KDE Plasma (nazywana kiedyś po prostu KDE) – środowisko graficzne zrealizowane jako wolne oprogramowanie dla systemów operacyjnych Unix i GNU/Linux. Zawiera bogaty system bibliotek do tworzenia aplikacji w środowisku graficznym. Razem z GNOME są dwoma najpopularniejszymi uniksowymi środowiskami graficznymi.
KDE korzysta z biblioteki graficznej Qt, a także z systemu obiektowego KParts. System ten pozwala na współdzielenie elementów danego programu pomiędzy różnymi aplikacjami KDE, np. emulator terminala Konsole może zostać osadzony w Konquerorze.
W KDE menedżerem okien jest KWin, jednak aplikacje można uruchamiać także pod innymi menedżerami (np. Openbox).
Historia Projekt KDE został założony w 1996 roku przez Matthiasa Ettricha. Pierwotnie projekt nosił nazwę Kool Desktop Environment, zaś skrót KDE był też grą słowną z nazwą uniksowego środowiska graficznego CDE. Obecnie skrót rozwija się jako K Desktop Environment, gdzie litera K nie ma określonego znaczenia.
Główne wydania Numer wersji Data wydania ogłoszenie o projekcie KDE 14 października 1996 1.0 12 lipca 1998 2.0 23 października 2000 3.0 3 kwietnia 2002 4.0 11 stycznia 2008 5.0 15 lipca 2014 6.028 lutego 2024 6.118 czerwca 2024 6.28 października 20246.311 lutego 20256.417 czerwca 20256.521 października 20256.617 lutego 20266.716 czerwca 2026
Numeracja KDE jest związana z numeracją zestawu bibliotek Qt, tj. wersje 1.x KDE bazowały na wersjach 1.x bibliotek Qt itd.
Wersje Plasma 4.x KDE 4 zostało przeniesione na Qt 4, co powinno powodować wzrost wydajności o 20–30% w porównaniu do KDE 3.5.x. KDE zawiera środowisko multimedialne, nazwane Phonon, zintegrowane środowisko sprzętowe Solid i schemat kolorów systemu i ikon Oxygen. Zawiera też zmieniony interfejs pulpitu i pasek zadań, nazwany Plasma, który zawiera widżety w stylu lub Apple . Udostępniono również wersje KDE 4 na Microsoft Windows i Mac OS X.
Najważniejszymi cechami KDE 4 są: Zmieniony wygląd środowiska dzięki zastosowaniu Oxygen Architektura zawierająca udoskonaloną integrację z multimediami i sprzętem (Solid i Phonon, moduł sprawdzania pisowni i gramatyki) Programy udoskonalone dzięki doświadczeniom użytkowników, takie jak Dolphin, menedżer plików i Okular, program służący do przeglądania dokumentów
KDE Plasma 5 Wraz z przejściem na Qt 5, środowisko KDE uległo podziałowi na trzy części o niezsynchronizowanej numeracji: KDE Frameworks 5 (żargonowo zwany też KF5) – zestaw bazowych bibliotek KDE (wersja 5.0 została wydana 7 lipca 2014; nowe wydania ukazują się co miesiąc); KDE Plasma 5 – nowa wersja powłoki graficznej Plasma (wersja 5.0 została wydana 15 lipca 2014; nowe wydania ukazują się co trzy miesiące); KDE Applications (wersja 14.12 została wydana 15 kwietnia 2015 i jest to pierwsza wersja aplikacji KDE używająca KDE Frameworks 5; numeracja KDE Applications jest typu rok-miesiąc; nowe wydania ukazują się co cztery miesiące); obecnie nie wszystkie aplikacje są przeportowane do KDE Frameworks 5.
Wersja KDE 5.23 została wydana na 20-lecie projektu KDE.
KDE Plasma 6 Wydane 28 lutego 2024 roku, Plasma 6 zostało przeniesione na Qt 6. Jedną z największych zmian w tej wersji KDE Plasma jest zmiana domyślnego systemu okien z X Window System na Wayland. Użytkowcy mogą przejść z powrotem na X Window System jeśli tego potrzebują. Zaimplementowano również tzw. motywy dźwiękowe które pozwalają na zmiane efektów dzwiękowych interfejsu. Dodano również częściowe wsparcia dla HDR. Nieznacznie odświeżono też wygląd graficznego motywu Breeze.
