thumb|Zamek w Baranowie Sandomierskim, gdzie zrealizowano część zdjęć Czarne chmury – polski przygodowy serial telewizyjny z 1973 r. konwencji kostiumowej „płaszcza i szpady” wyprodukowany przez Telewizję Polską.
O serialu Serial przygodowy z gatunku „płaszcza i szpady”, obfitujący w sceny walk, pościgów, ucieczek i pojedynków, zawierający również wątki miłosne. Akcja toczy się w drugiej połowie XVII wieku, a osią fabuły są dramatyczne epizody z walk o utrzymanie przy Rzeczypospolitej Prus Książęcych. Postać głównego bohatera, pułkownika Krzysztofa Dowgirda, nawiązuje do autentycznej postaci pułkownika Krystiana Ludwika Kalksteina, tragicznego bohatera tamtych czasów.
Serial składa się z dziesięciu prawie 1-godzinnych odcinków. Jego realizacja trwała przeszło rok – od marca 1972 r. do lata 1973 r. Poza łódzkim atelier, zdjęcia kręcono na zamku w Olsztynie, we wnętrzach zamku w Baranowie Sandomierskim, w Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach i klasztorze pokamedulskim w Rytwianach pod Staszowem, w Łączynku, Krakowie, Lublinie (który występuje jako Warszawa), a plenery – m.in. pod Augustowem (okolice wsi Płaska w Puszczy Augustowskiej), w okolicach Aleksandrowa Łódzkiego oraz na zamku Tenczyn.
Serial mógł mieć cel propagandowy – odwrócenie uwagi społeczeństwa od tematu polskości Kresów Wschodnich i zastąpienie go dyskusją o polskości Ziem Odzyskanych. Mundury i zbroje postaci niemieckich występujących w serialu były celowo przyciemniane, by wywoływać skojarzenia z mundurami hitlerowskimi. Serial miał jak na owe czasy bardzo dużą oglądalność (ok. 76% w latach 1973–1974).
Według jednej z hipotez twórcą scenariusza był pisarz Ludwik Kalkstein, w czasie wojny agent Gestapo w Armii Krajowej, który w latach 1953–1965 odsiadywał wyrok za współpracę z Gestapo. Uważał się on za potomka pułkownika Krystiana Ludwika Kalksteina (pierwowzór Dowgirda) i kultywowował o nim pamięć. Według tych źródeł Antoni Guziński i Ryszard Pietruski podpisali scenariusz swoimi nazwiskami, gdyż nazwisko Kalksteina ze względów politycznych nie mogło się znaleźć w napisach serialu.
Odcinki Szafot Krwawe swaty Zawiść Przeprawa Czarna sakwa Intryga Pantomima Wilcze doły Zaręczyny Pościg
Obsada Leonard Pietraszak – pułkownik Krzysztof Dowgird Ryszard Pietruski – Kacper Pilch, wachmistrz Dowgirda Stanisław Niwiński – rotmistrz Zaremba Edmund Fetting – margrabia Karol von Ansbach Janusz Zakrzeński – namiestnik Erick von Hollstein Maciej Rayzacher – kapitan Knothe Anna Seniuk – Magda Domaradzka Elżbieta Starostecka – Anna Ostrowska Mariusz Dmochowski – hetman Jan Sobieski Jerzy Nowak – oberżysta Schulz, szpieg pruski Cezary Julski – szlachcic Błazowski (odcinek 6, 7, 8, 10) Józef Nalberczak – szlachcic Trzosowski (odcinek 6, 7, 8, 10) Mieczysław Stoor – wachmistrz Sitarz Jerzy Matałowski – starościc Andrzej Tarłowski Ryszard Żuromski – kapitan Byszewski ze straży marszałkowskiej Jerzy Przybylski – rezydent elektorski von Hoverbeck Emil Karewicz – hetman litewski Pac (odcinek 6, 7, 8, 10)
W pozostałych rolach Tadeusz Białoszczyński – chorąży Odrowąż Karol Strasburger – jego syn Paweł Odrowąż Olga Bielska – Agata Ostrowska, ciotka Anny Aleksander Sewruk – marszałek dworu królewskiego Marian Glinka – człowiek margrabiego von Ansbach Maciej Borniński – odźwierny w rezydencji Hoverbecka Joanna Kostusiewicz – aktorka z trupy teatralnej Józef Pieracki – przeor klasztoru Andrzej Głoskowski – mieszczanin Jan Stolpecki Zygmunt Kęstowicz – Niemirycz, mieszczanin z Lecka Bolesław Płotnicki – Korzycki, mieszczanin z Lecka Wacław Ulewicz – Porzemski, mieszczanin z Lecka Leon Pietraszkiewicz – Ostroróg Włodzimierz Press – mim Dionizy (odcinek 1, 4, 5, 7) Krystyna Janda – dziewczyna tańcząca na weselu Czesław Jaroszyński – kowal Fritz Andrzej Jurczak – Janek Korba Jerzy Turek – Błażej ze straży marszałkowskiej Bogusław Linda – halabardnik w Barbakanie Tadeusz Pluciński – Walery, herszt bandytów Eugeniusz Wałaszek – klucznik w więzieniu w Prusach Brunon Bukowski – Kleczkowski Marek Dąbrowski – Piotr Marian Wojtczak – Józef Piotr Fronczewski – narrator
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Polskie telewizyjne seriale historyczne Kategoria:Polskie telewizyjne seriale kostiumowe Kategoria:Filmy w reżyserii Andrzeja Konica Kategoria:Seriale telewizyjne emitowane od 1973 roku Kategoria:Seriale telewizyjne zakończone w 1974 Kategoria:Filmy kręcone na zamku Tenczyn Kategoria:Filmy kręcone w Aleksandrowie Łódzkim Kategoria:Filmy kręcone w Augustowie Kategoria:Filmy kręcone w Baranowie Sandomierskim Kategoria:Filmy kręcone w Kielcach Kategoria:Filmy kręcone w Krakowie Kategoria:Filmy kręcone w Lublinie Kategoria:Filmy kręcone w Olsztynie (województwo śląskie)