thumb|Grobowiec rodziny Spławińskich na cmentarzu Rakowickim Tadeusz Lehr-Spławiński (ur. 20 września 1891 w Krakowie, zm. 17 lutego 1965 tamże) – polski językoznawca, slawista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i rektor tej uczelni w latach 1938–1939 i 1945–1946, wiceprezes Komisji Intelektualistów i Działaczy KatolickichJanusz Stefaniak, Komisja Intelektualistów i Działaczy Katolickich, [w:] Encyklopedia Białych Plam, t. XIX, Suplement, Radom 2005, s. 180..
Życiorys Urodził się 20 września 1891 w Krakowie, w rodzinie inżyniera Edwarda Lehra i Marii ze Spławińskich. Uczęszczał do krakowskiego Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego, w latach 1909–1915 odbywał studia z językoznawstwa, historii literatury polskiej i filologii klasycznej na UJ. Kontynuował studia w Wiedniu. W latach 1915–1918 nauczał języka polskiego w Zakopanem. W roku 1918 został docentem UJ. W roku 1922 mianowany profesorem zwyczajnym filologii słowiańskiej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. 9 maja 1938 został wybrany rektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego (9 maja 1939 wybrany na lata akademickie 1939/1940–1940/1941). Pełnił funkcję członka Rady Przybocznej Miasta Krakowa (1939). 6 listopada 1939 został aresztowany przez hitlerowców w ramach tzw. akcji „Sonderaktion Krakau”. Zwolniony w lutym 1940, brał udział w tajnym nauczaniu. W roku 1945, po zakończeniu działań wojennych w mieście, ponownie objął funkcję rektora UJ, którą pełnił do roku 1946. Prowadził Katedrę Filologii Słowiańskiej UJ (1945–1962).
Zajmował się gramatyką historyczną języków słowiańskich, historią słowiańszczyzny i etnografią, zaangażowany w prace Komitetu Słowiańskiego w Polsce. Twierdził, że praojczyzną Słowian są ziemie w dorzeczu Odry i Wisły (był zwolennikiem teorii autochtonicznego pochodzenia Słowian). Członek PAU, PAN (od 1952), Instytutu Słowiańskiego w Pradze, Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Doktor honoris causa uniwersytetów w Pradze i Sofii.
Od 16 września 1919 był mężem Marii z Kopystyńskich (1889–1934).
Zmarł w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim (pas 2-płn.-5).
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (20 września 1951) „za wybitną działalność naukową”. Krzyż Komandorski Orderu Świętego Sawy (Jugosławia) Krzyż Komandorski Orderu Lwa Białego (Czechosłowacja, 1957)Wysokie odznaczenia czechosłowackie dla polskich działaczy [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 59, 11 marca 1957, s. 2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)Lista osób odznaczonych „Medalem 10-lecia Polski Ludowej” (.)
Dzieła Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów kilkutomowego słownika encyklopedycznego – Słownik starożytności słowiańskich wydanego w latach 60–90 XX w. Napisał lub był współautorem ponad 400 prac naukowych, m.in.:
O mowie Polaków w Galicji Wschodniej O pochodzeniu i praojczyźnie Słowian Kaszubi: kultura ludowa i język
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Karta aresztowania rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego Tadeusza Lehra-Spławińskiego z dn. 6 XI 1939 r.
Kategoria:Członkowie Komitetu Intelektualistów i Działaczy Katolickich Kategoria:Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności Kategoria:Członkowie Rady Przybocznej Miasta Krakowa Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Członkowie Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego we Lwowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani ze szkołą im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ofiary Sonderaktion Krakau Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Lwa Białego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem św. Sawy Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Bułgarii Kategoria:Polscy doktorzy honoris causa uczelni w Czechach Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy leksykografowie Kategoria:Polscy slawiści Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1965 Kategoria:Polscy językoznawcy Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej