mały|Grób Wiktora Feliksa Szokalskiego na cmentarzu Powązkowskim Wiktor Feliks Szokalski (ur. 15 grudnia 1811 w Warszawie, zm. 6 stycznia 1891 tamże) – polski lekarz okulista, naczelny lekarz Instytutu Oftalmicznego, uznawany za ojca polskiej okulistyki, propagator ewolucjonizmu, badacz marzeń sennych, uczestnik powstania listopadowego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys 30 września 1828 roku po ukończeniu Liceum Warszawskiego zapisał się na Wydział Lekarski Uniwersytetu Warszawskiego.
Mając 19 lat i będąc na trzecim roku studiów (3 kurs) wziął udział w powstaniu listopadowym. Był żołnierzem Gwardii Honorowej, a później podlekarzem 13 i 17 Pułku Piechoty Liniowej. 4 października 1831 został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari nr 3794 „za niesienie pomocy pod ogniem nieprzyjaciela na polu bitwy pod Królikarnią”. „Do historii przeszła wykonana przez niego operacja podwiązania uszkodzonej tętnicy udowej na polu bitwy”. Klęska powstania zmusiła go do przekroczenia granicy pruskiej wraz z korpusem Rybińskiego. Pozostał za granicą i kontynuował studia medyczne na Uniwersytecie w Gießen w Wielkim Księstwie Hesji, gdzie uzyskał w 1834 roku tytuł doktora medycyny, chirurgii i akuszerii. Studia kontynuował na Uniwersytecie w Heidelbergu i Würzburgu do roku 1836. W 1837 przeniósł się do Paryża (prawo niemieckie zabraniało praktyki lekarskiej cudzoziemcom).
W Paryżu został asystentem profesora Jules′a Sichela w jego prywatnej klinice. W celu potwierdzenia dyplomu niemieckiego musiał również studiować i uzyskać tytuł doktora medycyny na uczelni francuskiej.
Od 1840 wykładał oftalmologię. W 1844 został lekarzem dobroczynności w VII okręgu Paryża. Pisał artykuły naukowe do czasopism francuskich i niemieckich. Udzielał się również jako pisarz polityczny w „Trzecim Maja”.
W Paryżu ożenił się z Niemką i zbliżył ze środowiskiem niemieckich lekarzy. Jako urodzony społecznik założył wkrótce towarzystwo lekarzy niemieckich (polskie środowisko naukowe było niewielkie i trudne do zorganizowania). Został jego pierwszym przewodniczącym.
Sytuacja materialna Szokalskiego nie była zbyt dobra i zmusiło go to do wyjazdu i pracy na francuskiej prowincji. W 1847 roku objął kierownictwo szpitala w Alice Sainte Reine w Burgundii, pracując jednocześnie na stanowisku lekarza kolei żelaznych linii Paryż – Lyon. Nadal pozostawał w kontakcie z polską emigracją, a zwłaszcza ze stronnictwem księcia Adama Czartoryskiego i w 1848 wyjechał z jego ramienia z misją polityczną do Nadrenii.
Jego praca naukowa i sława w środowisku lekarskim spowodowały, że w 1850 roku wydział lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego powołał go na świeżo utworzoną katedrę oftalmologii. Władze austriackie nie zatwierdziły tej nominacji.
W 1853 roku uzyskał zgodę na powrót do Warszawy. Musiał jednak zdać egzaminy potwierdzające jego wykształcenie medyczne. Rada Lekarska Królestwa przyznała mu stopień doktorski a Instytut Oftalmiczny zatrudnił jako lekarza konsultanta. Wkrótce został lekarzem etatowym, a w 1858 roku lekarzem naczelnym. Rok wcześniej został sekretarzem Towarzystwa Lekarskiego Warszawskiego i pełnił tę funkcję aż do śmierci.
Był wykładowcą fizjologii w Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie w 1859 rokuSzkoła Główna Warszawska 1862-1869. T. 1 : Wydział filologiczno-historyczny, Kraków 1900, s. 20..
W latach 1861–1863 opublikował w 2 tomach monumentalną, liczącą blisko tysiąc stron książkę, Fantazyjne objawy zmysłowe, która pozwala zaliczać go do prekursorów koncepcji nieświadomości.
Był utożsamiany ze starszą szkołą w obrębie polskiej szkoły filozofii medycyny. Podobnie jak Henryk Hoyer ówczesną filozofię medycyny traktował jako antymetafizyczną reakcję pozytywistyczną i specyficzną filozofię przyrodyJ. Zamojski, Dlaczego wciąż warto badać polską myśl filozoficzno-lekarską, [w:] Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010, s. 14..
W latach 1880–1891 był członkiem honorowym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół NaukBolesław Erzepki: Spis członków Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu. Poznań, 1896, s. 4..
Pogrzeb Wiktora Szokalskiego odbył się 10 stycznia 1891 roku i wyruszył na cmentarz Powązkowski (kwatera 20-3-21/22) z kościoła św.Aleksandra.
Wybrane prace Fantazyjne objawy zmysłowe. T. 1. Sny, widma i przywidzenia. Kraków: Księgarnia D. E. Friedleina, 1861. Fantazyjne objawy zmysłowe. T. 2. Senne marzenia. Kraków: Księgarnia D. E. Friedleina, 1863. Stanowisko naukowe Ciołka (Witelliona) w średniowiecznej optyce. „Ateneum”, 1877 Początek i rozwój umysłowości w przyrodzie. Warszawa: Księgarnia E. Wendego i Sp., 1885.
Przypisy
Bibliografia
Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010.
Linki zewnętrzne
Publikacje Wiktora Feliksa Szokalskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Królewskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem w Heidelbergu Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Würzburgu Kategoria:Członkowie Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Polscy okuliści Kategoria:Polscy filozofowie medycyny Kategoria:Powstańcy listopadowi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Absolwenci Liceum Warszawskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1811 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie Kategoria:Zmarli w 1891 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Gießen