Z okazji 30-lecia istnienia, do wydania Plasma 6.7 dodano klasyczny motyw Oxygen, znany z wersji 4.x.
W wydaniu 6.8 zapowiedziano całkowite porzucenie wsparcia X11 na rzecz wyłącznej sesji Wayland.
Aplikacje KDE Do najważniejszych aplikacji środowiska KDE zaliczyć można przeglądarkę internetową i menedżer plików Konqueror. Aplikacje korzystające z KDE często mają nazwy rozpoczynające się od litery „K” lub zawierają literę „k” zamiast „c” w środku nazwy, ale nie jest to ścisłą regułą.
DigiKam – zarządzanie zbiorami zdjęć, przeglądarka i edytor grafiki, obsługa aparatów cyfrowych Dolphin – menedżer plików K3b – program do nagrywania płyt CD/DVD Kandy – narzędzie do komunikacji z telefonem komórkowym Kate – zaawansowany edytor tekstu KDevelop – zintegrowane środowisko programistyczne dla wielu języków programowania – menedżer pulpitu w KDE 3 KGet – menedżer pobierania plików Kicker – menedżer panelu w KDE 3 KMail – klient pocztowy KNode – klient grup dyskusyjnych KolourPaint – tworzenie grafiki rastrowej Konsole – emulator terminali wyposażony w zakładki Kontact – zarządzanie informacjami osobistymi (poczta, kalendarz, notatki, książka adresowa) Kopete – multikomunikator internetowy (obsługuje m.in. IRC, Jabber i Gadu-Gadu) Okular – przeglądarka plików PDF (następca programu KPDF) KPovModeler – program do tworzenia trójwymiarowej grafiki KTTS – syntezator mowy; np. potrafi czytać zawartość strony WWW Kview – przeglądarka plików graficznych KTorrent – program p2p – klient sieci Torrent – pozwala na połączenia Dial-Up i sieciowe KSig – edytor podpisów pocztowych KWrite – uproszczona wersja edytora Kate Odtwarzacze multimedialne Amarok – zaawansowany odtwarzacz muzyki JuK – odtwarzacz multimedialny z zaawansowaną obsługą playlist Kaffeine, , KPlayer, Dragon Player – odtwarzacze filmów i muzyki Noatun – odtwarzacz multimedialny rozszerzany za pomocą wtyczek
alt=|mały|Czarodziej Kandalf mały|Konqi KOffice – pakiet programów biurowych KWord – procesor tekstu WYSIWYG KSpread – arkusz kalkulacyjny KPresenter – edytor prezentacji Kexi – aplikacja do wygodnego budowania baz danych Kivio – tworzenie diagramów przepływu Karbon14 – grafika wektorowa Krita – grafika rastrowa KChart – rysowanie wykresów KFormula – edytor wzorów matematycznych Plasma – przestrzeń robocza KDE (pulpit i panel) Środowisko KDE zawiera również programy narzędziowe, edukacyjne oraz gry.
Logo i maskotki Maskotką środowiska graficznego KDE był Kandalf, używany do wersji 2.x. Imię Kandalf nawiązuje do postaci z powieści J.R.R. Tolkiena Władca Pierścieni o imieniu Gandalf.
W wersjach powyżej 2.x. maskotką KDE jest smok Konqi (dokładniej: Konqi the Konqueror). Jego imię pochodzi od nazwy przeglądarki Konqueror dla tego środowiska graficznego. Można go zobaczyć na stronach poświęconych temu środowisku oraz w wielu aplikacjach, m.in. podczas wyboru opcji wylogowania (KDE 3) czy w oknie „informacje o KDE”.
Zobacz też GNOME Xfce Fluxbox Openbox Blackbox Window Maker Enlightenment Jak można spatchować KDE2 pod FreeBSD? Linux
Przypisy
Linki zewnętrzne
Oficjalna strona KDE
Kategoria:Środowiska graficzne