa po rodzinie EbersteinówEdward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 480..
Po śmierci wuja został wybrany 17 maja 1637 przez kapitułę na biskupa kamieńskiego. Od 1647 Ernest Bogusław posiadał po matce również prawa do ziemi słupskiej, którą zapisała mu królowa Szwecji Krystyna dysponująca jeszcze podówczas prawami do ziem na wschód od Odry. Gdy na mocy traktatu westfalskiego w 1648 Brandenburgia zajęła wschodnią część byłego księstwa pomorskiego, zdecydował się zrezygnować z funkcji biskupa, zachowując jednak prawa do tytułu. Zrzeczenie nastąpiło 16 listopada (26 listopada) 1650, a jako ekwiwalent elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm wypłacił mu 100 tysięcy reńskich guldenów. Od 17 lutego 1655 namiestnik Pomorza Środkowego i księstwa kamieńskiego, mający swą rezydencję w Golczewie, a od 1670 gubernator Prus Książęcych, którym został po zrzeczeniu się tytułu biskupa kamieńskiego. Mecenas sztuki i rektor Uniwersytetu w Greifswaldzie w latach 1634–1635 Die Rektoren der Universität Greifswald.. W 1682 ufundował sarkofag wraz z epitafium dla swojej zmarłej w 1660 matki, Anny de Croÿ (poddany restauracji w 1978), w który kazał wprawić jej portretEdward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 480, 482, 525; Hellmut Hannes, Bildnisse der pommerschen Herzoginnen, [w:] Die Herzöge von Pommern. Zeugnisse der Herrschaft des Greifenhauses, red. N. Buske, J. Krüger, R.-G. Werlich, Wien–Köln–Weimar 2012, s. 46, 47..
Ernest Bogusław zmarł 7 lutego 1684 roku na zamku w Królewcu. Pochowany został zgodnie ze swoim życzeniem obok matki przed wielkim ołtarzem w kościele zamkowym pod wezwaniem św. Jacka w Słupsku. Epitafium z naturalnej wielkości marmurową statuą księcia powstało jeszcze za jego życia w 1682Hellmut Hannes, Bildnisse der pommerschen Herzoginnen, [w:] Die Herzöge von Pommern. Zeugnisse der Herrschaft des Greifenhauses, red. N. Buske, J. Krüger, R.-G. Werlich, Wien–Köln–Weimar 2012, s. 47; Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 482, 525; Roderich Schmidt, Bildnisse pommerscher Herzöge des 15. bis 17. Jahrhundert, [w:] Roderich Schmidt, Das historische Pommern. Personen – Orte – Ereignisse, Wien–Köln–Weimar 2009, s. 222.. Barokowy sarkofag ostatniego biskupa kamieńskiego eksponowany jest w muzeum na Zamku Książąt Pomorskich w Słupsku.
Ernest Bogusław nie był żonaty. Pozostawił jednak po sobie naturalnego syna ze związku z mieszczką rostocką, Dorotą Levins. Chłopiec ten został legitymowany przez ojca z tytułem szlacheckim jako Ernest von Croyengreiff. Syn księcia zmarł bezdzietnie jako jezuita po roku 1680Edward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, wyd. II, Szczecin 2005, s. 485..
Jednym z zapisów testamentowych księcia, który był spadkobiercą prywatnych zbiorów Gryfitów, było przekazanie uniwersytetowi w Greifswaldzie XVI-wiecznego gobelinu, zwanej obecnie oponą Croya (nazwa pochodzi od miana ofiarodawcy), która miała być zawieszana w ustanowione przez księcia w 1680/1681 święto (niem. Croy-Fest; obchodzone do czasów współczesnych, z przerwą 1930–1992) ku czci wymarłej dynastii odbywające się w murach uniwersytetu co dziesięć lat w dniu śmierci Anny, matki Ernesta Bogusława. Prócz powyższego książę zapisał uczelni również łańcuch z medalionami swoich rodziców (Anny i Ernesta), który pełni funkcję oficjalnego łańcucha rektorskiegoHellmut Hannes, Bildnisse der pommerschen Herzoginnen, [w:] Die Herzöge von Pommern. Zeugnisse der Herrschaft des Greifenhauses, red. N. Buske, J. Krüger, R.-G. Werlich, Wien–Köln–Weimar 2012, s. 47; Roderich Schmidt, Bildnisse pommerscher Herzöge des 15. bis 17. Jahrhundert, [w:] Roderich Schmidt, Das historische Pommern. Personen – Orte – Ereignisse, Wien–Köln–Weimar 2009, s. 221, 222..
Wygląd księcia znany jest m.in. z jego portretu z ok. 1682, znajdującego się w zbiorach Uniwersytetu w GreifswaldzieRoderich Schmidt, Bildnisse pommerscher Herzöge des 15. bis 17. Jahrhundert, [w:] Roderich Schmidt, Das historische Pommern. Personen – Orte – Ereignisse, Wien–Köln–Weimar 2009, s. 212–214, 221: błędna identyfikacja jako małżonka Anny..
Genealogia
Karol Filipur. 1549zm. 1613 Dianaur. 1552zm. 1625 Bogusław XIIIur. 9 VIII 1544zm. 7 III 1606 Klaraur. 1 I 1550zm. 26 I 1598 Ernest de Croÿur. ok. 1583zm. 7 X 1620 Anna pomorskaur. 3 X 1590zm. 7 VII 1660
Dorota Levins(konkubina)ur. ?zm. ? Ernest Bogusław de Croÿ(ur. 26 VIII 1620, zm. 7 II 1684) Ernest von Croyengreiff ur. 1653 zm. po 1680
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Biskupi kamieńscy (luterańscy) Kategoria:Duchowni luterańscy Kategoria:Duchowni związani ze Słupskiem Kategoria:Ludzie związani z Prusami Książęcymi Kategoria:Urodzeni w 1620 Kategoria:Zmarli w 1684 Kategoria:Ludzie związani z Golczewem Kategoria:Ludzie związani z Maszewem