thumb|Mapa powiatu Powiat poznański – powiat w Polsce, w województwie wielkopolskim, utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Tworzy go 17 gmin otaczających miasto Poznań. Jest to największy pod względem powierzchni powiat w województwie wielkopolskim (1900 km²), a także powiat ziemski o najwyższej liczbie ludności w Polsce – około 445 tys. mieszkańców (31 grudnia 2023 r.). Spośród powiatów w województwie wielkopolskim (nie wliczając miast na prawach powiatu) wyróżnia go także najwyższa gęstość zaludnienia na 1 km² – ok. 210 osób.
Siedzibą władz powiatu jest Poznań, który jest oddzielnym miastem na prawach powiatu i nie wchodzi tym samym w skład powiatu poznańskiego.
W skład powiatu wchodzą:
gminy miejskie: Luboń, Puszczykowo gminy miejsko-wiejskie: Buk, Kostrzyn, Kórnik, Mosina, Murowana Goślina, Pobiedziska, Stęszew, Swarzędz gminy wiejskie: Czerwonak, Dopiewo, Kleszczewo, Komorniki, Rokietnica, Suchy Las, Tarnowo Podgórne miasta: Buk, Kostrzyn, Kórnik, Luboń, Mosina, Murowana Goślina, Pobiedziska, Puszczykowo, Stęszew, Swarzędz
Według danych z 31 grudnia 2019 roku powiat zamieszkiwały 399 272 osoby. Natomiast według danych z 31 grudnia 2023 roku powiat zamieszkiwało 445 121 osób.
Charakterystyka powiatu Powiat poznański położony jest w paśmie makroregionu Pojezierza Wielkopolskiego, w mezoregionie Poznańskiego Przełomu Warty, w dorzeczu Warty wraz z jej dopływami, to jest rzekami: Cybina, Główna i Kopel oraz Kanałem Mosińskim.
Powierzchnia powiatu wynosi 189 995 ha (1 899,95 km²)Biuletyn Informacji Publicznej – Powiat Poznański, Ogólna charakterystyka Powiatu Poznańskiego, https://bip.powiat.poznan.pl/plik,6305,2-ogolna-charakterystyka-powiatu-poznanskiego.pdf; Plan Rozwoju Lokalnego Powiatu Poznańskiego w latach 2007–2013, https://bip.powiat.poznan.pl/plik,10614,wstep-ii-sytuacja-spoleczno-gospodarcza-powiatu-poznanskiego-1-polozenie-geograficzne-i-podzial-administracyjny-powiatu-poznanskiego.pdf..
Użytki rolne zajmują 48,0% obszaru (91 270 ha), lasy – 22,0% (41 737 ha), a tereny zurbanizowane – 16,1% (30 655 ha).
Łączny udział obszarów objętych różnymi formami ochrony (parki narodowe i krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne) w ogólnej powierzchni powiatu kształtuje się na poziomie 28,0% (53 202 ha).
Sąsiednimi powiatami powiatu poznańskiego są: gnieźnieński, wrzesiński, średzki, śremski, kościański, obornicki, grodziski, szamotulski, nowotomyski, wągrowiecki.
