Barczatkowate (Lasiocampidae) - rodzina owadów z rzędu motyli. Obejmuje ponad 1000 gatunków nocnych motyli, występujących w lasach i sadach wszystkich kontynentów. W Polsce występuje około 19 gatunków.
Charakterystyka Samce są nieco mniejsze od samic. Ciało jest masywne, pokryte gęstymi włosowatymi łuseczkami. Głowa mała z niedużymi, owłosionymi całkowicie lub częściowo oczami. Brak przyoczek. Duże głaszczki wargowe, bardzo krótki lub zredukowany ssawkowy aparat gębowy. Czułki są zróżnicowane zależnie od płci: u samic nitkowate lub grzebykowate, u samców - podwójnie pierzaste lub podwójnie grzebieniaste, często z bardzo długimi wyrostkami.
Skrzydła szerokie, o rozpiętości od 2,5 do 12 cm. Zarys skrzydeł przednich jest najczęściej trójkątny, tylnych - owalny. Brzegi boczne obu par skrzydeł mogą być delikatnie karbowane lub ząbkowane, nieraz przypominając uschnięty liść.
Ubarwienie niektórych gatunków cechują kontrastowe kolory, ale większość ma skrzydła ubarwione maskująco: szare, żółte i brązowe, pokryte brązowymi lub szarymi deseniami przepaskowymi.
Osobniki dorosłe żyją bardzo krótko (nie odżywiają się).
Jaja są składane przez samicę, pojedynczo lub grupowo. Najczęściej duże, owalne lub okrągłe, gładkie, różnie ubarwione (często z mozaiką kolorów). Mogą tworzyć różnorodnego kształtu złoża. Samice niektórych gatunków pokrywają złoża jaj kępkami włosków ze swojego odwłoka.
Gąsienice są duże, intensywnie ubarwione, pokryte włoskami, mają u niektórych gatunków własności parzące. Snują z przędzy mocne oprzędy poprzetykane włoskami. Żarłoczne, żerują na drzewach iglastych i liściastych, rzadziej na krzewach i roślinach zielnych. Przepoczwarczenie następuje w kokonie w glebie, ściółce lub nad powierzchnią ziemi.
Systematyka 250px|thumb|Gąsienica barczatki napójki W Polsce występują dwie podrodziny, w których wyróżnia się dwanaście rodzajów i następujące gatunki: Podrodzina: Poecilocampinae Rodzaj: Poecilocampa barczatka osinówka (Poecilocampa populi ) Rodzaj: Trichiura barczatka głogowica lub barczatka głogówka (Trichiura crataegi) Podrodzina: Lasiocampinae Rodzaj: Eriogaster barczatka puchowica (Eriogaster lanestris) barczatka rymikola (Eriogaster rimicola) barczatka kataks (Eriogaster catax) Rodzaj: Malacosoma barczatka pierścieniówka (Malacosoma neustria) barczatka wilczomleczówka lub barczatka castrensis (Malacosoma castrense lub Malacosoma castrensis ) barczatka frankońska (Malacosoma franconica) Rodzaj: Lasiocampa barczatka koniczynówka (Lasiocampa trifolii) barczatka dębówka (Lasiocampa quercus) Rodzaj: Macrothylacia barczatka malinówka (Macrothylacia rubi) Rodzaj: Dendrolimus barczatka sosnówka (Dendrolimus pini) Rodzaj: Euthrix barczatka napójka (Euthrix potatoria) Rodzaj: Cosmotriche barczatka miesięcznica (Cosmotriche lobulina) Rodzaj: Phyllodesma barczatka borówczanka (Phyllodesma ilicifolia) barczatka osiczanka (Phyllodesma tremulifolia) Rodzaj: Gastropacha barczatka dębolistna (Gastropacha quercifolia) barczatka chochołówka (Gastropacha populifolia) Rodzaj: Odonestis barczatka śliwówka (Odonestis pruni)
Ochrona Jedyny gatunek objęty w Polsce ochroną gatunkową ścisłą to barczatka kataks (Eriogaster catax).
Przynależność do kategorii zagrożeń według Czerwonej Listy Zwierząt Ginących i Zagrożonych w Polsce: wymarłe i zanikłe w granicach Polski w ostatnich czterech stuleciach – barczatka rymikola (Eriogaster rimicola) gatunki silnie zagrożone – barczatka kataks (Eriogaster catax) oraz barczatka borówczanka (Phyllodesma ilicifolia) gatunki umiarkowanie zagrożone, narażone - barczatka osiczanka (Phyllodesma tremulifolia).
Zobacz też fauna Polski
Przypisy
Linki zewnętrzne Motyle Europy