Adolf Dietzius (ur. 7 listopada 1852 w Jarosławiu, zm. 27 stycznia 1920 w Jarosławiu) – lekarz, burmistrz Jarosławia i poseł do parlamentu wiedeńskiego.
Życiorys Urodził się 7 listopada 1852 roku w Jarosławiu w wielodzietnej rodzinie jak piąte dziecko Karola i Józefiny Dietzius (z domu Hawel). Jego ojciec był naczelnikiem poczty jarosławskiej. W 1872 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Przemyślu. Odbył studia wydziale lekarskim Uniwersytetu w Wiedniu. Po ich ukończeniu powrócił w 1878 roku do Jarosławia, gdzie pracował jako lekarz: medycyny, ogólny, powiatowy, kolejowy i miejski.
Od 1883 roku zasiadał w Radzie miejskiej, zaś w 1891 roku wybrany został na burmistrza Jarosławia (radnego rady powiatu), pozostając na tym stanowisku do 1918 roku. Za jego kadencji niemal po stuletniej przerwie w 1884 roku otwarto gimnazjum, a niedługo potem szkołę realną. Wybudowany został m.in. okazały gmach „Sokoła” oraz budynki Straży Ogniowej, Dyrekcji Skarbu, poczty, starostwa i bursy szkolnej. Powstał nowe ulice: Poniatowskiego, Królowej Jadwigi, Kraszewskiego, Kościuszki, Głowackiego i Racławicka. Prowadził politykę polegającą na podniesieniu stanu zdrowia mieszkańców. Budowano nowe i remontowano stare studnie publiczne i rozbudowano miejską sieć kanalizacyjną. W 1900 roku założono park miejski na Olszanówce, na którego terenie w 1908 roku odbyła się wystawa przemysłowa i rolnicza, w 1902 wybudowano miejski szpital powszechny, zaś w 1905 roku założono Nowy Cmentarz. Uchwałą z 22 października 1901 roku razem z wiceburmistrzem Władysławem Jahl otrzymał tytuł honorowego obywatela Jarosławia. Dbał o rozwój oświaty. Za jego rządów powstały: szkoła realna, prywatne kursy seminaryjne, Prywatne Gimnazjum Żeńskie, Szkoła Rzemiosł Budowlanych, szkoła muzyczna przy Towarzystwie Muzycznym im. Chopina. Wyrazem uznania dla jego osiągnięć na stanowisku burmistrza był wybór na wiceprezesa Rady Powiatowej (1897–1912, 1913–1918)i do Rady Państwa (1907–1911). Piastując godność posła do Rady Państwa zabiegał o sprawy miasta u ówczesnych władz państwowych.
Podeszły wiek, niedomagania zdrowotne i problemy z dostosowaniem się do zmieniających warunków powojennych sprawiły, że w 1918 złożył urząd burmistrza. Obok tej funkcji piastował również stanowisko zastępcy marszałka jarosławskiej Rady powiatowej oraz był założycielem i dyrektorem Kasy Oszczędności. Pełnił wiele funkcji społecznych m.in. w 1894 roku zastępcy prezesa Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Jarosławiu, członka c.k. Rady Szkolnej okręgowej w Jarosławiu, delegata zachodnio-galicyjskiej Izby Lekarskiej w Krakowie do c.k. Krajowej Rady Zdrowia, prezesa Towarzystwa jarosławskiej Ochotniczej Straży Ogniowej oraz przewodniczącego Stałej Komisji Zdrowia Miejskiego. Żonaty z Eugenią z Ossolińskich (zm. 1916) i Jadwigą z Kopystyńskich. Był fundatorem domu dla sierot i ubogich przy ul. Grunwaldzkiej. Zmarł 27 stycznia 1920 w Jarosławiu. Pochowany jest na Nowym Cmentarzu w Jarosławiu.
Odznaczenia i wyróżnienia Kawaler Orderu Franciszka Józefa – Austro-Węgry (1906) Order Korony Żelaznej III Klasy – Austro-Węgry (za pracę obywatelską i społeczną na stanowisku burmistrza i lojalny stosunek do rządu austriackiego) Honorowa godność członka Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Jarosławiu (za okazywanie polskich uczuć narodowych oraz popieranie polskich organizacji i stowarzyszeń)
Zobacz też Rada Miasta Jarosławia Honorowi obywatele Jarosławia XI kadencja austriackiej Rady Państwa Internat Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Jarosławiu Park miejski im. Bohaterów Monte Cassino w Jarosławiu Nowy Cmentarz w Jarosławiu Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Jarosławiu
Przypisy
Bibliografia Księga ochrzczonych w latach 1833–1861 Dr. Adolf Dietzius, „Tygodnik Jarosławski” z 1920 Mieczysław Orłowicz, Jarosław, jego przeszłość i zabytki, przewodnik ilustrowany, Lwów–Warszawa 1921 Odpis testamentu ogłoszonego z woli Adolfa Dietziusa 30 stycznia 1920 Andrzej Wondaś, Szkice do dziejów Jarosławia, Jarosław 1936 A. Szczurowski, Skorowidz powiatu Księga ślubów w latach 1907–1953 Kronika, „Express Jarosławski” z 1937 Witold Ziembicki, Dietzius Adolf, Polski Słownik Biograficzny, Kraków 1939
Kategoria:Burmistrzowie Jarosławia (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie ochotniczej straży pożarnej (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie Rad Powiatowych Galicji Kategoria:Galicyjscy lekarze Kategoria:Honorowi obywatele Jarosławia (zabór austriacki) Kategoria:Ludzie urodzeni w Jarosławiu (Polska) Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Żelaznej Kategoria:Politycy Związku Ludowo-Narodowego Kategoria:Polscy lekarze Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Radni Jarosławia (zabór austriacki) Kategoria:Radni powiatu jarosławskiego Kategoria:Urodzeni w 1852 Kategoria:Zmarli w 1920