Gminy powiatu Gmina Typ gminy SiedzibaPowierzchnia [km²]LudnośćGęstość zaludnienia [osób/km²] (stan na 1 stycznia 2020)24px Bukmiejsko-wiejskaBuk 90,58 12 610 13924px CzerwonakwiejskaCzerwonak 82,48 27 617 33524px DopiewowiejskaDopiewo 108,02 28 138 26024px KleszczewowiejskaKleszczewo 74,46 8868 11924px KomornikiwiejskaKomorniki 66,41 30 620 46124px Kostrzynmiejsko-wiejskaKostrzyn 154,81 18 491 11924px Kórnikmiejsko-wiejskaKórnik 186,12 29 787 16024px Lubońmiejska– 13,51 31 941 236424px Mosinamiejsko-wiejskaMosina 171,43 33 442 19524px Murowana Goślinamiejsko-wiejskaMurowana Goślina 172,23 16 901 9826x26px Pobiedziskamiejsko-wiejskaPobiedziska 189,58 19 741 10424px Puszczykowomiejska– 16,39 9657 58924px RokietnicawiejskaRokietnica 79,30 18 637 23524px Stęszewmiejsko-wiejskaStęszew 175,02 15 126 8624px Suchy LaswiejskaSuchy Las 116,01 18 104 15624px Swarzędzmiejsko-wiejskaSwarzędz 101,78 51 522 50624px Tarnowo PodgórnewiejskaTarnowo Podgórne 101,75 28 070 276
Miasta
W obrębie powiatu poznańskiego znajduje się 10 miast (liczba mieszkańców według danych GUS z 1 stycznia 2024): 24px Luboń (32835) 24px Swarzędz (28254) 24px Mosina (14501) 24px Murowana Goślina (10287) 24px Pobiedziska (9891) 24px Kostrzyn (9855) 24px Puszczykowo (9292) 24px Kórnik (8141) 24px Stęszew (5874) 24px Buk (5502)
Ludność Pod koniec 2023 r. powiat poznański zamieszkiwało 445,1 tys. osób
Pod koniec 2012 r. powiat poznański zamieszkiwało 344,7 tys. osóbGUS, Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 XII 2012 r., 2013-06-05, https://stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LU_ludnosc_stan_struktura_31_12_2012.pdf..
+ Mieszkańcy powiatu poznańskiego (31 XII 2012 r.) Liczba % mieszkańców Mężczyźni Kobiety Ogółem 344 752 100% 167 734 177 018 Miasto 132 380 38,4% 63 629 68 751 Wieś 212 372 61,6% 104 105 108 267
W roku 1995 powiat poznański zamieszkiwało 240,7 tys. osób, a w 2012 roku – już 344,7 tys. osób. Oznacza to, że w ciągu 17 lat przybyło aż 104,0 tys. nowych mieszkańców (wzrost liczby ludności o 43,2%). Największe przyrosty występują w gminach: Dopiewo, Kleszczewo, Komorniki, Rokietnica, Suchy Las i Tarnowo Podgórne.
Wskaźnik urbanizacji w powiecie poznańskim wynosi 38,4% – oznacza to, że większość ludności tego obszaru (61,6%) mieszka na wsi. Wiele podpoznańskich miejscowości, mimo że nie posiada praw miejskich, zamieszkiwane są często nawet przez 4–14 tys. osób. Wieś Plewiska jest 2. najludniejszą wsią w Polsce.
Najludniejsze miejscowości powiatu poznańskiego (dane GUS z 2021 roku): miasto Luboń – 32 801 mieszkańców miasto Swarzędz – 28 392 mieszkańców miasto Mosina – 14 460 mieszkańców wieś Plewiska – 14 162 mieszkańców wieś Koziegłowy – 11 598 mieszkańców wieś Komorniki – 10 996 mieszkańców miasto Murowana Goślina – 10 268 mieszkańców miasto Kostrzyn – 9 860 mieszkańców miasto Pobiedziska – 9 843 mieszkańców wieś Skórzewo – 9 559 mieszkańców wieś Rokietnica – 9 369 mieszkańców miasto Puszczykowo – 9 316 mieszkańców wieś Zalasewo – 8 344 mieszkańców miasto Kórnik – 8 150 mieszkańców wieś Suchy Las – 8 145 mieszkańców wieś Tarnowo Podgórne – 6 918 mieszkańców wieś Przeźmierowo – 6 835 mieszkańców miasto Stęszew – 5 905 mieszkańców wieś Czerwonak – 5 836 mieszkańców miasto Buk – 5 537 mieszkańców
Piramida wieku mieszkańców powiatu poznańskiego w 2014 roku. 690x480px
Urbanizacja Miasta powiatu poznańskiego: Buk, Kostrzyn, Kórnik, Luboń, Mosina, Murowana Goślina, Pobiedziska, Puszczykowo, Stęszew, Swarzędz. Najludniejszym z nich jest Luboń mający 32 801 mieszkańców.
W obrębie powiatu poznańskiego, Poznania oraz gmin: Oborniki, Skoki, Szamotuły i Śrem rozwija się aglomeracja poznańska.
Administracja i samorząd Siedzibą władz powiatu jest Poznań. Organem uchwałodawczym samorządu jest Rada Powiatu w Poznaniu, w której skład wchodzi 29 radnychZarządzenie Nr 79/14 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 14 lutego 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2014 r. poz. 998).. Rada wybiera organ wykonawczy, którym jest Zarząd Powiatu w Poznaniu składający się z 4 członków. Na czele zarządu stoi Starosta PoznańskiUchwała Nr XXXVI/354/IV/2014 Rady Powiatu w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2014 r. ws. ustanowienia Statutu Powiatu Poznańskiego (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2014 r. poz. 1631)..
Urząd Starosty Poznańskiego od 1999 r. sprawowali: Ryszard Pomin (1999–2002) Jan Grabkowski (od 2002)
+ Podział mandatów w Radzie Powiatu w Poznaniu (2018)Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Poznaniu z dnia 25 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa wielkopolskiego (Dz. Urz. Woj. Wielkopolskiego z 2018 r., poz. 8370). Komitet Wyborczy Liczba radnych KW Platforma Obywatelska KW Prawo i Sprawiedliwość KWW Bezpartyjni Samorządowcy KWW Niezależni dla Powiatu KW Polskie Stronnictwo Ludowe
Budżet powiatu poznańskiego w 2013 r. zamknął się dochodami w wysokości 213,7 mln zł oraz wydatkami w wysokości 220,4 mln zł. Deficyt budżetu wyniósł 6,7 mln zł. Zadłużenie samorządu na koniec roku wyniosło 48,6 mln zł, co stanowiło 22,73% wartości wykonywanych dochodów powiatu.
Publiczny transport zbiorowy Komunikacja autobusowa W listopadzie 2010 r. powołano Związek Międzygminny „Transport Aglomeracji Poznańskiej” który zajmuje się organizacją wspólnego transportu publicznego w podpoznańskich gminach. Obecnie trwa proces integracji podmiejskich linii autobusowych z systemem miejskim. Miasto Poznań na podstawie porozumień międzygminnych przejmuje odpowiedzialność za kolejne linie autobusowe – ZTM obsługuje m.in. wszystkie połączenia w Luboniu oraz gminach Czerwonak, Komorniki i Suchy Las. Na początku 2024 r. funkcjonowało 80 linii aglomeracyjnych ZTM (70 dziennych i 10 nocnych), które wybiegały poza obszar stolicy Wielkopolski: linie dzienne (tu wymienione tylko te obsługiwane przez MPK Poznań) – 173, 322, 348, 416, 425, 727, 911 linie nocne (wszystkie podmiejskie z wyjątkiem niezintegrowanej linii 400) – 215, 219, 224, 227, 250, 251, 252, 253, 257, 258
Połączenia te obsługuje poznańskie MPK oraz lokalni przewoźnicy (m.in. P.T. Translub z Lubonia, P.U.K. Komorniki oraz Z.K.P. Suchy Las). Na wszystkich liniach obowiązuje taka sama taryfa („A” – miasto Poznań; „A+B” – miasto Poznań i ościenne miejscowości; „A+B+C” oraz „A+B+C+D” – miasto Poznań, ościenne miejscowości i miejscowości nie graniczące z Poznaniem), te same bilety i wspólna numeracja połączeń.
Gminy graniczące z Poznaniem posiadają również własnych przewoźników, którzy obsługują lokalne linie autobusowe (III 2024 r.): gmina Czerwonak – P.W. Transkom (12 linii: 252, 312, 320, 321, 323, 341, 342, 388, 392, 394, 396, 397)Transkom (Rozkład jazdy z mapą), 18.02.2012, http://cms.mobiinfo.pl/m/m7xp.php?IDKlienta=CZERWONAK_TRANSKOM. gmina Dopiewo – BisTrans (7 linii: 257, 720, 721, 727, 729, 791, 792)Urząd Gminy Dopiewo (Społeczność – Komunikacja), 18.02.2012, https://archive.is/20120802104024/http://www.dopiewo.pl/frontend.php?m=2006,7,106,0,0&t=,Aktualizacja,Komunikacja,publiczna,na,terenie,Gminy,Dopiewo,od,grudnia,2011, gmina Kleszczewo – Z.K. Kleszczewo (5 linii: 431, 432, 433, 435, 488, 489)Gmina Kleszczewo (Informator – Komunikacja gminna), 19.02.2012, http://www.kleszczewo.pl/page.php?o=587. gmina Kórnik – K.P.A. Kombus (19 linii: 501, 502, 511, 512, 527, 560, 561, 580, 582, 590, 591, 592, 593, 594, 595, 596, 597, 598, 599)Kórnickie Przedsiębiorstwo Autobusowe Kombus (Komunikacja – Rozkład jazdy), 19.02.2012, https://web.archive.org/web/20120220171905/http://kombus.pl/komunikacja/rozklad. gmina Mosina – Trako (6 linii: 691, 692, 693, 694, 698, 699)Urząd Miejski w Mosinie (Komunikacja), 18.02.2012, https://web.archive.org/web/20140907222333/http://mosina.pl/asp/pl_start.asp?typ=14&menu=264&strona=1. gmina Murowana Goślina – Warbus (7 linii: 385 (395 bis), 389 (399 bis), 390, 391, 393, 395, 399)Internetowy Serwis Informacyjny Miasta i Gminy Murowana Goślina (Dla mieszkańców – Komunikacja), 19.02.2012, https://web.archive.org/web/20120210131012/http://portal.murowana-goslina.pl/dla-mieszkancow/komunikacja---rozklady-jazdy.html. gmina Rokietnica – Z.U.K. Rokbus (9 linii: 219, 832, 833, 834, 835, 836, 837, 891, 893)RokBus (Rozkład jazdy), 19.02.2012, https://web.archive.org/web/20120103110645/http://www.rokbus.com.pl/rozklad_jazdy/. gmina Swarzędz – S.P.K. w Swarzędzu (21 linii: 400, 401, 405, 406, 407, 412, 413, 416, 425, 471, 484, 485, 486, 490, 491, 492, 493, 494, 497, 498, 499)Oficjalna Strona Miasta i Gminy Swarzędz (Informator miejski – Komunikacja), 19.02.2012, https://www.swarzedz.pl/index.php?id=35. gmina Suchy Las – ZKP Suchy Las (5 linii: 901, 902, 904, 905, 907)Zakład Komunikacji Publicznej Suchy Las Spółka z o. o, https://zkp.com.pl/. gmina Tarnowo Podgórne – TPBus (13 linii: 219, 258, 801, 802, 803, 804, 811, 812, 813, 821, 882, 886, 889) miasto Puszczykowo – Eko-Rondo (1 linia: 695)Eko-Rondo (Rozkład jazdy), 19.02.2012, https://web.archive.org/web/20111214093239/http://www.eko-rondo.pl/rozklad-jazdy.
Komunikację międzygminną obsługują również prywatni przewoźnicy operujący przede wszystkim busami.
Większość linii autobusowych łączących podpoznańskie miejscowości ze stolicą Wielkopolski kończy swój bieg na 6 dworcach i pętlach: dworzec Górczyn, dworzec Os. Jana III Sobieskiego, dworzec Rondo Rataje, dworzec Rondo Śródka, pętla Dębiec, pętla Ogrody.